Armenian Prime Minister Pashinyan says new prospects have opened for South Cau

UA News, Ukraine
Sept 25, 2026
Armenian Prime Minister Pashinyan says new prospects have opened for South Caucasus — Anadolu Agency

Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan said during the 81st session of the UN General Assembly in New York, United States, that peace between Armenia and Azerbaijan has opened new prospects for the South Caucasus. As Anadolu Agency reports, he linked these opportunities to the development of regional transport connectivity and economic cooperation.

Statement on the peace process

According to Pashinyan, peace between Yerevan and Baku was established on August 8, 2025, with the support and personal involvement of US President Donald Trump. He also said that there had been no deaths or injuries as a result of shelling between Armenia and Azerbaijan for two and a half years, calling this period unprecedented since Armenia gained independence.

TRIPP transport project

Pashinyan separately mentioned the Trump Route for International Peace and Prosperity, or TRIPP, project. It envisages opening transport routes through Armenia’s territory and connecting Azerbaijan with its Nakhchivan exclave.

More current news is available on the UA.News Telegram channel Telegram.

Under the framework agreement between Armenia and the United States, the jointly established TRIPP Development Company will be 74% owned by the United States and 26% by Armenia during the initial 49-year term. If the arrangement is extended for another 50 years, Armenia’s share is to increase to 49%.

The Armenian prime minister said that rail links between Armenia and Azerbaijan had been restored for the first time since the Soviet period. According to him, the countries are also working to establish a direct rail connection between Azerbaijan and Nakhchivan. Pashinyan added that Armenia’s relations with Russia are undergoing a transformation.

—

Russia Is Down But Not Out in Armenia

The Moscow Times
Sept 23, 2026

Russia Is Down But Not Out in Armenia

By Nicholas Castillo

In the aftermath of Armenia’s elections in June, much international media coverage framed the result as a decisive victory for pro-Western forces and a development likely to solidify Yerevan’s ongoing pivot away from Moscow.

Yet, despite the victory of the European-aligned governing Civil Contract party, such a triumphalist tone fails to capture the scale of the leverage Russia continues to hold over Armenia. Since April, Moscow has rolled out a number of trade restrictions seemingly designed to economically punish the country for its growing ties to Europe.

One lever of Kremlin influence may prove to be the most impactful in the coming months: gas. Nearly all of Armenia’s natural gas supply — 82% last year — is provided by Russia. Even Iranian gas, the only other supply available to Armenians currently, is transported via a pipeline operated by Gazprom. 

Russian officials have said that if Armenia continues its trajectory of strengthening ties with the European Union, Moscow may reconsider the preferential pricing Yerevan receives from Russia’s gas juggernaut. For the time being, costs remain stable. But Gazprom is scheduled to reconsider its pricing for Armenia this January.

In the meantime, this month Russia announced that it would be suspending gas supplies between September 15 and 25. While officials cited maintenance as the reason for the shortfall, the timing of the announcement was read as a shot across the bow for Armenia. 

Armenia’s Central Bank has warned of the potential fallout of a spike in gas prices, saying such a move would cause an “egregious economic shock” that could trigger broader inflation throughout the economy. 

The degradation in Armenia-Russia relations dates to Moscow’s inaction over Azerbaijani offensives in 2020, 2022 and 2023. In their aftermath, Prime Minister Nikol Pashinyan has sought to deepen political, security and economic ties with the United States, European Union and France in particular.

Recent years have seen Armenian politicians green-light proposals around a potential EU membership application and invite the United States to oversee a strategically critical transit corridor linking Azerbaijan to its exclave of Nakhchivan through Armenian territory. 

Yet economic ties between Armenia and Russia only began to deteriorate in the run-up to Armenia’s June 7 parliamentary election. Beginning in April, Russia banned the import of a number of Armenian goods, citing health and safety regulations. 

The trade restrictions have only intensified following the victory of Pashinyan’s governing Civil Contract party. Today, nearly every agricultural and foodstuff good produced in Armenia is barred from entry to the Russian market, from strawberries and dairy products to spirits and mineral waters. A September World Bank report found that Armenian vegetable exports had shrunk by 52% in July alone due to these restrictions.

With Turkish markets closed to Armenia since the early 1990s, Russia has been the main destination for Armenian goods since independence. This is especially pronounced for agricultural products, with upwards of 95% of Armenian fruit and vegetable exports destined for Russian shelves in recent years. Shortly after its 2015 founding, Armenia became a member of the Eurasian Economic Union (EAEU), a Russian-backed customs union designed to create a single market between post-Soviet member states.

The European Union has attempted to facilitate Yerevan’s westward turn. Visiting Yerevan this July, EU Commission President Ursula von der Leyen announced plans to liberalize trade restrictions on Armenia and provide millions of in euros to help firms navigate the trade shock. Von der Leyen framed the moves as a testament to Brussels’ reliability, saying, “I’m here with a simple message: Armenia can count on us.”

But commercial patterns take time to adjust, and it remains unclear how much economic damage will be mitigated by these efforts. As much as one-fourth of the Armenian workforce is involved in agriculture, and some degree of economic pain seems inevitable. 

The coming months may therefore see two simultaneous crises: a compounding degradation of the agricultural sector and a potential shortage of gas with wide-reaching consequences.

Add to this configuration another element of the June 7 elections: the cementing of Armenia’s opposition as an overwhelmingly pro-Russian force. 

Pashinyan’s Civil Contract party came out on top of the elections, but still underperformed some expectations, winning just under 50% of the vote and falling short of the constitutional supermajority he had sought. Meanwhile, while upwards of a dozen opposition parties contested the elections, only three garnered enough votes to come close to crossing the 4% vote share threshold.

All of those three parties are broadly regarded as pro-Russian forces, likely acting with some degree of coordination with the Kremlin. The largest — Strong Armenia — is led by Armenia’s richest man, Samvel Karapetyan, a Russian-Armenian dual citizen and former Gazprom subcontractor. 

If Russian coercive action triggers a major economic downturn, it may serve to propel the narratives of opposition figures who warned of such a crisis. That Russia was Armenia’s indispensable ally and that Yerevan’s shifting alliances risked Armenia’s economy was the explicit argument made by former President Robert Kocharyan during the campaign. His party placed third in June, winning a number of seats in parliament. 

Pashinyan appears to be attempting to resolve the trade conflict with Russia. Since his re-election, he has visited Russia, holding talks with Prime Minister Mikhail Mishustin. The Armenian prime minister also met with Putin during Kyrgyzstan’s summit of the Shanghai Cooperation Organization. Yet, neither set of talks resulted in the lifting of trade restrictions.

Putin has stuck to his position that Armenia should hold a public referendum on the question of whether Yerevan will pursue European integration or remain in the EAEU. Pashinyan has pushed back on such a demand, arguing that it is Russia violating the terms of the EAEU treaty and that any referendum on EU or EAEU integration is premature. 

There are broader signs of Yerevan not backing down from its pivot westward. Alen Simonyan, one of the most publicly anti-Russian members of Pashinyan’s party, was named the head of the National Security Council following June’s elections. 

With neither side prepared to cave in to the demands of the other, it would seem there is little prospect of a coming rapprochement between Yerevan and Moscow. Given the depth of Armenia’s economic interconnectedness with Russia, the question is not whether there will be economic pain felt by Armenians, but the degree of it and the effectiveness of measures to minimize the harm.

This winter may therefore prove just as decisive in Armenia’s geopolitical trajectory as the parliamentary election, with the Kremlin poised to inflict more pain on the country than it has in any previous period. While such a development may produce anti-Russian feelings, it will also bear out the predictions made by pro-Russian political actors within Armenia’s political scene.

A failure to adequately prepare for, or respond to, a potential economic crisis may strengthen the perception that Pashinyan’s pivot westward was a little more than a risky miscalculation.

The views expressed in opinion pieces do not necessarily reflect the position of The Moscow Times.

—

Turkish Press: President Erdoğan, Pashinyan meet amid Türkiye-Armenia normali

Daily Sabah, Turkey
Sept 23, 2026

President Recep Tayyip Erdoğan met Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan in New York on Wednesday, as Türkiye and Armenia continue efforts to advance a yearslong normalization process between the two neighbors.

The closed-door meeting was held at the Turkish House, or Türkevi, on the sidelines of the 81st session of the United Nations General Assembly, the Turkish Presidency said.

Foreign Minister Hakan Fidan also attended the meeting.

Erdoğan has been holding a series of bilateral talks with world leaders during his visit to New York for the annual U.N. gathering.

Türkiye and Armenia have intensified diplomatic contacts in recent years in an effort to normalize relations after decades of strained ties. The two countries appointed special representatives for normalization talks in late 2021, while direct flights and air cargo links have since resumed.

The normalization process has gained further momentum alongside efforts to establish lasting peace between Armenia and Azerbaijan. Ankara has repeatedly said progress in Türkiye-Armenia relations and a comprehensive peace agreement between Baku and Yerevan could help unlock greater regional stability, connectivity and economic cooperation in the South Caucasus.

Türkiye and Armenia do not currently have full diplomatic relations, while their land border, closed since 1993, has yet to fully reopen.




—

Statement by Nikol Pashinyan, Prime Minister of the Republic of Armenia, at th

The America Times
Sept 25, 2026
Statement by Nikol Pashinyan, Prime Minister of the Republic of Armenia, at the General Debate of the 81st Session of the United Nations General Assembly

New York, 24 September 2026

Thank you.

Honorable President of the 81st Session of the UN General Assembly,

Excellencies,

Ladies and gentlemen,

The peace between Armenia and Azerbaijan, established on August 8, 2025, with the support and personal engagement of U.S. President Donald Trump, has opened up new opportunities for our region, the South Caucasus.

On this occasion, I would firstly like to address what President Trump referred to from this podium two days ago.

I have said it, and I reiterate it now: the breakthrough in the establishment of peace between Armenia and Azerbaijan simply would not have been possible without President Trump’s personal engagement and his resolute commitment to establishing peace.

President Trump’s personal presence has practical and symbolic expressions on the ground as well.

