Armenian diaspora is diverse, and summit is the best opportunity to get to kno

Talar Tumanian
Armenia14:01, 7 November 2026
Read the article in: ՀայերենРусский

The third Global Armenian Summit in Yerevan offers Armenians living around the world an opportunity to meet, exchange experiences and gain a better understanding of the diversity of Armenian culture.

Sevana Zadorian, Chair of the City of Glendale Arts and Culture Commission, Political Consultant, and Attorney, said this in an interview with Armenpress.

“I came here without any expectations. My main goal was to take part in discussions, meet and talk to different people, and learn more about Armenian culture in different parts of the diaspora. I was born and raised in Los Angeles, studied in San Francisco and have a fairly good understanding of our culture in the United States. However, I wanted to learn more about what is happening in Armenian communities in other countries,” Zadorian said.

She said the summit had given her the opportunity to meet Armenians from different countries with whom she had never previously interacted.

Caption

“I have met Armenians here who came from Denmark. I had never met an Armenian living in Denmark before. I have also met and spoken to participants from the Netherlands, Belgium, different parts of the world and, of course, Armenia. I have also met repatriates who have returned to Armenia. I spoke to them about culture and the arts and tried to understand how they perceive Armenian identity and values. This has been a very enjoyable experience. We have come together around a common goal: to discuss and understand what can be done in the future,” she said.

This is Zadorian’s first time attending the Global Armenian Summit. She said she was pleased to have been invited.

“I come to Armenia frequently, every year. I love coming here. Armenia is definitely home to me, so being here is nothing new,” she said.

Zadorian believes such gatherings are also important because they allow people to establish direct connections with others whom they would find it difficult to meet in everyday life or even online.

“It is not easy to connect with such people. Here, however, we have the opportunity to speak face to face and get to know each person individually. As an Armenian, this is a wonderful way to broaden my understanding of Armenian culture,” she stressed.

Speaking about the diversity of the Armenian diaspora, Zadorian said Armenians living in different countries had different life experiences, worldviews and cultural perspectives, which were valuable to learn about.

“I meet people and discuss politics in their countries, what being Armenian means to them and what they do in life. Armenians are extremely diverse. There is no single word that can describe an Armenian. We are a multicultural and diverse community, and this summit is a wonderful opportunity to get to know one another better, understand who we are and what we do,” Zadorian concluded.

The third Global Armenian Summit, whose central aim is to strengthen Armenia–diaspora ties, officially opened on 5 November. Around 800 representatives from approximately 55 countries are taking part.

Read the article in: ՀայերենРусский

Published by Armenpress, original at

—

We must leave our children a legacy of peace, not revenge, says Alen Simonyan

Chatinian Lara
Politics14:46, 7 November 2026
Read the article in: EspañolՀայերենРусский

Leaving Armenia’s children a legacy of peace rather than revenge, and preventing reasons for war from arising, is one of the country’s most important security guarantees. Secretary of Armenia’s Security Council Alen Simonyan said this during the third Global Armenian Summit, responding to a question about why Armenia was seeking to normalise relations with Türkiye rather than focusing on strengthening itself.

Simonyan said Armenia needed a strong army that would make any attack on the country extremely painful for the adversary.

“I believe we must have an army that would make an attack on the Republic of Armenia so painful that the adversary would not even feel the need to attempt it. But if we look more deeply, I think we must ensure that there is no reason at all to wage war against one another. Why should we go to war with the Turks? If they want to attack us, we will not have time to become stronger. The illusion we have been fed for 70 years — that we must cling to Russia’s tail or the Turks will devour us — has nothing to do with reality,” Simonyan said.

Simonyan also addressed the significance of the TRIPP project, stressing that trade and the development of shared interests were important expressions of peace.

“One of the main expressions of peace is trade and having shared interests. TRIPP was one of the best expressions of peace. It also has significance for security. TRIPP is an Armenian–American economic project. Today, when there is effectively a war between the US and Iran, the project will run approximately 15 metres from the Iranian border. I want to consider its role and significance not only from our perspective, but also globally, in the context of the US, Iran and the entire region. Underestimating TRIPP’s role and significance will lead to nothing good. This is an economic and diplomatic project, an instrument of peace. It is also a guarantee in economic terms,” Simonyan concluded.

Read the article in: EspañolՀայերենРусский

Published by Armenpress, original at

—

Armenia participates in ninth China International Import Expo with a joint nat

Emil Lazarian
Economy16:36, 7 November 2026
Read the article in: العربيةEspañolFrançaisՀայերենРусский

The ninth China International Import Expo (CIIE 2026) is taking place in Shanghai, China, on November 5–10, aiming to promote international trade, expand economic cooperation and support the sustainable development of small and medium-sized enterprises.

Armenia’s Ministry of Economy said the country is once again participating with a joint national pavilion this year, showcasing the products and production capabilities of 14 Armenian companies.

“Representatives from 162 countries are participating in the exhibition, which brings together 4,142 foreign companies. At an event promoting national pavilions during the exhibition, the Ministry of Economy presented Armenia’s economic potential, investment opportunities and business environment, highlighting the country’s potential as an attractive investment destination,” the ministry said.