The fourth paragraph of the Peace Declaration adopted at the Peace Summit held at the White House on August 8, 2025, reads:

“The Republic of Armenia will work with the United States of America and mutually determined third parties to set forth a framework for the ‘Trump Route for International Peace and Prosperity’ connectivity project in the territory of the Republic of Armenia. We confirm our determination to pursue efforts in good faith to achieve this goal in the most expeditious manner.”

The implementation of the TRIPP project is thus becoming a reality with tangible steps.

The Framework Agreement on Strategic Cooperation on the “Trump Route for International Peace and Prosperity” project, signed between Armenia and the United States of America, will soon be ratified by the National Assembly of the Republic of Armenia.

We are currently working with the United States Government to establish the TRIPP development company and to sign a shareholders agreement.

Accordingly, Armenia will initially have a 26 percent stake in the TRIPP development company, and the United States will have a 74 percent stake.

The agreement provides that, in the event of its extension, in the 50th year, the Republic of Armenia’s share will become 49 percent without additional investment.

One of the practical expressions of the TRIPP project will be the implementation of paragraph 3 of the Peace Declaration adopted by me and the President of Azerbaijan on August 8, 2025, and signed by the President of the United States as a witness.

Paragraph 3 of that Declaration reads:

“We reaffirmed the importance of the opening of communications between the two countries for intra-state, bilateral, and international transportation for the promotion of peace, stability, and prosperity in the region and in its neighborhood on the basis of respect for the sovereignty, territorial integrity, and jurisdiction of the States.

These efforts are to include unimpeded connectivity between the main part of the Republic of Azerbaijan and its Nakhchivan Autonomous Republic through the territory of the Republic of Armenia with reciprocal benefits for international and intrastate connectivity for the Republic of Armenia.”

The implementation of the TRIPP project will be of historic importance for the Republic of Armenia.

For the first time since the early 1990s, Armenia will get a railway connection with Azerbaijan, and thus also with Russia, Central Asia and China.

However, it should be emphasized that after the Peace Summit on August 8, 2025, Azerbaijan opened its railway to Armenia, and now we have a railway connection with Azerbaijan through the territory of Georgia.

The implementation of the TRIPP project will create a direct railway connection between Armenia and Azerbaijan, as well as a railway connection from Azerbaijan to Azerbaijan through the territory of Armenia, and from Armenia to Armenia through the territory of Azerbaijan.

This is because Armenia does not have a railway connection between its northern and southern regions, and in practice this is possible only through the territory of the Nakhchivan Autonomous Republic of the Republic of Azerbaijan, while Azerbaijan does not have a railway connection with its Nakhchivan Autonomous Republic, and this is in practice possible only through the territory of Armenia.

In the near future, we will restore the railway sections of Meghri and Yeraskh in the Republic of Armenia that existed during the Soviet Union and were later destroyed, and the railway connections I mentioned will be opened.

But this will also have huge international significance because, in parallel with the construction of the aforementioned railways, we are waiting for the opening of the Armenia-Turkey railway.

Together with the TRIPP project, this could become one of the most important events in the field of international logistics in recent decades, because thus a new railway connection will be opened between China, Central Asia, Turkey and the European Union.

All this opens up another crucial opportunity for international logistics because the restoration of the railway connection between Armenia and the Nakhchivan Autonomous Republic of the Republic of Azerbaijan also restores the railway connection between the Persian Gulf and the Black Sea.

This is an important nuance because it shows why and how the implementation of the TRIPP project promises great benefits to all countries in our region.

And these potential benefits can thus become a cornerstone of long-term stability and peace, especially between Armenia and Azerbaijan.

After almost 35 years of conflict, we are now discussing issues of building pipelines, power lines and roads, in addition to the east-west railway, within the framework of the TRIPP project.

And this will enable not only the Republic of Armenia, but also the entire South Caucasus, to become a Crossroads of Peace.

Honorable President of the 81st Session of the UN General Assembly,

Excellencies,

Ladies and gentlemen,

All of this reflects the optimism that has been established in our region and in the Republic of Armenia since the Washington Peace Summit on August 8, 2025.

The citizens of Armenia reaffirmed their optimism in the parliamentary elections held on June 7 of this year, where the overwhelming majority of voters voted in favor of the slogan “Own up the peace,” enabling the Civil Contract party to form a parliamentary majority.

The election took place under special circumstances of external information manipulation, and a number of external and internal forces had developed and were implementing a plan to seize the State using mass disinformation, hybrid and other tools, and also applying the distribution of mass voter bribes.

But the democratic and institutional reforms we have implemented in recent years proved their strength.

Armenia’s State institutions demonstrated high resilience, preventing State capture and giving the people of Armenia the opportunity to have their say.

The people of Armenia owned up the peace, and we must consistently engage in the further strengthening and institutionalization of peace in the relations between Armenia and Azerbaijan.

The clarification of the fates of several thousand missing persons is a matter that needs to be addressed, on which we have reached an agreement to cooperate with Azerbaijan.

Armenia is ready to continue and deepen cooperation with Azerbaijan on the issue of demining.

And, of course, people in the Republic of Armenia are waiting for the return of Armenians who were detained in Azerbaijan as a consequence of the conflict.

Along with these issues still being unresolved, another reason that fuels pessimism is the use of conflict rhetoric from time to time in certain circles of Armenia and Azerbaijan, sometimes at the official level.

I think that we — I mean Armenia and Azerbaijan — have achieved more than sufficient results which should be more valuable for us than the use of conflict rhetoric, whether it is about history or historical-cultural monuments or anything else.

Nurturing the peace, strengthening it and making it institutional should be the main theme of cooperation between Armenia and Azerbaijan.

For two and a half years now, there have been no casualties or injuries as a result of crossfire between Armenia and Azerbaijan.

And I think this is the greatest value that was created as a result of cooperation in recent years.

We have never had such a period in the relations between independent Armenia and independent Azerbaijan before, even though Armenians and Azerbaijanis have centuries of experience of peaceful coexistence.

Our task, however, is not to restore that experience, but to build interstate relations on the basis of that experience of the peoples, based on respect for each other’s territorial integrity, sovereignty and political independence.

This, by the way, is exactly the rhetoric that Armenia and Azerbaijan have already agreed upon and initialed in the text of the agreement on establishing peace and interstate relations between the two countries.

The signing and ratification of that agreement, which was initialed at the Washington Peace Summit, is the next major topic in the joint agenda of Armenia and Azerbaijan, and we will consistently continue to work in this direction.

Ladies and gentlemen,

The balanced and balancing foreign policy adopted by Armenia stems from the logic of multipolarity, which is one of the key principles of the United Nations.

In recent years, we have established strategic relations with Georgia, France, China, the Netherlands, Kazakhstan, Germany, Luxembourg, the United Kingdom, Bulgaria, Croatia, Lithuania, the United States of America and the European Union.

Today, by the way, the European Commission approved the decision to adopt autonomous trade measures for Armenia, which is yet another manifestation of the new quality of Armenia-EU relations.

Our relations with Russia are in a transformation phase, and this is a natural process because throughout the entire preceding period, the largest factor influencing relations between Armenia and Russia was the Armenia-Azerbaijan conflict.

Now that we have established peace with Azerbaijan, Armenia-Russia relations will naturally change, and it is our desire that these relations develop on the basis of the principles of friendship and mutual respect.

We will, of course, continue to develop our relations with partners located closer to or farther from Armenia.

And in this regard, I would like to highlight the countries of Central Asia, with which our relations are also highly dynamic.

But I also cannot but emphasize that the normalization and deepening of relations with our neighbors are nevertheless of key importance for our foreign policy vision.

I have already spoken about the dynamics of our relations with Azerbaijan.

We have a high-level dialogue with Turkey.

And I want to confirm the words expressed by President Erdoğan from this podium the other day, that we are resolutely pushing forward the process of normalizing Armenia-Turkey relations.

Our relations with our two other neighbors, the Islamic Republic of Iran and Georgia, remain of exceptional importance to us, and our good neighborliness continues to develop and deepen.

The Republic of Armenia considers its contribution to the region’s stability and development to be our key task in international peace, stability and development.

Honorable President of the 81st Session of the UN General Assembly,

Excellencies,

Ladies and gentlemen,

This October, Armenia will host the 17th Conference of the Parties to the Convention on Biological Diversity, COP17, and I invite you all to participate in this very important event for Armenia and for the international biodiversity agenda.

Dear ladies and gentlemen,

This is what I wanted to share with you in my speech today.

Thank you for your attention.

—

«Խաղաղության նարատիվը միայնակ բավարար չէ». Իրանցի դեսպանը՝ ԹՐԻՓՓ-ի կարմիր գծե

Սեպտեմբեր 23, 2026

Երևանում մեկնարկեց ԱՊՐԻ Արմենիա վերլուծական կենտրոնի տարեկան համաժողովը՝ «Ուրվագծելով փոփոխության ճարտարապետությունը» խորագրի ներքո։ Միջոցառման քննարկումների առանցքում Հայաստանի արտաքին քաղաքականության ամենաակտուալ ուղղություններն են:

Համաժողովի առաջին հատվածում «Հայաստան-Իրան հարաբերությունների վերափոխումը փոփոխվող ռազմավարական միջավայրում» վերտառությամբ պանելային քննարկմանը մասնակցեցին ՀՀ-ում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպան Խալիլ Շիրղոլամին և Քաղաքական և միջազգային հետազոտությունների ինստիտուտի (IPIS) գլխավոր տնօրեն, իրանցի վերլուծաբան Ալիրեզա Խոդա Ղոլիպուրը՝ APRI-Հայաստան գիտահետազոտական կենտրոնի փորձագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու, միջազգայնագետ, իսրայելագետ Սերգեյ Մելքոնյանի համակարգմամբ: Բանախոսներն անդրադարձան Մերձավոր Արևելքում և Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող աշխարհաքաղաքական տեղաշարժերին, իրանական կողմի դիրքորոշմանը և տարածաշրջանային ենթակառուցվածքային նախագծերին:

Սերգեյ Մելքոնյանը նշեց, որ Մերձավոր Արևելքում անվտանգային ճարտարապետությունը փոխվում է, և այս գործընթացը դեռևս ավարտված չէ: «Եվ մենք տեսնում ենք, որ Միացյալ Նահանգներն ունեն Մերձավոր Արևելքում իրենց ներկայությունը կրճատելու մտադրություն: Ի հայտ է եկել Մեքքայի դաշինքը (Mecca Alliance): Այսպիսով, ի՞նչ տեղ է տեսնում Իրանն իր համար այս նոր կոնֆիգուրացիայում, և արդյո՞ք Իրանի և նրա հարևանների միջև հարաբերությունների կարգավորումն այժմ առաջնահերթություն է»,- նման հարց ձևակերպեց վերլուծաբանը:

Ալիրեզա Խոդա Ղոլիփուրը պատասխանեց, որ ԱՄՆ-ի անօրինական, չհրահրված հարձակումից, Իրանի դեմ սանձազերծված ագրեսիայից հետո Իրանը փորձել է ոչ միայն պաշտպանվել, այլև կանխել ապագայում Իրանի դեմ նմանատիպ ագրեսիաների կրկնությունը:

Կարդացեք նաև

  • Ռուսաստանն ու Հայաստանը մտնելու են բավականին երկար և միգուցե նույնիսկ ցավոտ բանակցային գործընթացի մեջ. Անդրեյ Կորտունով
  • Ի՞նչ խաղաղություն… Որ չեն կրակում, ուրեմն խաղաղությո՞ւն է… Հենց պետք եղավ, կկրակե՛ն. Սա շարունակական կապիտուլյացիա է. Տիգրան Թորոսյան
  • Հութիները բացում են երկրորդ ճակատը. Վաշինգտոնն այլ ընտրություն չունի, քան հութիների հետ համաձայնության գալը

Նրա որակմամբ, Իրանի դեմ ագրեսիան եղել է կործանարար, եղել է տրանսֆորմացնող, եղել է տեղեկատվական և ձևավորող։ «Ակնհայտ է, որ այն կործանարար էր ոչ միայն Իրանի, այլև տարածաշրջանի և Միացյալ Նահանգների համար: Այն տրանսֆորմացնող էր, քանի որ փոխում է շատ ու շատ պատկերացումներ, շատ ընկալումներ Իրանի, տարածաշրջանի վերաբերյալ: Այն ինֆորմատիվ էր մեր հարևանների համար այն առումով, որ հնարավոր չէ ձեր անվտանգությունը արտապատվիրակել (outsource) արտաքին ուժերին: Դուք պետք է ավելի շատ կենտրոնացած լինեք տարածաշրջանի, տարածաշրջանային դերակատարների դերի վրա, և սա եղել է ձևավորող:

Փաստորեն, սա շատ կարևոր շրջադարձային կետ է մեր տարածաշրջանում՝ պարզապես սկսելու տարածաշրջանում անվտանգության նոր կարգավորումների գործընթացը: Մենք կապի մեջ ենք եղել մեր հարևանների հետ: Մենք նրանց հետ շատ ուղղակիորեն խոսում ենք տարածաշրջանում ապագա անվտանգային կարգավորումների մասին: Մենք հավատում ենք, որ տարածաշրջանում ամեն ինչ փոխվել է, և ընդհանրապես հնարավոր չէ վերադառնալ նախապատերազմական իրավիճակին որևէ ճակատում: Այսպիսով, Իրանի դեմ ագրեսիայի այս ձևավորող կողմը շատ կարևոր է։

Կարծում եմ՝ սա կարող է լինել շատ կարևոր և վճռորոշ պահ տարածաշրջանի համար: Մենք հավատում ենք, որ սա տարածաշրջանի ներսում ճշմարտության պահն է, և բոլորը պետք է առերեսվեն այն ամենին, ինչ արել են տասնամյակներ շարունակ տարածաշրջանում: Այսպիսով, սա, ինչպես ասացի, շատ կրիտիկական պահ է, և մենք հավատում ենք, որ այն կարող է մեկնարկային կետ հանդիսանալ տարածաշրջանային դերակատարների համար՝ այս հարցում կառուցողական դեր խաղալու համար»,- մեկնաբանեց իրանցի վերլուծաբանը:

Նրա խոսքով, Իրանը միշտ էլ կարևորել է Հարավային Կովկասը և իր հարևաններին Իրանի հյուսիսային հատվածում: Սակայն, նրա խոսքով, տարիներ շարունակ եղել է որոշակի թյուրըմբռնում, որ Հարավային Կովկասն այս տարածաշրջանի միջտարածաշրջանային մի մասն է, ինչը ճիշտ ըմբռնում չէ: Նրա պնդմամբ, ռեգիոնի, Հայաստանի կարևորությունն աճել է Իրանի դեմ վերջին ագրեսիայից հետո: «Դա նշանակում է, որ Իրանի կենտրոնացումը Կենտրոնական Ասիայի և Հարավային Կովկասի վրա այժմ ավելին է, քան նախկինում, և դա պայմանավորված է ոչ միայն Իրանի դեմ վերջին ագրեսիայով, այլև սկսվել է մի քանի տարի առաջ՝  ղարաբաղյան Երկրորդ պատերազմից և դրա հետևանքներից հետո:

Ռուսաստանի ազդեցության նվազումը՝ Ուկրաինային ներգրավվածության պատճառով, Թուրքիայի ազդեցության աճը՝ նոր դերի շնորհիվ, որը Թուրքիան սահմանում է իր համար, ինչպես նաև Արևմուտքի ավելի մեծ ներգրավվածությունն այս տարածաշրջանում: Հետևաբար, շատ կարևոր է հասկանալ այս ողջ տարածաշրջանային դինամիկան՝ Հարավային Կովկասի նկատմամբ Իրանի քաղաքականության ճիշտ և ավելի լավ ըմբռնում ունենալու համար»,- ասաց նա:

Սերգեյ Մելքոնյանը հարց ուղղեց նաև դեսպան Շիրղոլամիին, ասելով, թե ինչպե՞ս փոխվեց Իրանի դիրքորոշումը ԹՐԻՓՓ նախագծի նկատմամբ, հատկապես նոր լայնածավալ պատերազմից հետո, որը դեռևս չի ավարտվել: ՀՀ-ում Իրանի դեսպան Խալիլ Շիրղոլամին ասաց, որ Իրանի տեսլականի հիմնական հայեցակարգերն այս կոնկրետ տարածաշրջանում հետևյալն են. առաջինը՝ Իրանը կարծում է, որ ստատուս-քվոն, տարածաշրջանում առկա իրավիճակը պետք է հիմք հանդիսանա տարածաշրջանում ցանկացած խաղաղության համար: Նրա խոսքով, ոչ մի աշխարհաքաղաքական փոփոխություն, ոչ մի հետագա աշխարհաքաղաքական փոփոխություն հանդուրժելի չէ:

Դեսպանի խոսքով, սա Իրանի շատ հիմնարար դիրքորոշում է, որ այս ստատուս-քվոն՝ տարածքների և տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքականության առումով, պետք է պահպանվի: Երկրորդ կետն, ըստ դեսպանի, այն է, որ Իրանին անհրաժեշտ է նոր հավասարակշռություն տարածաշրջանում:

«Խաղաղության նարատիվը լավն է, խաղաղության նարատիվն օգտակար է: Բայց խաղաղության նարատիվը միայնակ բավարար չէ տարածաշրջանում խաղաղություն բերելու և խաղաղություն պահպանելու համար: Իրատեսական մոտեցումների տեսանկյունից տարածաշրջանում պետք է լինի ուժերի իրական հավասարակշռություն, մասնավորապես, Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև, եթե մենք իրոք ձգտում ենք տարածաշրջանում իրական և տևական խաղաղության: Սա շատ կարևոր և նշանակալի է: Եվ դա այն է, ինչ Իրանը նույնպես փնտրում է այս տարածաշրջանում՝ ուժերի նոր հավասարակշռություն, որը տարածաշրջանում տևական, մշտական խաղաղության իրական երաշխիքն է: Եվ եթե չկա հավասարակշռություն, իրավիճակը կլինի փխրուն, թեև զրուցակիցների մտադրությունները դրական են կամ լավ, բայց դա բավարար չէ խաղաղություն բերելու, ինչպես նաև տարածաշրջանում խաղաղությունը պահելու և պահպանելու համար»,- մեկնաբանեց իրանցի դիվանագետը:

Ըստ դեսպանի, երրորդ կետը հետևյալն է՝ Իրանում կարծում են, որ միջտարածաշրջանային դինամիկան և շրջանակներն ավելի դիմացկուն են և ավելի արդյունավետ տարածաշրջանում մշտական ու տևական խաղաղության, կայունության և զարգացման համար: «Իհարկե, մյուս տերությունների լեգիտիմ շահերը, որոնք այս տարածաշրջանի մաս չեն, ընդունելի են, հասկանալի են, նրանք ունեն որոշակի լեգիտիմ շահեր, դա բնական է: Միևնույն ժամանակ, եթե նրանք փորձում են այս տարածաշրջանը վերածել բացասական մրցակցության կամ հակամարտության մարտադաշտի, դա դրական չի լինի տարածաշրջանի համար, և դա երկարաժամկետ հեռանկարում մեծ հետևանքներ կունենա տարածաշրջանի համար, ինչը կործանարար կլինի այս տարածաշրջանի կայունության և զարգացման համար:

Չորրորդ կետը՝ կապակցվածության (connectivity) տեսանկյունից. մենք աջակցել ենք կապակցվածության վերաբերյալ գաղափարներին: Մենք աջակցել ենք վարչապետ Փաշինյանի «Խաղաղության խաչմերուկ» գաղափարին ու պլանին: Եվ մենք կարծում ենք, որ խաչմերուկն ունի տարբեր ուղղություններ՝ արևելք-արևմուտք, արևմուտք-արևելք, հյուսիս-հարավ, հարավ-հյուսիս: Եվ եթե այս տարածաշրջանում գործելու համար կապակցվածության որևէ պլան գոյություն ունի, ապա յուրաքանչյուր հնարավորություն և յուրաքանչյուր պոտենցիալ պետք է օգտագործվի ու իրականացվի»,- ասաց դեսպանը:

Խոսելով ԹՐԻՓՓ-ից, դեսպան Շիրղոլամին ասաց, որ եթե TRIPP նախագիծը բավարարի որոշ նախապայմանների, դա դրական կլինի տարածաշրջանում զարգացման և խաղաղության համար, մինչդեռ, ըստ նրա, Իրանը նաև կարծում է, որ Հայաստանը շատ այլ հնարավորություններ ունի՝ որպես Պարսից ծոցի և Հնդկական օվկիանոսի միջև կապող հանգույց, որը նույնպես պետք է օգտագործվի և իրականացվի: Դեսպանի խոսքով, մենք հասկանում ենք Հայաստանի աշխարհաքաղաքական իրավիճակը, և պատմականորեն որպես ցամաքային երկիր՝ Հայաստանը ունեցել է բազմաթիվ խնդիրներ և խոչընդոտներ աշխարհին բաց լինելու առումով: Իրանի նախապայմաններն են, նրա խոսքով, չպետք է վտանգվի ՀՀ տարածքային ամբողջականությունն ու ինքնիշխանությունը:

«Ադրբեջանի իշխանությունները շարունակում են խոսել Զանգեզուրի միջանցքի մասին բաց կերպով: Ոչ մի աշխարհաքաղաքական փոփոխություն ու վնաս ՀՀ տարածքային ամբողջականությանը, սա առաջին նախապայմանն է, երկրորդ սկզբունքային Իրանի դիրքավորումը՝ ռեգիոնում ԱՄՆ ռազմական ներկայությունն անհանդուրժելի է, քանի որ ամերիկյան թշնամանքն Իրանի նկատմամբ ապացուցվել է բազմաթիվ անգամներ»,-  ասաց դեսպանը:

Ինչ վերաբերում է իրանա-հայկական հարաբերություններին, ապա դեսպանն ասաց, որ որպես երկու կարևոր ավանդական գործընկերներ՝ շատ կարևոր է կարողանալ նավարկել Հայաստանի արտաքին քաղաքականության նոր ուղղությունների շրջանակներում: Դեսպանը նշեց, որ Հայաստանում գործող վարչակազմի արևմտամետ արտաքին քաղաքականությունը, մոտեցումը Եվրամիությանը և Միացյալ Նահանգներին, և միաժամանակ ունակությունը՝ պահպանել գործընկերության նույն մակարդակն Իրանի և Հայաստանի միջև, սա ամենակարևոր մարտահրավերն է:

«Բայց ներսում կան բազմաթիվ հնարավորություններ, քանի որ մենք կարծում ենք, որ մենք, առնվազն Եվրամիության և եվրոպական երկրների հետ, ունենք բազմաթիվ ընդհանրություններ՝ այս տարածաշրջանում և Ադրբեջանի Հանրապետության ու Հայաստանի Հանրապետության միջև խաղաղությունն ու կայունությունը պահպանելու վերաբերյալ գաղափարների առումով: Այսպիսով, սա միգուցե առաջին հայացքից մարտահրավեր է Իրանի և Հայաստանի միջև՝ ինչպես հաղթահարել սա, մինչդեռ կան նաև բազմաթիվ հնարավորություններ, և մենք հավատում ենք, որ Հայաստանի և Իրանի ղեկավարների միջև փոխադարձ, խորը փոխադարձ վստահության հիման վրա մենք կկարողանանք հաղթահարել այս մարտահրավերը և ոչ միայն պահպանել համագործակցության նույն մակարդակը՝ նկատի ունեմ ընթացիկ մակարդակը, այլև բարելավել այն, քանի որ մենք մտածում ենք և ծրագրում ենք Իրանի և Հայաստանի միջև ռազմավարական գործընկերություն և ապագայում ծրագրում ինստիտուցիոնալացնել մեր գործընկերությունը: Սա Իրանի և Հայաստանի ղեկավարների միջև կոնսենսուսի հարց է»,- նշեց ՀՀ-ում Իրանի դեսպանը:

—

Ռուսաստանն ու Հայաստանը մտնելու են բավականին երկար և միգուցե նույնիսկ ցավոտ բ

Սեպտեմբեր 23, 2026

«Ապրի Արմենիա» վերլուծական կենտրոնի տարեկան ֆորումի «Հայ-ռուսական հարաբերություններ. «մոդուս վիվենդիի» փնտրտուքներում» վերտառությամբ պանելային քննարկման ժամանակ հայտնի ռուս քաղաքագետ, միջազգային հարաբերությունների փորձագետ և պատմական գիտությունների թեկնածու Անդրեյ Կորտունովն անդրադարձավ հայ-ռուսական հարաբերություններում վերջին շրջանում խորացած խնդրահարույց փուլին և Ռուսաստանի դիրքավորմանը:

Կորտունովի գնահատմամբ, հարաբերություններն անցումային փուլում են, ուստի վաղաժամ է վերջնական եզրակացություններ անել երկու երկրների միջև նոր մոդուս վիվենդիի վերաբերյալ։

Նրա կարծիքով, Ռուսաստանը դեռևս շատ ուժեղ տնտեսական շահեր ունի ՀՀ-ում:

«Եթե նայենք ապագային, կհամարձակվեմ ասել, որ շատ բան կախված կլինի նրանից, թե արդյո՞ք խոշոր շահագրգիռ խմբերը կկարողանան լոբբինգ անել համագործակցության կոնկրետ ձևաչափեր։ Մենք կարող ենք խոսել էներգետիկայի ոլորտի մասին։ Այնպիսի թեժ կետը, ինչպիսին «Գազպրոմն» է, մեծ դեր կխաղա այս ապագա հարաբերություններում։ Մենք կարող ենք խոսել ատոմային էներգիայի մասին, և «Ռոսատոմը», կարծում եմ, նույնպես ակտիվորեն կներգրավվի։ Շատ բան կախված կլինի նրանից, թե արդյո՞ք «Ռուսական երկաթուղիները» կկարողանան պահպանել իրենց ներկայությունը Հայաստանում։ Այսպիսով, կան մի շարք ծանրքաշայիններ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ երկու երկրների միջև տնտեսական հարաբերությունների վրա։ Եվ բացի դրանից, կարծում եմ՝ շատ բան կախված է նրանից, թե արդյո՞ք Ռուսաստանը և Հայաստանը կարող են համագործակցել որոշակի բազմակողմ շրջանակներում, ինչպիսին է, օրինակ, ՇՀԿ կամ պոտենցիալ տարածաշրջանային բազմակողմ կարգավորումները»,- ասաց Կորտունովը:

Կարդացեք նաև

  • Բաքվի անվտանգային ֆորումը և անհանգստությունները. Ի՞նչ է մոռացել Ալիևը, ի՞նչ պետք է հիշեցներ Քրիստինե Գրիգորյանը
  • «Խաղաղության նարատիվը միայնակ բավարար չէ». Իրանցի դեսպանը՝ ԹՐԻՓՓ-ի կարմիր գծերի և տարածաշրջանային հավասարակշռության մասին
  • Անհամբեր սպասում ենք Թուրքիայի հետ սահմանի բացմանը․ նոր ատոմակայանը մոդուլային կլինի. Փաշինյան

Քննարկման համակարգող, գիտաշխատող, իսրայելագետ Սերգեյ Մելքոնյանի հարցին, թե արդյո՞ք Ռուսաստանը նոր սահմանափակումներ կկիրառի, Կորտունովը պատասխանեց, որ ընթացիկ սահմանափակումները քիչ թե շատ խորհրդանշական են։ «Օրինակ, նրանք սահմանափակումներ են մտցրել հայկական կոնյակի մի քանի տեսակների վրա։ Բայց եթե մտնեք Ռուսաստանի ցանկացած սուպերմարկետ, կտեսնեք, որ դարակները լցված են հայկական կոնյակով։ Հուսով եմ, որ մյուս սահմանափակումները, ինչպիսին են Հայաստանից մրգերի և բանջարեղենի, ծաղիկների, ձկան սահմանափակումները, կարող են կարգավորվել։ Անշուշտ, չափանիշները, հավանաբար, ավելի խիստ կլինեն, քան նախկինում։ Բայց, անկասկած, Ռուսաստանի շահերից չի բխում այս հարաբերությունների ամբողջովին խզումը։

Այնպես որ, կարծում եմ՝ մենք մտնելու ենք բավականին երկար և միգուցե նույնիսկ ցավոտ բանակցային գործընթացի մեջ՝ երկու երկրների միջև տնտեսական համագործակցության ձևաչափի և առաջնահերթությունների շուրջ»,- նշեց Անդրեյ Կորտունովը:

Խոսելով տարածաշրջանային դինամիկայից ու Ռուսաստանի մոտեցումներից, ռուս վերլուծաբանն ասաց, որ տարածաշրջանային դինամիկան շատ արագ է և երբեմն՝ անկանխատեսելի։ Նրա խոսքով, Հարավային Կովկասը հաստատ տարբերվում է նրանից, ինչպիսին այն եղել է 30 տարի առաջ, 10 տարի առաջ, նույնիսկ հինգ տարի առաջ, և եթե առանձնացներ ամենակարևոր տեղաշարժը, կասեր, որ իր պատմության մեջ երկար ժամանակ անց տարածաշրջանը դառնում է իրապես բաց արտաքին խաղացողների համար։

«Երկար ժամանակ Ռուսաստանն ամենակարևոր և անվիճելիորեն ամենաազդեցիկ արտաքին խաղացողն էր։ Հիմա սա կարող է վտանգվել։ Եվ կարծում եմ, որ Մոսկվայում հասկանում են, որ տարածաշրջանը բաց է տարբեր ազդեցությունների համար՝ Արևելքում Չինաստանից՝ մինչև Արևմուտքում Միացյալ Նահանգներ, Հյուսիսում Եվրոպական Միությունից՝ մինչև Հարավում Ծոցի երկրներ։