The ministry also said that Armenia’s Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary to China, Vahe Gevorgyan, visited the Armenian national pavilion. He toured the pavilion, viewed the range of products presented by Armenian companies and learnt about their distinctive features and production capabilities. He also enquired about the companies’ operations, the competitive advantages of the products on display and the prospects for promoting Armenian products in the Chinese market.

Read the article in: العربيةEspañolFrançaisՀայերենРусский

Published by Armenpress, original at

—

Armenpress: Yerevan–Sofia–Yerevan flights resume

Ophelia Vardapetian
Europe22:25, 7 November 2026
Read the article in: العربيةՀայերենРусский

The first aircraft operated by Bulgarian airline GullivAir landed at Yerevan’s Zvartnots International Airport on 7 November, marking the resumption of direct Sofia–Yerevan–Sofia flights through cooperation between GullivAir and Bulgaria Air.

An event was held at the airport to mark the occasion, attended by Armenia’s Deputy Minister of Foreign Affairs and International Trade Vahan Kostanyan and Bulgarian Deputy Foreign Minister Ivanka Tasheva.

Kostanyan said the resumption of flights between Yerevan and Sofia was a very important step, particularly given the level of political dialogue between the two countries.

“Only a few months ago, we elevated relations between Yerevan and Sofia to the level of a strategic partnership, and developing economic relations between the two countries is therefore an important part of our agenda. We see that exports of agricultural produce from Armenia to Bulgaria have already increased considerably in recent months. Until now, these have largely been transported by land. I believe the availability of this flight also gives our private-sector exporters a new opportunity to consider increasing exports through air cargo, allowing them to reach European markets much faster. Bulgaria today serves as our gateway to the EU market,” Kostanyan said.

Bulgarian Deputy Foreign Minister Ivanka Tasheva expressed hope that the initiative would develop and prove sustainable, describing it as a very important step towards improving ties between the two countries.

“Our countries enjoy excellent relations, which we must further strengthen and develop. This applies to trade relations, energy and contacts between people, particularly young people, which are very important. There is a long list of issues of mutual interest. We can use this opportunity to move forward and develop our ties further. The Bulgarian government is ready to move forward. GullivAir and Bulgaria Air will develop this connection together. We greatly appreciate the excellent work of everyone in all the institutions involved,” Tasheva said.

Bulgaria’s Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary to Armenia, Nikola Nikolov, said this was an important step towards strengthening connectivity, boosting year-round tourism, and deepening the economic and diplomatic ties between Bulgaria and Armenia.

“Our key objective is to ensure that this route operates throughout the year, facilitating direct contacts between our peoples, business communities and institutions.

“I wish GullivAir and Bulgaria Air every success and extend my sincere gratitude to all government bodies and institutions in both countries that made this direct connection possible!” Nikolov added.

Flights will operate twice a week, every Thursday and Saturday.

Read the article in: العربيةՀայերենРусский

Published by Armenpress, original at

—

168: ԱՄՆ-ն, Հայաստանը և Ադրբեջանը սկսել են TRIPP-ի տեխնիկական մշակման աշխատան

Liana Toganian

Նոյեմբեր 7, 2026

ԱՄՆ-ը, Հայաստանը և Ադրբեջանը պայմանավորվել են ստեղծել տեխնիկական պլանավորման եռակողմ խմբեր՝ «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (TRIPP) նախագծի առաջմղման նպատակով։ Խմբերը կզբաղվեն տրանսպորտային հաղորդակցության և էլեկտրաէներգիայի փոխանցման հարցերով։

Այս մասին նշվում է ԱՄՆ պետքարտուղարության կայքում հրապարակված՝ երեք երկրների համատեղ հայտարարության մեջ։

Հայտարարության համաձայն՝ նախաձեռնության շրջանակում համատեղ աշխատանք կիրականացնեն երեք երկրների պետական կառույցների ներկայացուցիչներն ու տեխնիկական փորձագետները։ Ծրագրի նպատակն է նպաստել տարածաշրջանային փոխկապակցվածությանը, տնտեսական զարգացմանը, երկարաժամկետ կայունությանն ու առևտրային կապերի ընդլայնմանը։

Նշվում է, որ ստեղծվելիք առաջին երկու եռակողմ խմբերը կզբաղվեն տրանսպորտի և էլեկտրաէներգիայի հաղորդման ուղղություններով։ Նրանց աշխատանքը միտված կլինի տեխնիկական բարդ հարցերի կարգավորմանն ու նախագծի իրականացման հաջորդ փուլերին անցնելուն, այդ թվում՝ TRIPP-ի միավորմանը տարածաշրջանային այլ ենթակառուցվածքների հետ։

Համատեղ հայտարարությամբ կողմերը վերահաստատել են իրենց հանձնառությունը՝ հնարավորինս սեղմ ժամկետներում գործարկելու TRIPP նախագծով նախատեսված բոլոր մեխանիզմները։

Նախագիծը դիտարկվում է նաև որպես 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի միջնորդությամբ ձեռք բերված պայմանավորվածությունների իրականացման կարևոր բաղադրիչ։

—

Եթե թուրքերն ուզենան հարձակվել, մենք չենք հասցնի հզորանանք, որևիցե բան չենք հ

Karakhanian Suren

Նոյեմբեր 7, 2026

ՀՀ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Ալեն Սիմոնյանը Համաշխարհային հայկական երկրորդ գագաթնաժողովի ժամանակ անդրադարձել է հարցին, թե ինչո՞ւ է Երևանը ձգտում կարգավորել հարաբերությունները Թուրքիայի հետ այս պահին, ինչո՞ւ չի հզորանում և միայն դրանից հետո հարևաններին բարեկամություն ու համագործակցություն առաջարկում։

Ըստ նրա՝ Հայաստանը պետք է ամրապնդի իր պաշտպանունակությունը, սակայն հարևանների հետ հարաբերությունները չպետք է կառուցի բացառապես պատերազմի սպասումով։ Նոր պատերազմներ թույլ չտալու և պետականությունը պահպանելու համար անհրաժեշտ է ձգտել խաղաղության Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ։

«Ես ձեզ հետ համաձայն չեմ, այդ մտածելակերպով մենք շարժվել ենք, ու դա բերել է մի բուռ Հայաստան։ Ո՞վ է ասել, թե մենք պետք է լավ հարևան լինենք թուրքերի կամ ադրբեջանցիների համար, իսկ նրանք պետք է նստեն ու սպասեն, մինչև մենք մեծանանք, դառնանք Մեծ Հայք, հարձակվենք իրենց վրա ու ուտենք իրենց։ Առհասարակ, ինչո՞ւ պետք է մտածենք այդ տրամաբանությամբ։

Ես կարծում եմ՝ մենք պետք է ունենանք այնպիսի բանակ, որ Հայաստանի Հանրապետության վրա հարձակումն այնքան ցավոտ լինի, որ հակառակորդն անգամ դրան գնալու կարիք չունենա։ Բայց եթե ավելի խորը նայենք, կարծում եմ՝ պետք է այնպես անել, որ միմյանց դեմ պատերազմելու առիթ ընդհանրապես չլինի։ Եթե թուրքերն ուզենան հարձակվել, մենք չենք հասցնի ուժեղանալ, մենք ընդհանրապես ոչինչ չենք հասցնի անել»,- ի պատասխան համաժողովի մասնակիցներից մեկի հարցի՝ հայտնել է Ալեն Սիմոնյանը։

Կարդացեք նաև

  • Հայաստանի «զինաթափվող» անվտանգությունը՝ Նախիջևանի հզորացող ռազմական ներուժի դիմաց․ ո՞ւր են տանում ԱԽ քարտուղարի հաշվարկները
  • Ինչպե՞ս են պատրաստվում ծախսել քաղաքացու գրպանի փողը. իրենց՝ ամեն ինչ, ժողովրդին՝ ոչինչ
  • Ալիևը հասկանում է՝ Փաշինյանը հավերժ չէ, ամեն պահի կարող է փոխվել, ականներ է դնում. ընդդիմությանը պետք է «Կոնսենսուս +1». Հակոբ Բադալյան

Ըստ նրա՝ խաբկանքը, թե հային 70 տարի խաբել են, թե՝ «եկեք ռուսի պոչը բռնենք», որովհետև հակառակ դեպքում թուրքը կուտի, իրականության հետ որևէ կապ չունի։ Ռուսաստանի բանակն էր, որ աշխարհում երկրորդն էր, Ուկրաինայի երաշխավորն էր։

«Ուզում եմ հասկանալ՝ այդ ինչպես պետք է ուժեղանանք մենք, դուք ինչ եք արել այդ հզորանալու համար։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հայաստանի բնակչությունը չի ավելացել, մինչդեռ Ադրբեջանի բնակչությունը հասել է մոտ 10 միլիոնի։ Սրա համար առնվազն ես չեմ մեղավոր, որովհետև հիմա ես փորձում եմ դա ուղղել, այդ ուղղությամբ աշխատում եմ։ Մեղավոր է մեր տրամաբանությունը։ Ես գիտեմ, որ մեզ համար շատ ծանր օր է ապրիլի 24-ը. բոլորս գնում ու գլուխ ենք խոնարհում Ցեղասպանության ժամանակ զոհվածների հիշատակի առաջ։

Մենք այստեղ քաղաքական դիսկուրս ունենք, չէ՞․ բոլորս քաղաքականությունից հասկանում ենք, բոլորս գիտենք՝ կորոնավիրուսի ժամանակ ինչ պետք է անենք և այլն։ Եկեք առաջարկեմ՝ մի վարժություն միասին անենք։ Այդ ինչպե՞ս եղավ, որ ԽՍՀՄ ղեկավարությունը 1960-ականներին թույլ տվեց, որ մենք Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր կառուցեինք։ Ես ունեմ դրա պատասխանը, որովհետև դրա նպատակն այն է եղել, որ մենք մշտապես նայենք, ամեն օր գնանք ու հիշենք, որ եթե չլինի ռուս եղբայրը, ապա կգան և նոր ցեղասպանություն կանեն։

Ես չեմ պատրաստվում Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ այն տրամաբանությամբ շարժվել, որ ես իր դեմ գլուխ եմ խոնարհում կամ գայլի բերան եմ գնում, ես գիտեմ՝ գայլն ով է։ Ես չեմ պատրաստվում թույլ տալ նոր ցեղասպանություններ, ես չեմ պատրաստվում թույլ տալ, որ ՀՀ պետականությունը վերանա»,- հավելել է Ալեն Սիմոնյանը։