Այնուամենայնիվ, կարծում եմ, Մոսկվայի դիրքորոշումն այն է, որ տարածաշրջանային խնդիրները պետք է ունենան հիմնականում տարածաշրջանային լուծումներ։ Այդ իսկ պատճառով Ռուսաստանում միշտ ընդգծել են, այսպես կոչված, «3+3» ձևաչափը՝ ենթադրելով, որ hարավկովկասյան տարածաշրջանի անվտանգության և զարգացման ամենակարևոր հարցերը պետք է դիտարկվեն տարածաշրջանային երեք պետությունների կողմից՝ տարածաշրջանի երեք խոշոր հարևանների՝ Ռուսաստանի, Իրանի և Թուրքիայի հետ համատեղ։ Այս ձևաչափը շատ դժվար է գործնականում կիրառել, և մինչ այժմ, կարծում եմ, դա իրականացնելու փորձերի արդյունքները քիչ թե շատ համեստ են եղել։ Բայց, այնուամենայնիվ, կարծում եմ, որ Ռուսաստանը կշարունակի պնդել այս տարածաշրջանային առաջնահերթությունների և տարածաշրջանային պետությունների կարևորության մասին՝ ընդդեմ անդրծովյան արտաքին դերակատարների»,- նման կարծիք հայտնեց Կորտունովը:

Խոսելով Ռուսաստանի Դաշնության դիրքերից, Կորտունովն ասաց, որ հատուկ ռազմական գործողությունը ստվեր է գցում հետխորհրդային տարածքում Ռուսաստանի դիրքերի վրա, այդ թվում՝ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում։ Ըստ նրա, ավելի դժվար է դառնում պահպանել ազդեցության և ներգրավվածության նախկին մակարդակը, ուստի ինչ-որ առումով շատ բան կախված կլինի նրանից, թե ինչպես կլուծվի ռուս-ուկրաինական հակամարտությունը, և ինչ կլինի այս հակամարտության հանգուցալուծումից հետո։

«Առայժմ, կարծում եմ, մենք կարող ենք խոսել մարտավարական դաշինքների և գործընկերությունների մասին։ Որոշ հարցերում Ռուսաստանն ու Թուրքիան մրցակցում են։ Բայց այլ ոլորտներում, այլ հարցերում նրանք կարող են համագործակցել միմյանց հետ և նույնիսկ համակարգել իրենց գործողությունները։ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը մնում է Ռուսաստանի Դաշնության կարևոր ռազմավարական գործընկեր, և, անկասկած, այստեղ համագործակցության մակարդակը կարող է էլ ավելի բարձրացվել։ Բայց Իրանը նաև շեղված է Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի հետ իր ընթացիկ հակամարտությամբ։

Կարծում եմ, որ այս հանգրվանում մենք պետք է աշխատենք կոնկրետ հարցերի, միգուցե՝ նույնիսկ տեխնիկական հարցերի շուրջ, որտեղ Ռուսաստանի և տարածաշրջանի նրա գործընկերների շահերը համընկնում են։ Ես կշեշտեի տնտեսական հարաբերությունների կարևորությունը, ինչպես նաև այն բազմակողմ պայմանավորվածությունների կարևորությունը, որոնք կարող են աստիճանաբար ինստիտուցիոնալացվել և ավելի արդյունավետ դառնալ»,- ասաց Անդրեյ Կորտունովը:

—

Ահա՛ թե ինչու է Տիգրանաշեն և ոչ թե՝ Քյարքի

Սեպտեմբեր 23, 2026

Պարագլուխն ասում է, թե իբր տխրահռչակ Ալմա Աթայի հռչակագրի կիրառման համար պետք է օգտագործվեն ԽՍՀՄ-ի փլուզման պահին գոյություն ունեցած՝ իրավաբանորեն հիմնավորված քարտեզներն ու փաստաթղթերը։

Դե թող պատասխանի՝ այդ ո՞ր փաստաթուղթն է հաստատում, թե Տիգրանաշենի տարածքը չի մտնում Հայաստանի՝ իր իսկ հռչակած 29,743 քառ. կմ-ի մեջ։

Ի վերջո, իր այդքան սիրելի Ալմա Աթայի հռչակագրում ո՛չ 29,743 քառ. կմ թիվ կա, և ո՛չ էլ որևէ քարտեզ։

Կարդացեք նաև

  • Սրտիկ ցույց տալով` ման են գալիս. Ալիևի ու Հասանովի համար երազանք են. տեղյա՞կ եք` Երասխից Երևան 60 կմ է, սրանք ուտեն, Թաթայի համերգին գնան, վե՛րջ. հերիք է. Էդգար Ղազարյան
  • Հայրենիքը սկսվում է և ավարտվում է հողով, իսկ էդ մարդը մեր երկրի անհողինն է․ Լևոն Ջավախյան
  • Ասելու են՝ պապայիդ պարտքը փակի, նոր արի. սա թոկ է ժողովրդի վզին. Ի՞ՆՉ ՓՈՂ Է ՊՏՏՎՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ. Նաիրի Սարգսյան

Մանրամասները՝ տեսանյութում




—

Բաքվի անվտանգային ֆորումը և անհանգստությունները. Ի՞նչ է մոռացել Ալիևը, ի՞նչ պ

Սեպտեմբեր 23, 2026

Սեպտեմբերի 22-ին Բաքվում տեղի ունեցած «Նոր մարտահրավերներ անվտանգության համաշխարհային ճարտարապետության մեջ. համագործակցության արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորում ահաբեկչության դեմ պայքարում» խորագրով անվտանգային 4-րդ ֆորումին մասնակցել են ավելի քան 100 երկրի հատուկ ծառայությունների և անվտանգության մարմինների ներկայացուցիչներ: Հայաստանից այս միջոցառմանը մասնակցել է Արտաքին հետախուզական ծառայության ղեկավար Քրիստինե Գրիգորյանը:

Միջոցառմանը նախ ուշադրություն է հրավիրվել այն իրողության վրա, որ անվտանգության միջազգային համակարգը վերափոխման փուլում է. աճում են ահաբեկչությունը, անդրազգային հանցագործությունը, անօրինական միգրացիան, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը և կիբերհանցագործությունը, և ըստ տարբեր երկրների հատուկ ծառայությունների ներկայացուցիչների, միայնակ հնարավոր չէ պայքարել այս անդրսահմանային մարտահրավերների դեմ, ուստի անհրաժեշտ են հուսալի գործընկերային հարաբերություններ:

Այս համատեքստում ընդգծվել է՝ ուժեղանում է գլոբալ մրցակցությունը կիբերհնարավորությունների, արհեստական բանականության և տիեզերական համակարգերի համար: Միաժամանակ, նշվել է, որ անվտանգությունը չի սահմանափակվում միայն սահմանների պաշտպանությամբ. էներգետիկ ոլորտը, տրանսպորտը, բանկային համակարգը, ջրային ռեսուրսները, կապը և տեղեկատվական տարածությունը նույնպես անվտանգային կայունության կարևորագույն բաղադրիչներն են:

Բաքվի անվտանգային 4-րդ ֆորումի ժամանակ ընթերցվել է Ադրբեջանի նախագահի ուղերձը դրա մասնակիցներին, որում Ալիևը հաստատել է այն մարտահրավերների առկայությունը, ինչի մասին վերևում նշվեց:

Կարդացեք նաև

  • Սրտիկ ցույց տալով` ման են գալիս. Ալիևի ու Հասանովի համար երազանք են. տեղյա՞կ եք` Երասխից Երևան 60 կմ է, սրանք ուտեն, Թաթայի համերգին գնան, վե՛րջ. հերիք է. Էդգար Ղազարյան
  • Ռուսաստանն ու Հայաստանը մտնելու են բավականին երկար և միգուցե նույնիսկ ցավոտ բանակցային գործընթացի մեջ. Անդրեյ Կորտունով
  • Անհամբեր սպասում ենք Թուրքիայի հետ սահմանի բացմանը․ նոր ատոմակայանը մոդուլային կլինի. Փաշինյան

«Միջազգային հարաբերությունների համակարգում ընթացող գործընթացները, աշխարհաքաղաքական մրցակցության սրումը, տարբեր տարածաշրջաններում շարունակվող հակամարտություններն ու դիմակայությունները խոր ազդեցություն են թողնում գլոբալ անվտանգության իրավիճակի վրա: Աշխարհում խաղաղության, կայունության և անվտանգության ապահովումը բոլոր պետությունների համատեղ պատասխանատվությունն է: Ժամանակակից մարտահրավերների մասշտաբներն ու գնալով բարդացող բնույթը պահանջում են առավել սերտ համագործակցություն, ինչպես նաև ճկուն ու համակարգված մոտեցումների կիրառում: Սա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անվտանգության հայեցակարգն այլևս չի սահմանափակվում առանձին պետությունների սահմաններով: Մեկ տարածաշրջանում առաջացած ճգնաժամը կամ լարվածության օջախը կարող է արագորեն ազդել մյուսների վրա՝ խաթարելով քաղաքական ու տնտեսական կայունությունը, վտանգելով էներգետիկ ու պարենային անվտանգությունը և լուրջ խափանումներ առաջացնելով տրանսպորտային ու հաղորդակցության ցանցերում»,- նշել է Ադրբեջանի ղեկավարը՝ շեշտելով նաև, որ արհեստական բանականության չարաշահումը նպաստում է արմատական գաղափարների տարածմանը, ահաբեկչական ցանցերի ֆինանսական ռեսուրսների մեծացմանը և նոր կողմնակիցների հավաքագրմանը, ինչը բարդացնում է հակաահաբեկչական պայքարը:

Հավելենք, որ օրերս Ադրբեջանի պետական անվտանգության ծառայության պետ Ալի Նագիևը հայտարարել էր՝ տարբեր միջոցներով քաղաքացիների հավաքագրումը ռազմական գործողություններին որպես վարձկան մասնակցելու համար՝ լուրջ սպառնալիք է անվտանգության միջավայրին:

Այստեղ հարկ է հիշեցնել այն փաստերը, որ 44-օրյա պատերազմի ժամանակ Թուրքիայի հովանավորությամբ Սիրիայից վարձկան ահաբեկիչներ են ուղարկվել Ադրբեջանի օգտին կռվելու:

Սրա մասին խոսել է և՛ Նիկոլ Փաշինյանը՝ ասելով, որ՝ «Մերձավոր Արևելքից ներմուծված ահաբեկիչները կռվում են Ադրբեջանի կողմից՝ Թուրքիայի հովանավորության ներքո», և՛ ՌԴ արտաքին հետախուզական ծառայությունը՝ նշելով, որ «ղարաբաղյան հակամարտության գոտի են տեղափոխվել Մերձավոր Արևելքում կռվող «Ջեբհաթ ան Նուսրա», «Ֆիրքաթ ալ Համզա», «Սուլթան Մուրադ» միջազգային ահաբեկչական կազմակերպությունների վարձկաններ»:

Եվ այն ժամանակ Ադրբեջանին և Թուրքիային զգուշացվում էր, որ Մերձավոր Արևելքից վարձկանների Հարավային Կովկաս տեղափոխումը լուրջ սպառնալիք է տարածաշրջանային անվտանգության համար, բայց սա անտեսվում էր: Իսկ հիմա, երբ այս սպառնալիքն իրենց շատ մոտ է, Բաքուն սկսել է անհանգստանալ:

Հիշեցնենք, որ 44-օրյա պատերազմի օրերին հայկական զինված ուժերի կողմից գերեվարվել էին սիրիացի վարձկաններ, որոնք հարցաքննությունների ժամանակ խոստովանել էին, որ Արցախում կռվելու համար իրենց Թուրքիան է վարձել և խոստացել վճարել 2000 դոլար: Այլ հարց է, որ ավելի ուշ Էրդողանը փորձեց խմբագրել 44-օրյային Թուրքիայի մասնակցության պատասխանատվությունը, չափազանցված համարելով լուրերը, թե 44-օրյայի ժամանակ իրենք Ադրբեջան ջիհադիստական խմբավորումներ են ուղարկել:

Ավելին, Արցախի ռազմաքաղաքական նախկին ղեկավարության «դատավարության» ժամանակ փորձ է արվել Հայաստանին մեղադրել վարձկաններ ներգրավելու մեջ, սակայն ՊԲ նախկին հրամանատար, գեներալ Լևոն Մնացականյանն արժանի հակահարված է տվել Բաքվի դատարանում: Մի երկրի դատարանում, որի քաղաքացիները որպես վարձկան կռվում են ռուս-ուկրաինական պատերազմում, ինչի մասին հայտարարել են հենց Ադրբեջանի իշխանության ներկայացուցիչները, առաջարկելով խիստ միջոցներ ձեռնարկել նմանների նկատմամբ:

Այս փաստերի մասին, իհարկե, ադրբեջանական ֆորումի ընթացքում ՀՀ արտաքին ծառայության ղեկավարը դժվար թե հիշեցրած լինի Ադրբեջանի ղեկավարությանը և հատուկ ծառայություններին: Իսկ այդտեղ չի անտեսվել նաև ռազմական ծախսերի հարցը, ինչը ևս, ինչպես գնահատվել է, ազդեցություն է ունենում տարածաշրջանային գործընթացների և էներգետիկ և պարենային անվտանգության վրա, բարենպաստ հիմք ստեղծելով ահաբեկչության համար:

Արդյո՞ք Քրիստինե Գրիգորյանն այս թեմայով խոսել է, չենք կարող ասել:

2026 թվականին հրապարակված Արտաքին հետախուզական ծառայության զեկույցում նշվում է. «Ադրբեջանի բյուջեում ռազմական և այլ ոլորտների 2024-2026թթ․ հատկացումները համեմատվել են 2023 թվականի նույն հատկացումների հետ։ Արդյունքում 2026 թվականի ռազմական հատկացումներն աճել են շուրջ 44%-ով, իսկ մյուս ոլորտային հատկացումները՝ ընդամենը 7.4%-ով։ 2026 թվականի դեպքում անգամ ոչ ռազմական ոլորտների հատկացումների որոշակի նվազում կա՝ 2025 թվականի համեմատ, մինչդեռ ռազմական ոլորտի հատկացումները 2026 թվականի համար շարունակել են աճել»: Սա՝ առաջին:

Ավելին, Գրիգորյանի ղեկավարած կառույցի համապարփակ վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ «երկարաժամկետ հեռանկարում խաղաղության կառուցման վրա էականորեն բացասաբար ազդող և ռիսկային գործոն են Ադրբեջանի կողմից պետական մակարդակով առաջ տարվող, այսպես կոչված, «արևմտյան Ադրբեջանի» և «արևմտյան ադրբեջանցիների վերադարձի» խոսույթներն ու դրանց ուղեկցող գործողությունները»:

Ավելին, Արտաքին հետախուզական ծառայությունն արձանագրել է, որ Ադրբեջանը Վաշինգտոնյան հռչակագրից հետո ոչ միայն չի նվազեցրել, այլև էականորեն ակտիվացրել է սույն քարոզչությունը, ինչը զգալի ռիսկեր է ստեղծում տարածաշրջանային կայունության, անվտանգության և երկարաժամկետ խաղաղության համար։

Եվ այս հարցում ԱՀԾ-ն չի սխալվում, Երևանի դեմ Բաքվի պատերազմը փոխում է ձևը, պայքարը նոր փուլ է մտնում նաև «արևմտյան Ադրբեջան» Ալիևի քաղաքական ծրագրի համատեքստում. Համայնքն աշխատանքային խումբ է ձևավորել՝ Հայաստանի տարածքում՝ Սյունիքում, Վայոց ձորում և Սևանա լճի ավազանում գտնվող եկեղեցիների, տաճարների և վանքերի պատմությունը, ճարտարապետությունն ու արձանագրություններն ուսումնասիրելու համար։

Ի դեպ, Քրիստինե Գրիգորյանի ղեկավարած կառույցն ուշադրություն է հրավիրել նաև հետևյալի վրա. «Տարածաշրջանային ենթակառուցվածքային և տնտեսական ծրագրերը թեև խաղաղության ինստիտուցիոնալացման միակ շարժիչ ուժը չեն, այդուհանդերձ, դրանք ունեն մեծ ներուժ՝ մի կողմից բարձրացնելու տարածաշրջանում ռազմական էսկալացիայի գինը, մյուս կողմից, տարածաշրջանի պետություններին առաջարկելու սեփական քաղաքական ու տնտեսական գործոնի ուժեղացում՝ այդ ծրագրերում ներգրավման միջոցով»:

Արդյո՞ք այս պահին ուժի մեջ է ԱՀԾ կանխատեսումը. ԹՐԻՓՓ-ն այսօր կարո՞ղ է բարձրացնել ռազմական էսկալացիայի գինը տարածաշրջանում, թե՞ գուցե արդեն ամեն ինչ վճարված է: Հետևենք տարածաշրջանային զարգացումներին:

Մինչ այդ հիշեցման կարգով հավելենք, որ 2025 թվականին Բաքվում կայացած Անվտանգության 3-րդ միջազգային ֆորումին Հայաստանը ներկայացրել էր ՀՀ ԱԱԾ տնօրեն Անդրանիկ Սիմոնյանը: Նա, ըստ պաշտոնական տեղեկատվության, Բաքվում էր եղել 2025 թ. սեպտեմբերի 19-21-ը:

Անցած տարի ֆորումը հետևյալ խորագրով էր՝ «Ուժային կառույցների փոխգործակցությունը հումանիտար ճգնաժամերի և մարդածին գլոբալ աղետների կանխարգելման գործում՝ ահաբեկչական ակտերի և զինված հակամարտությունների ընթացքում»: Արդյո՞ք այդ ժամանակ Բաքվում պահվող հայերի կամ անհետ կորածների հարց քննարկվել է, այդպես էլ պաշտոնապես հայտնի չեղավ:

Նույնը հարցը երեկ տրվել է նաև Քրիստինե Գրիգորյանին օդանավակայանում, երբ նա վերադառնում էր Բաքվից, բայց նա լրագրողների հարցն անպատասխան է թողել:

Իսկ բարձրացնելու հարցեր հենց նույն ֆորումի համատեքստում, ինչպես նշեցինք, ՀՀ արտաքին հետախուզական ծառայության ղեկավարը, իհարկե, ուներ և պիտի բարձրացներ:

Հ.Գ. Հավելենք, որ Ալիևը համաներում է շնորհել 20 մարդու, որոնց թվում կա՝ ծանր հանցագործության մեջ մեղադրվող Ֆրանսիայի քաղաքացի, ինչպես ադրբեջանական լրատվամիջոցներն են գրել՝ շպիոնաժ: Համաներվածների շարքում կան նաև Պակիստանի, Թուրքիայի, ՌԴ և Իսրայելի քաղաքացիություն ունեցողներ: Բայց ոչ մի խոսք չկա Բաքվում պահվող ՀՀ քաղաքացիների մասին:

—

Կարևորելով կրթությունը. Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը՝ «ԲանՈՒԳործ» կ

Սեպտեմբեր 23, 2026

Այսօր Երևանի պետական համալսարանի բակում սովորականից ավելի աշխույժ էր՝ մեկնարկել է «ԲանՈՒԳործ. ԵՊՀ էքսպո-2026» լայնածավալ միջոցառումը, որն ամեն տարի իր շուրջն է համախմբում ոչ միայն աշխատանք փնտրող երիտասարդներին, ԵՊՀ շրջանավարտներին, այլև՝ Հայաստանի առաջատար գործատուներին։

Ինչպես նախորդ տարիներին, այս տարի ևս «ԲանՈՒԳործ» կարիերայի էքսպոյին մասնակցում է շուրջ 40 կազմակերպություն և ընկերություն, այդ թվում՝ ԵՊՀ ֆակուլտետներ ու կենտրոններ՝ ներկայանալով առանձին տաղավարներով։

Գործատուները, խոշոր ընկերությունների ներկայացուցիչները ԵՊՀ-ի տարբեր հատվածներում ընթացող պանելային քննարկումների, դասախոսությունների ժամանակ պատասխանում են նաև երիտասարդների հարցերին, թե ինչպես սկսել կարիերան և ինչ հմտություններ է պետք ունենալ այսօրվա աշխատաշուկայի համար։