Ալեն Սիմոնյանը հիշեցրել է Ֆրանսիայի ու Մեծ Բրիտանիայի օրինակը՝ նշելով, որ այդ երկու երկրները բազմադարյա դիմակայությունից հետո կարողացել են դաշնակիցներ դառնալ։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանը նույնպես պետք է ձգտի հաջորդ սերունդներին թողնել խաղաղ ապագա, այլ ոչ թե անվերջ պատերազմների ժառանգություն։

«Ես ուզում եմ, որ մենք մեր երեխաներին որպես ժառանգություն թողնենք խաղաղություն, այլ ոչ թե հզորանալու և հետո գնալու ու սպանելու կոչեր։ Պետք է հրաժարվել այն պատկերացումից, թե այլ երկրներ մշտապես մտածում են Հայաստանի և նրա խնդիրների մասին։ Պետությունը պետք է իրատեսորեն գնահատի իր տեղն աշխարհում և հարևանների հետ հարաբերությունները կառուցի՝ ելնելով սեփական երկարաժամկետ շահերից։

Ձեզ թվում է, թե ամբողջ աշխարհը նստած մտածում է հայկական աչքերի, «Ջերմուկի», ծիրանի ու մեր դուդուկի մասի՞ն։ Պետք է սթափվել։ Ինչո՞ւ ենք մեզ համոզում, թե միջին վիճակագրական ֆրանսիացին, ավստրալացին կամ ավստրիացին թողել է իր բոլոր խնդիրներն ու մտածում է հայերի մասին»,- ընդգծել է Ալեն Սիմոնյանը։

Մանրամասները՝ 168.am-ի տեսանյութում




—

Նժդեհյան «հայի տականքը»․ ո՞վ կհաղթի նրան

Chalian Meline

Նոյեմբեր 7, 2026

Վարչախբի ղեկավարի վարքագծի հիմքում ընկած պաթոլոգիան, ցավոք, ոչ միայն չի բացահայտվում և վերլուծվում, այլ նույնիսկ չի էլ անվանվում։

Իսկ չանվանված և չպարզաբանված պաթոլոգիան հանրային գիտակցության մեջ չի ձևակերպվում որպես անընդունելի երևույթ, այն ընկալվում է պարզապես որպես տհաճ, բայց սովորականն արտացոլող իրականություն։

Ժամանակի ընթացքում տհաճը հակված է ընկալվելու որպես հանդուրժելի։

Դրանից հետո հանրային արձագանքն աստիճանաբար շարժվում է անհարմարությունից դեպի հանդուրժողականություն, ապա՝ մասնակի ընդունում։

Մանրամասները՝ տեսանյութում




—

Հայաստանի «զինաթափվող» անվտանգությունը՝ Նախիջևանի հզորացող ռազմական ներուժի դ

Emil Lazarian

Նոյեմբեր 7, 2026

Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը 44-օրյա պատերազմում Ադրբեջանի հաղթանակի 6-րդ տարեդարձի առիթով շնորհավորական նամակ է հղել, որում նախ ակնարկել է, որ ադրբեջանական հաղթանակը ողջ թյուրքական աշխարհի հաղթանակն ու հպարտությունն է:

«Մեր բարեկամական և եղբայրական անսասան կապերը հիմնված են «Մեկ ազգ, երկու պետություն» սկզբունքի վրա, դրանք Շուշիի հռչակագրով բարձրացվել են ամենաբարձր մակարդակի։ Լիովին վստահ եմ, որ մենք կշարունակենք սերտ համագործակցությունն ու համերաշխությունը՝ ինչպես երկկողմ հարաբերություններում, այնպես էլ՝ միջազգային հարթակում»,- շարունակել է Էրդողանը:

Իսկ թե ինչ է իրենից ներկայացնում Շուշիի հռչակագիրը, հայտնի է:

Նշենք, որ օրեր առաջ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի ինքնաթիռը, որով նա մեկնում էր Կորեայի Հանրապետություն, մտել է Ադրբեջանի օդային տարածք, և նախագահական օդանավի օդաչուն կապ է հաստատել դիսպետչերի հետ ու փոխանցել Թուրքիայի ղեկավարի շնորհավորական խոսքն Ալիևին՝ 44-օրյա պատերազմում Ադրբեջանի հաղթանակի 6-րդ տարվա առիթով: Նույնը կրկնվել է Թուրքիա վերադարձի ժամանակ: Ավելի ուշ Էրդողանը հայտարարել է, որ եթե արտակարգ հանգամանքներ չլինեն, նոյեմբերի 8-ին կմեկնի Բաքու՝ 44-օրյա պատերազմում Բաքվի հաղթանակի համատեքստում:

Կարդացեք նաև

  • ՀԱՊԿ-ում ձայնի իրավունքի կասեցումը. Ֆորմալ արարողակարգ՝ դե ֆակտո խզման ֆոնին
  • Եթե թուրքերն ուզենան հարձակվել, մենք չենք հասցնի հզորանանք, որևիցե բան չենք հասցնի. Ալեն Սիմոնյան
  • Ալիևը հասկանում է՝ Փաշինյանը հավերժ չէ, ամեն պահի կարող է փոխվել, ականներ է դնում. ընդդիմությանը պետք է «Կոնսենսուս +1». Հակոբ Բադալյան

Իսկ նույն ժամանակ Համաշխարհային հայկական երկրորդ գագաթնաժողովի ընթացքում ՀՀ ԱԽ քարտուղար Ալեն Սիմոնյանն անդրադարձել է Երևան-Անկարա հարաբերությունների կարգավորմանը և թույլ տվել մի քանի ձևակերպում, որոնց հարկ ենք համարում անդրադառնալ:

Ինչի՞ մասին է խոսքը: Գագաթնաժողովին ներկաներից մեկը հարց-առաջարկ է արել, որ նախևառաջ Հայաստանը պետք է ուժեղանա, հզորանա, նոր միայն գնա Թուրքիայի հետ, Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորման: Այսինքն՝ եթե «թշնամին տեսավ, որ ուժեղ ենք, նա հավասարը հավասարի հետ կնստի բանակցությունների»:

ՀՀ ԱԽ քարտուղար Ալեն Սիմոնյանը չի համաձայնել այս պարզ ճշմարտության հետ.

«Ես Ձեզ հետ համաձայն չեմ, չեմ կարող համաձայն լինել, որովհետև Ձեր ասած մտածելակերպով մենք շարժվել ենք, ու դա բերել է մի բուռ Հայաստանի։ Իսկ ո՞վ է ասել, որ մենք թուրքերի, ադրբեջանցիների համար լավ հարևան ենք, իրանք էլ պետք է նստեն ու սպասեն, մինչև մենք մեծանանք, դառնանք Մեծ Հայք, հարձակվենք իրենց վրա ու ուտենք։ Ինչո՞ւ պետք է այդ տրամաբանության մեջ լինենք»,- արձագանքել է Սիմոնյանը:

Հակադարձմանը՝ հարձակվել պետք չէ, պետք է պաշտպանվել, ԱԽ քարտուղարը շատ անկեղծ պատասխանել է.

«Մեր ռազմական փորձագետը մոտավորապես խոսում էր այդ մասին: Նա ասում էր, որ մեր ռազմական վիճակը պետք է այնպիսին լինի, որ երկրները, որոնք ցանկանում են հարձակվել, հաշվարկ անեն՝ իմաստ չունի: Ես չեմ կարծում, որ նման հաշվարկ աշխատելու է: Ես համարում եմ՝ պետք է ունենանք այնպիսի բանակ, որ Հայաստանի Հանրապետության վրա հարձակումն այնքան ցավոտ լինի, որ դրա կարիք չունենա։ Բայց եթե ավելի խորը նայենք, կարծում եմ՝ պետք է այնպես անել, որ միմյանց դեմ պատերազմելու առիթ ընդհանրապես չլինի։ Ինչի՞ պիտի մենք թուրքերի հետ պատերազմենք»:

Քաղաքացին կրկնել է իր հակադարձումը՝ ասելով. «Ես ասում եմ, որ մենք պետք է պաշտպանվենք»:

«Ինչի՞ ենք պաշտպանվում, թուրքերը որոշել են մեզ վրա հարձակվել, վախենում են՝ չե՞ն հարձակվում: Եթե թուրքերն ուզենան հարձակվել, մենք չենք հասցնի ուժեղանալ, մենք որևիցե բան չենք հասցնի անել: Էդ խաբկանքը, որ մեզ 70 տարի կերակրել են, թե՝ «եկեք ռուսի պոչը բռնենք», հակառակ դեպքում՝ մեզ թուրքը կուտի, իրականության հետ որևէ կապ չունի։ Էդ ո՞նց պիտի ուժեղանանք»,- արձագանքել է Սիմոնյանը՝ հավելելով, որ չի պատրաստվում Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ այն տրամաբանությամբ շարժվել, որ իր դեմ գլուխ է խոնարհում կամ գայլի բերան է գնում:

«Ես գիտեմ՝ գայլն ով է։ Ես չեմ պատրաստվում թույլ տալ նոր ցեղասպանություններ, ես չեմ պատրաստվում թույլ տալ, որ ՀՀ պետականությունը վերանա»,- շարունակել է Ալեն Սիմոնյանը:

Մի կողմ թողնենք, որ ՀՀ ԱԽ քարտուղարը մի քանի անգամ իրար հակասող մտքեր է արտահայտում: Բայց հիմնական ասելիքը և տրամաբանությունն ավելի քան պարզ է:

Այստեղ Ալեն Սիմոնյանը կամա թե ակամա անուղղակի խոստովանում է, որ հայկական բանակը չի կարող այնքան ուժեղանալ, որից հարևանները սպառնալիք զգան: Պարզ է չէ՞, որ խոսքը ոչ Մեծ Հայք դառնալու, ոչ Արևմտյան Հայաստանը ետ բերելու մասին է, և, թերևս, ոչ էլ Արցախը, թեպետ Ալիևը կարող է դեռ նման վախեր ունենալ: Բայց խոսքն առաջին հերթին սրա մասին է՝ եթե հայկական բանակը հզոր լիներ, այսօր չէինք ունենա ՀՀ ինքնիշխան օկուպացված տարածքներ. կամ՝ ներխուժումը հետ կմղվեր անմիջապես, կամ՝ հետո Ադրբեջանի զորքը կհեռացվեր, կամ՝ առնվազն 2021 թվականի ներխուժումներից հետո չէինք ունենա 2022 թվականի սեպտեմբերյան մարտերը և ադրբեջանական զորքը չէր լինի հիմա Ջերմուկի գլխին:

Ի դեպ, Ալիևը ստում է՝ ասելով, թե Ջերմուկը չեն ցանկացել վերցնել, փորձել են, բայց որոշակի դիմադրություն է եղել ուշացած և զգալի կորուստներ են տվել, ու բավարարվել են միայն Ջերմուկի գլխին կանգնելով:

Պաշտպանական տրամաբանությունը սա է ենթադրում, որը, իհարկե, ռազմական առումով իր մեջ պարունակում է հարձակողական և հակահարձակողական տարրեր: Եվ հենց սրանից է, որ ուզում է Բաքուն զրկված տեսնել ՀՀ զինված ուժերին, և հենց այս տրամաբանությամբ բանակ է ուզում տեսնել Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը: Նախ «մարտունակ բանակ» եզրույթը վերանվանեցին «պաշտպանունակ բանակ», վերջին շրջանում իշխանության տարբեր ներկայացուցիչներ խոսում են, թե պաշտպանվելու անհրաժեշտություն առանձնապես չկա, և Հայաստանին Ադրբեջանից և Թուրքիայից սպառնալիքներ չկան: Եվ սա՝ արագ փոփոխվող և անվտանգային մարտահրավերներով լի ժամանակակից աշխարհում, որի բաղադրիչ է դարձել էներգետիկ և տնտեսական անվտանգությունը:

Ընդ որում, այս ամենը հաշվի առնելով, այսօր նույնիսկ Ադրբեջանը չի կարող վստահ ասել, որ Թուրքիայից ինչ-որ պահի անվտանգային ռիսկեր չեն լինի, դրա համար է հնարավորինս փորձում  ռազմական և ռազմատեխնիկական որոշակի ինքնուրույնություն ձեռք բերել, այդ թվում՝ նախիջևանյան թևին առնչվող կոնկրետ որոշումներ կայացնելով: Վերջին որոշմամբ, Ալիևը Բաքվում Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության մշտական ներկայացուցչությունը պաշտոնապես լուծարել է:

Ինչևէ, չշեղվենք բուն թեմայից և վերադառնանք Ալեն Սիմոնյանի հայտարարություններին: Երբ նա ասում է՝ ինչի՞ պետք է Թուրքիայի հետ պատերազմենք, մոռանում է, որ Հայաստան-Թուրքիա հայտարարված պատերազմ երբևէ չի եղել, բայց Թուրքիան ուղիղ մասնակցություն է ունեցել 2020թ. 44-օրյա պատերազմին, ինչը որոշիչ դեր է ունեցել Բաքվի հաղթանակում:

Այս մասին մեկ անգամ չէ, որ անդրադարձել ենք, այդ թվում՝ երեկվա մեր «Թուրքական «սպեցնազը»՝ 44-օրյա պատերազմում և Շուշիում․ ի՞նչ փաստեր կան տեղաշարժերի և այցերի մասին» վերտառությամբ հոդվածում: 

Իսկ ավելի վաղ գրել ենք, որ Ալիևը որոշել է է՛լ ավելի հզորացնել Նախիջևանի ռազմական ներուժը, եթե Հայաստանի սահմանին այս իրողությունը չպետք է ստիպի առնվազն ունենալ լավ պաշտպանվող բանակ, այդ դեպքում հարց է առաջանալու՝ ինչի՞ է համար է այսօր ՀՀ զինված ուժերը:

Իհարկե, հնարավոր է, որ ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը, ամեն դեպքում, բանակին պատրաստում է հնարավոր ռազմական բախումների սցենարին: Հնարավոր է, թեև, ինչպես վերջերս Փաշինյանն էր խոստովանել, հայ զինվորին ներարկել են, որ խաղաղություն է, դիվերսիաներ չկան, դրա համար էլ դիրքում հանգիստ քնում է: Ավելին, հիմա մտավախություն կա, որ սահմանապահ ուժերի օրինակով դիրքապահ զինվորին զինաթափելու որոշում չկայացնեն՝ հանել զրահաբաճկոններն ու սաղավարտները, ավտոմատները լինեն առանց պահունակի: Եվ ոչինչ, որ Ադրբեջանի սահմանապահ ուժերն իրենց զինվածությամբ չեն տարբերվում բանակի զինվածությունից, առավելևս Ադրբեջանի զինվածությունը տարբերվում է հայկական բանակի զինվածությունից:

Ի դեպ, այսօր Ալեն Սիմոնյանը մի նման ձևակերպում էլ է արել, թե ՀՀ սահմանադրությունը թույլ չի տալիս տարածք հանձնել, բայց փաստ է, որ ՀՀ ինքնիշխան տարածքից օկուպացված է մոտ 200 քկմ, և դրանով է, որ ՀՀ տարածքային ամբողջականությունը կազմում է 29.743 քկմ:

Հիշեցնենք, որ ՀՀ սահմանադրության 14-րդ հոդվածը սահմանում է՝ «Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերն ապահովում են Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությունը, անվտանգությունը, տարածքային ամբողջականությունը և սահմանների անձեռնմխելիությունը»: Ալեն Սիմոնյանն ունի՞ պատասխան՝ ինչի՞ արդյունքում ենք կորցրել մեր տարածքները, ինչի՞ զինված ուժերը չեն կարողացել կատարել իրենց սահմանադրական պարտականությունը, ո՞վ թույլ չի տվել:

Նշենք նաև, որ հուլիսյան մարտերի օրերին Թուրքիայի ղեկավարությունն անձամբ սպառնացել է պատժել Հայաստանին՝ ադրբեջանցի բարձրաստիճան զինվորականների ոչնչացման համար: Արդյո՞ք Հայաստանին պետք էր պատժել, որն արվեց 44-օրյա պատերազմի ժամանակ: Կրկնում եմ՝ Հայաստան-Թուրքիա հայտարարված պատերազմ չի եղել, անգամ՝ Հայաստան-Ադրբեջան:

Ունի՞ Ալեն Սիմոնյանն այս հարցերի պատասխանը, կարո՞ղ է երաշխավորել, որ ռազմական առումով Հայաստանի «վախը բռնելու» առիթներ չեն ստեղծվելու…

—

Մերձավոր Արևելք. քրդական հարցը Թուրքիա-Իրան-Իրաք «եռանկյունում» պահպանում է ա

Ani Kharatian

Նոյեմբեր 7, 2026

2025 թվականի հոկտեմբերին «Քրդստանի աշխատավորական կուսակցությունը» (PKK) հայտարարեց Թուրքիայից Իրաքի հյուսիս զինյալների դուրսբերման մասին, իսկ ավելի ուշ հայտարարեց ինքնալուծարման մասին: Սակայն մինչև 2026 թվականի մայիս խաղաղ գործընթացը կանգ առավ, քանի որ Անկարան պնդում էր ամբողջական զինաթափում՝ նախքան իրավական պաշտպանություն տրամադրելը:

Համապատասխան օրենքն ուժի մեջ է մտել 2026 թվականի օգոստոսին,- գրում է «Corsair LLC»-ի գործադիր տնօրեն Ջեյմս Դ. Դյուրսոն: Որոշ դիտորդների գնահատմամբ՝ PKK-ի զորացրված մարտիկները կմիանան Իրանում գործող քրդական PJAK  խմբավորմանը: PJAK-ը հրաժարվել է զինաթափվել, ինչը կարող է մեծացնել լարվածությունը տարածաշրջանում։

Ըստ տեղեկությունների՝ Իրանական Քրդստանի քաղաքական ուժերի կոալիցիան ունի 2500-10 000 թեթև զինյալ, ուստի ուժեղացումը կարող է կարևոր դեր ունենալ։ Այնուամենայնիվ, այս խմբերն ակնհայտորեն ի վիճակի չեն միայնակ տապալել իրանական ռեժիմը՝ մասամբ ներքին տարաձայնությունների պատճառով։

2025 թվականի հոկտեմբերին PKK-ն հայտարարեց, որ չորս տասնամյակ տևած ռազմական գործողություններից հետո, Անկարայի հետ խաղաղ բանակցությունների շրջանակներում, Թուրքիայից իր մարտիկներին դուրս է բերում Իրաքի հյուսիս։

Կարդացեք նաև

  • Թրամփի փեսան, Ադրբեջանից նրա հաշվին նստած 750 միլիոն դոլարը և հոլանդական հետախուզությունը. Արթուր Խաչիկյան
  • Մերձավոր Արևելք. ի՞նչ է նշանակում «Մեքքայի դաշնագրի» պետությունների ռազմական պատվիրակությունների այցն Իրան
  • Մերձավոր Արևելք. Իրանը՝ դիվանագիտության և նոր պատերազմի սպառնալիքի արանքում

Հայտարարության մեջ ասվում է, որ Թուրքիայում PKK-ի բոլոր ուժերը կտեղափոխվեն Իրաքի հյուսիս՝ «բախումներից և սադրանքներից խուսափելու համար»։ Ավելի վաղ՝ 2025 թվականի մայիսին, կուսակցությունը հայտարարել էր ինքնալուծարման մասին, իսկ հուլիսին զենքի այրման արարողություն էր անցկացրել։ 2025 թվականի վերջին PKK-ն նաև հայտարարել էր, որ իր ուժերը դուրս է բերել Իրաքի հյուսիսում գտնվող սահմանամերձ Զապ շրջանից, և այդ ժամանակից ի վեր խաղաղ գործընթացը դանդաղել է։

2026 թվականի մայիսին Reuters լրատվական գործակալությունը հայտնել էր, որ հակամարտությանը վերջ դնելու Անկարայի փորձերը փակուղի են մտել. երկու կողմերն էլ սպասում են գործողությունների մյուս կողմից, իսկ Իրանի դեմ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի պատերազմը բարդացնում է իրավիճակը։ Թուրքական իշխանությունները հայտարարում են, որ PKK-ն պետք է ամբողջովին զինաթափվի՝ նախքան նախկին զինյալների պաշտպանության կամ ինտեգրման մասին օրենքների ընդունումը։ PKK-ի ղեկավարները հայտարարել են, որ կուսակցությունը «կատարել է աշխատանքի իր մասը՝ գերազանցելով սպասելիքները»։ 2026 թվականի օգոստոսին «Խաղաղության գործընթացի մասին» օրենքը հրապարակվեց «Պաշտոնական տեղեկագրում» և ուժի մեջ մտավ, ինչը կարևոր քայլ էր առաջ։