Այս տարի «ԲանՈՒԳործ» կարիերայի էքսպոյի  հովանավորը Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատն է՝ ԶՊՄԿ-ն։ Ընկերությունը, որպես Հայաստանի խոշորագույն արդյունաբերական ընկերություններից մեկը, մշտապես աջակցում է կրթական ու երիտասարդական նախաձեռնություններին, այս էքսպոն ևս բացառություն չէ։

Կարդացեք նաև

  • Հայաստանի ներուժը՝ հանքարդյունաբերությունն ու ժամանակակից տեխնոլոգիաները մեկ հարթակում՝  Mining  innovation Summit-ում
  • Քարից մետաղ ստացող մարդիկ. ԶՊՄԿ-ում նշվեց Հանքագործի և մետալուրգի մասնագիտական օրը
  • Աստծուն միայն մի բան հարցրեցի՝ ինչո՞ւ հենց ես. ի՞նչ նպատակ ունես ինձ հետ կապված. Նազիկ Ավդալյան

Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի (ԶՊՄԿ) գլխավոր տնօրենի առաջին տեղակալ, Հայաստանի հանքարդյունաբերության և մետալուրգիայի ասոցիացիայի նախագահ Վարդան Ջհանյանի խոսքով՝ ԶՊՄԿ-ն ունենալով կարևորագույն սոցիալական պատասխանատվության ծրագիր, չէր կարող անմասն մնալ նման միջոցառումից:

«ԵՊՀ ռեկտորը դիմեց, որպեսզի մենք մասնակցենք և լինենք հովանավորն այս միջոցառման, սիրով ընդունեցինք, որովհետև ինքներս կարևորում ենք բուհ-գործատու կապը՝ տնտեսության մեջ առանց մասնագետների, մարդկանց՝  անհնար է ինչ-որ արդյունքների հասնել։ Ամենօրյա ռեժիմով մենք զգում ենք լավ մասնագետների կարիքը, աշխատանքը մենք պետք է տանենք հիմա, որպեսզի 5-10 տարի հետո ունենանք լավագույն մասնագետներ»,- նշեց Վարդան Ջհանյանը։

Վարդան Ջհանյանի բնորոշմամբ՝ հասկանալով կրթության կարևորությունը, մշտապես պատրաստ են մասնակցելու ցանկացած նման նախաձեռնության։

«Այս միջոցառման կարևոր նպատակներից մեկն այն է, որ ուսանողները, երիտասարդները հասկանան, թե ինչ է իրենցից պահանջվում, ինչպիսի հմտություններ պետք է ունենան, որպեսզի կարողանան իրենց տեղը գտնել աշխատաշուկայում։ Պանելային քննարկման ժամանակ երիտասարդներին հետաքրքրում էր, թե ինչպիսի ինքնակենսագրական պետք է ներկայացնել՝ աշխատանքի ընդունվելու համար, ինչպես է աշխատանքի ընդունվելու հարցազրույցն անցնում, և այլն։

Երբ երիտասարդները տեղեկանում են, թե ինչպիսի աշխատատեղեր ու հաստիքներ կան, և ինչ է այդ ամենն իրենից ներկայացնում, բնականաբար, հետաքրքրությունն ավելի է  մեծանում։

Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը ԵՊՀ-ի հետ մի քանի տարի առաջ ստորագրել է հուշագիր և այդ հուշագրի շրջանակներում ակտիվ համագործակցում ենք համալսարանի, մասնավորապես, Երկրագիտության ու աշխարհագրության ֆակուլտետի հետ։ Կազմակերպում ենք  բազմաթիվ կրթական ծրագրեր, այդ թվում՝ պրակտիկաներ, մի քանի շաբաթ տևողությամբ ամառային դպրոց, որը կարևոր ծրագիր է դպրոցական երեխաների համար, որոնք պետք է ընտրեն իրենց ապագա մասնագիտությունը։ Այս ծրագրերը պետք է շարունակական լինեն, որպեսզի արդյունքը մենք տեսնենք, այդ աշխատանքն այժմ անելով՝ արդյունքը կտեսնենք մի քանի տարի հետո։ Թեպետ արդյունքն արդեն տեսնում ենք՝ Երկրաբանական ֆակուլտետի դիմորդների քանակի ավելացումով»,- շեշտեց Վարդան Ջհանյանը։

ԵՊՀ ռեկտոր Հովհաննես Հովհաննիսյանն էլ ասաց, որ ԵՊՀ-ի դիմացի հատվածում մի քանի տասնյակ գործատուներ ներկայացնում են իրենց պահանջները, խոսում են ուսանողների հետ, իսկ համալսարանի մյուս հատվածում ներկայացվում են բուհի ռեսուրսները՝ ֆակուլտետները, հնարավորությունները և մյուս կառույցները։

«Մենք շատ ուսանողներ ունենք, որոնք այսօր աշխատում են՝ 2-3-րդ կուրսից սկսած աշխատում են։ Իհարկե, մենք չենք ուզում, որ աշխատանքի հաշվին կրթությունը տուժի, բայց պրակտիկ գիտելիքները կարևոր են, որպեսզի բավականին լավ մասնագետներ դառնան։ Այսօր ունենք մասնագիտություններ, որտեղ կարող ենք ասել, որ 100 տոկոսով աշխատում են՝ ըստ մասնագիտությունների։ Հիմա կենսաբանների տաղավարի մոտ ենք, նրանք 100 տոկոսով աշխատում են»,- շեշտեց ԵՊՀ ռեկտորը։

Նա նաև հավելեց՝ բնականաբար, աշխատաշուկան շատ արագ է աճում և արագ են պայմանները փոխվում, քան համալսարանական կրթությունն է, սա ամբողջ աշխարհում է՝ չգրված օրենք է։

«Մեր գլխավոր նպատակը ֆունդամենտալ գիտելիք տալն է, և շատ գործընկերներ ու գործատուներ ասում են, որ մեր ուսանողների ֆունդամենտալ գիտելիքներն այնքան ամուր են, որ դրա հիման վրա մենք հետագայում կառուցում ենք այն անհրաժեշտը, ինչը պետք է բիզնեսի համար»,- ընդգծեց Հովհաննես Հովհաննիսյանը։

—

Սաուդյան Արաբիա-Եմեն հակամարտություն. Թուրքիան չի շտապում Էր Ռիադին ուղղակի ռ

Սեպտեմբեր 23, 2026

Զարգացնելով «Աշխարհը մեծ է հնգյակից» գաղափարը՝ Ռեջեփ Թայիբ Էրդողանն առաջարկել է ՄԱԿ-ի արմատական բարեփոխումներ

Թուրքական լրատվամիջոցները, հղում անելով The Jerusalem Post պարբերականին, հայտնում են, որ Թուրքիան պատրաստ է անհրաժեշտ ռազմատեխնիկական և պաշտպանական աջակցություն ցուցաբերել Էր Ռիադին: Այս զարգացումները միջազգային հանրությանն ու փորձագիտական շրջանակներին կրկին վերադարձնում են այն բանավեճին, թե իրականում ինչ է իրենից ներկայացնում «Մեքքայի համաձայնագիրը»։

Կարծես թե թուրքական կողմն, այնուամենայնիվ, փորձում է իսլամական աշխարհին ապացուցել, որ 2026 թվականի օգոստոսին Սաուդյան Արաբիայի և Պակիստանի հետ կնքված դաշնագիրը կենդանի է ու իրական։ Մանավանդ որ, լուրը որոշակի զարգացում է ստացել։ Bloomberg գործակալության փոխանցմամբ՝ Անկարան Էր Ռիադին ազդանշան է տալիս «Անսար Ալլա» շարժման (Եմենի հութիների) դեմ Սաուդյան Արաբիայի ոչ այնքան հաջող պայքարին ռազմական աջակցություն ցուցաբերելու մասին։ Մասնավորապես, մեջբերվում է Թուրքիայի ԱԳ նախարար և հետախուզության նախկին ղեկավար Հաքան Ֆիդանի վերջերս արած հայտարարությունն այն մասին, որ Անկարան իսկապես պատրաստ է բավարարել Սաուդյան Արաբիայի ռազմական պահանջները տեխնիկական ոլորտներում՝ Իրանի կողմից աջակցվող հութիների հարձակումների ուժեղացման համապատկերին: «Մենք պահում ենք մեր խոսքը»,- հավաստիացրել է Ֆիդանը՝ հիշեցնելով Մեքքայի համաձայնագրի շրջանակներում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների մասին, որ քաղաքական կամքը, որն ընկած է համաձայնագրերի հիմքում, պետք է վերածվի կոնկրետ գործողությունների:

Հստակեցվել է նաև, որ Թուրքիան չի բացառում Կարմիր ծովում, ինչպես նաև Բաբ էլ-Մանդեբի նեղուցի շրջանում նավարկությունը պաշտպանելու համար Էր Ռիադի ղեկավարությամբ բազմազգ ռազմածովային ուժերին մասնակցելու հնարավորությունը: Սեպտեմբերի 19-ին NTV-ի եթերում Ֆիդանը հիշեցրել է դաշնակցային պարտավորությունների և «լուրջ համերաշխության» մասին: Սաուդյան Արաբիայի իշխանությունները հայտնել են բալիստիկ հրթիռը որսալու մասին, Խալիդ թագավորի անվան օդանավակայանի մոտակայքում վառվել է վառելիքի բազան։

«Սաուդյան Արաբիան կարող է ունենալ որոշակի ռազմական կարիքներ, հատկապես որոշ տեխնիկական հարցերի առնչությամբ։ Մենք խնդիրներ չենք ունենա այդ կարիքները բավարարելու հարցում»,- հայտնել է թուրքական դիվանագիտության ղեկավարը։ Դիվանագիտական աղբյուրների փոխանցմամբ՝ այս օգնությունը կարող է ենթադրել ինքնաթիռների, օպերատորների և տեխնիկական անձնակազմի տեղակայում, հնարավոր է՝ սկսած հոկտեմբերից, այն բանից հետո, երբ Թուրքիան վավերացնի Մեքքայի պաշտպանական պակտը։

Անշուշտ, Եմենի հակամարտությունը լուրջ մարտահրավեր է նետում նորաթուխ դաշինքի շարքերի համախմբվածությանը, որը կապում է Անկարան, Էր Ռիադը և Իսլամաբադը։ Օբյեկտիվ պատկերն այն է, որ Իրանի կողմից աջակցվող և Հյուսիսային Եմենում լուրջ հենարան ունեցող «Անսար Ալլա» ուժերն ուժեղացնում են հարձակումները Սաուդյան Արաբիայի արևմտյան շրջանների և էներգետիկ ենթակառուցվածքների օբյեկտների ուղղությամբ: Թուրքերը կարծես ստիպված են ռեակտիվ գործել։ Մինչդեռ Անկարան և Իսլամաբադն աջակցություն են ցուցաբերում Էր Ռիադին մեծամասամբ խոսքով և ցուցադրական ակցիաներով՝ կանխամտածված պարտավորություններ չվերցնելով ավելի մեծ ռազմական միջամտության հարցում։ Այստեղ չպետք է մոռանալ 1960-ական թվականներին Եմենի քաղաքացիական պատերազմի իրադարձություններին Գամալ Աբդել Նասերի ղեկավարած Եգիպտոսի միջամտության փորձի մասին, որը վերածվեց հսկայական կորուստների և լիակատար քաղաքական ֆիասկոյի։

Դիտորդների կարծիքով՝ Թուրքիայի նոր պարտավորությունները Սաուդյան Արաբիայի հանդեպ Մեքքայի պաշտպանական համաձայնագրի շրջանակներում տեսականորեն Անկարային առիթ և հնարավորություն են տալիս միաժամանակ օգտագործել իր շփումները՝ ինչպես Էր Ռիադի, այնպես էլ՝ Թեհրանի հետ լարվածությունը նվազեցնելու համար՝ Սաուդյան Արաբիային ռազմական միջոցներ տրամադրելով նրա պաշտպանական որոշ հնարավորությունների ուժեղացման համար:

Պարզ է նաև մեկ այլ բան. հակամարտության ընդլայնումը նոր սպառնալիքներ է ստեղծում ոչ միայն անմիջականորեն ռազմական գործողությունների գոտում, այլև համաշխարհային էներգետիկ շուկայի համար: Պատահական չէ, որ անցյալ շաբաթ տեղեկություններ հայտնվեցին, որոնց համաձայն՝ Սաուդյան Արաբիան ստիպված էր դադարեցնել ռազմավարական նշանակություն ունեցող Արևելք-Արևմուտք նավթամուղի (East-West Pipeline) աշխատանքը: Այս որոշման հետևանքներն արդեն նկատելի են նաև Եվրոպայում։ Ավելին, Թագավորության առաջատար նավթային ընկերությունը՝ Saudi Aramco-ն, տեղեկացրել է առնվազն երկու նավթավերամշակման գործարանների, որ հաջորդ ամիս նրանք երկարաժամկետ պայմանագրերով նավթ չեն ստանա: Նախօրեին հայտնի է դարձել այդ զարկերակի՝ իջեցված հզորությամբ վերագործարկման մասին։

Հատկանշական է, որ քննարկվող իրադարձությունները համընկել են ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 81-րդ նստաշրջանի հետ, որին արդեն մասնակցում է համաշխարհային առաջնորդների մեծ մասը։ Թուրքիայի առաջնորդ Ռեջեփ Թայիբ Էրդողանը նույնպես խաղի մեջ է՝ որոշելով հերթական անգամ օգտվել Նյու Յորքի բարձր ամբիոնից լսվելու հնարավորությունից։ Սա «Աշխարհը մեծ է հնգյակից» հայեցակարգի հեղինակի տասնվեցերորդ ելույթն է այս առաջատար միջազգային հարթակում, որտեղ նա կրկին առաջ է մղում իր գրեթե նույնանուն՝ «Ավելի արդար աշխարհ հնարավոր է» աշխատության թեզերը։

Խորհրդանշական է նաև այն, որ հենց այստեղ է նա լսարան գտել իր նորարարական հայեցակարգն ու գաղափարները հնչեցնելու համար։ Մասնավորապես, Bloomberg-ում վերջերս լույս տեսած ծրագրային հոդվածում Թուրքիայի առաջնորդը ներկայացրել է «աշխարհը մեծ է հնգյակից» իր վաղեմի գաղափարի, թերևս, ամենաարմատական տարբերակը։ Եթե մի կողմ դնենք բարձրագոչ շղարշը, խոսքը վետոյի իրավունքի վերացման, անժամկետ անդամակցությունից հրաժարվելու, ինչպես նաև ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ձևավորման մասին է՝ Գլխավոր ասամբլեայում սահմանափակ ժամկետով ընտրությունների միջոցով։

Ավելի վաղ, ՄԱԿ-ի ամբիոնից, աշխարհն Էրդողանից լսել էր Թուրքիայի ինքնիշխան ճանապարհի մասին, որը տեղացի թուրքագետ-փորձագետները հաճախ բնորոշում են՝ որպես հանրապետության «ռազմավարական ինքնավարության» հայտ։ Առայժմ այս հայեցակարգն անտեսվում է Թուրքիայի երբեմնի դաշնակից հավաքական Արևմուտքի կողմից՝ ԱՄՆ-ի և Եվրամիության գլխավորությամբ, իսկ երկրի ներսում իշխող շրջանակների ոչ բոլոր ներկայացուցիչներն են կիսում «սուլթանի» տեսակետներն ու աշխարհընկալումը։

Բայց այս կոնկրետ դեպքում շատ ավելի հետաքրքիր է միջազգային և արդեն տարածաշրջանային համատեքստը, որը գեներացվում է հենց Ակ-Սարայի կողմից։ Հավանաբար, «Մահմեդական ՆԱՏՕ»-ն նոր ձևավորվող «աշխարհը մեծ է հնգյակից» գաղափարի մի մասն է՝ համենայնդեպս, իր թուրքական մեկնաբանությամբ։ Որոշ փորձագետներ ուշադրություն են դարձնում նաև այն հանգամանքին, որ ժամանակին թուրքերը մեծ ջանքեր են գործադրել ՄԱԿ-ի շենքի դիմաց, այսպես կոչված, «Թուրքական տունը» (Türkevi) բացելու համար, որը հետագայում դարձավ ոչ միայն ՄԱԿ-ում երկրի պաշտոնական ներկայացուցչությունը, այլև յուրօրինակ թուրքական «կղզյակ»՝ Մանհեթենի հենց կենտրոնում։

Գլխավոր ասամբլեայի նիստերին Էրդողանի այցերի և ԱՄՆ կատարած ուղևորությունների ընթացքում Թուրքիայի նախագահը պարբերաբար օգտվում է դրանից՝ որպես սեփական նստավայր հյուրեր ընդունելու համար։ Արժե՞ զարմանալ, որ այս անգամ էլ բացառություն չեղավ…

Այս անգամ պակաս ուշագրավ չէ նաև «Թուրքական տան» հյուրերի կազմը, որը կարծես թե լրացուցիչ մեսիջներ է ուղարկում թուրքական միջազգային հավակնությունների և առաջնահերթությունների վերաբերյալ։ Թուրքիայի առաջնորդի զրուցակիցների թվում են Վրաստանի վարչապետը, Քուվեյթի թագաժառանգը և, ինչն առավել հետաքրքիր է, Լիբիայի Նախագահական խորհրդի ղեկավար Մուհամմեդ ալ-Մանֆին: Տրիպոլիի այս ներկայացուցչի հետ բանակցությունների ընթացքում Թուրքիայի նախագահն ընդգծել է, որ Անկարան չի համաձայնի Լիբիայի շահերին չհամապատասխանող որևէ բանաձևի: Թեև հարցը, թե այդ արաբական երկրում ներքին համաձայնության հնարավոր բանաձևերից որն է արտացոլում բազմաթիվ ցեղերի, կլանների և զինված խմբերի բաժանված լիբիական բնակչության իրական շահերը, մնացել է որպես լռելյայն ֆիգուր։

Մնում է միանալ գործընկերների այն դիտարկմանը, որ հերթական անգամ թուրք մեդիաբնակները (չասելու համար՝ քարոզիչները) բավականին արդյունավետ են լուծում իրենց առջև դրված խնդիրները։ Թուրք առաջնորդին հաջողվել է որոշակի աժիոտաժի տպավորություն ստեղծել, և պատահական չէ, որ, այսպես կոչված, Գլոբալ Հարավի բազմաթիվ պետությունների ներկայացուցիչներ են նկատվել Նյու Յորքի «Թուրքական տան» տարածքում։

Մեդիա պատկերն ու Թուրքիան որպես Գլոբալ Հարավի ու նրա շահերի առաջամարտիկ ցուցադրելու խնդիրը պահպանվում են քարոզչության լավագույն ավանդույթներում։ Ճիշտ է, դա չի չեղարկում այն փաստն ու հանգամանքը, որ լիարժեք, իսկական թուրքական դիրքավորման ձևավորման և գլոբալ առաջնորդության հայտի համար վատ չէր լինի սկսել ներքին ավգյան ախոռները մաքրելուց։ Համընդհանուր նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները պետք է տեղի ունենան ոչ ուշ, քան 2028 թվականը, և, հնարավոր է, ավելի շուտ։

Եթե Ակ-Սարայի տերը չգնա արտահերթ ընտրությունների, ապա անխուսափելիորեն ստիպված կլինի ամենակարճ ժամկետում լուծել իրավահաջորդի չափազանց դժվարին խնդիրը։ Սաուդյան Արաբիային մատուցվող ծառայությունները՝ հութիներին դիմակայելիս, հազիվ թե թուրքական ընտրազանգվածին համոզեն իշխանությունների քաղաքականության արդյունավետության մեջ այնպես, ինչպես դրանում կհամոզեին տնտեսական հաջողությունները, թեկուզև համեստ։ Միջազգային հանրությանը մոլորեցնելը նույնպես հեշտ գործ չէ, թեև տպավորություն ստեղծելը միշտ էլ ստացվում է։

Յուրի Մավաշև

fondsk.ru

Թարգմանությունը՝ Ժաննա Ավետիսյանի




—