Որոշ զորացրված զինյալներ կարող են վերադառնալ Թուրքիա՝ որպես քաղաքացիական անձինք, սակայն մյուսները, հնարավոր է, նախընտրեն շարունակել պայքարը և միանալ Իրանի դեմ արշավին։ Եթե քրդական ուժերը հանդես գան Թեհրանի դեմ, դա կհանգեցնի Իրանի, Իրաքի և Թուրքիայի սահմանի ապակայունացմանը։

Շատ ռիսկեր իր վրա կվերցնի Քուրդիստանի տարածաշրջանային կառավարությունը։ Բաղդադն ու Էրբիլը նախկինում պայմանավորվել էին զսպել PJAK-ը։ Իրանի կողմից ճնշումը կարող է հանգեցնել Իրաքյան Քրդստանի երկու հիմնական քաղաքական կուսակցությունների՝ ՔԴԿ-ի (Քուրդիստանի դեմոկրատական կուսակցություն) և ՔՀՄ-ի (Քուրդիստանի հայրենասիրական միություն) պառակտմանը, որն ավելի մոտ է Թեհրանին, քան իրանամետ իրաքյան աշխարհազորայինները։ 

Թեհրանն անօդաչու թռչող սարքերով և հրթիռներով հարվածներ է հասցրել PJAK-ի ու PKK-ի դիրքերին՝ դրանք ներկայացնելով որպես սպառնալիք իր սահմանների համար։ Քուրդ զինյալները ներխուժել են Իրանի տարածք 2026 թվականի մարտին, և Իրանի ներսում հարձակումների վերսկսումը (հատկապես քրդական գերակշռող բնակչություն ունեցող նահանգներում, ինչպիսիք են Արևմտյան Ադրբեջանը, Քրդստանը և Քերմանշահը) կբարձրացնի Իրաքի տարածքում Իրանի հարվածների վերսկսման հավանականությունը, խմբավորումների արտաքսման վերաբերյալ Բաղդադին և Էրբիլին ուղղված դիվանագիտական պահանջները և հնարավոր ցամաքային ներխուժումները։ Իրանի իշխանություններն իրենց արևմտյան սահմանին կայունությունն արդեն կապել են այդ «ահաբեկչական» բազաների վերացման հետ։

Եթե PKK-ի նախկին զինյալները լուրջ հարձակումներ սկսեին Իրանի վրա, Թեհրանը շատ ավելի ծանրակշիռ հիմք կունենար նրանց բազաներին հարվածելու համար։ Բացի ավիահարվածներից և հրթիռակոծություններից՝ Իրանը կարող է դիմել գաղտնի գործողությունների և քուրդ առաջնորդների սպանությունների։

Էրբիլը միաժամանակ փորձում է բավարարել Թուրքիայի պահանջները՝ վերացնելով PKK-ի զինված կազմավորումները, պահպանել Բաղդադի և Վաշինգտոնի դիրքը և կապ պահպանել Իրանի հետ՝ թույլ չտալով Իրանի հարձակումները քրդական տարածքի վրա։ Զինյալների անցումը PKK-ից PJAK կստիպի Էրբիլին բարդ ընտրություն կատարել։ 

Իր հերթին՝ Բաղդադը փորձում է ավելի խիստ վերահսկողություն հաստատել իրանամետ զինված կազմավորումների նկատմամբ։ Եթե նրանց զինաթափումը ձախողվի, Իրաքի աշխարհազորայինները կարող են դեմ լինել զորացրմանը՝ օգտագործելով Իրաքում PKK-ի շարունակական ներկայությունը՝ որպես իրենց զենքը պահպանելու արդարացում։ Դա կարող է բարդացնել Բաղդադի ջանքերը՝ ամրապնդելու ուժի կիրառման մենաշնորհը, և էլ ավելի թուլացնել ԱՄՆ-ի դիրքերը տարածաշրջանում։ 

2026 թվականի սեպտեմբերյան համաձայնագրի համաձայն՝ Իրաքը համաձայնել է ընդլայնել պետության լիազորությունները Սինջարում և դուրս բերել օտարերկրյա զինված կազմավորումները, իսկ Թուրքիան կարող է զորքերի դուրսբերումը սկսել Բաշիքայի իր բազայից։ PKK-ի ակտիվացումը կխաթարի այդ պայմանավորվածությունը։ PJAK-ը կարող է նաև հանգեցնել այն բանին, որ Թուրքիան, որի ազդեցությունն Իրաքում աճում է, քանի որ Իրանը թուլանում է, PKK-ի դեմ պայքարը վեր դասի Բաղդադի հանդեպ իր պարտավորություններից, հատկապես, երբ խոսքը վերաբերում է համաձայնագրով Բաշիքայի բազայի աստիճանական փոխանցմանը։ Նման միտումը կարող է հանգեցնել այն բանին, որ իրաքա-թուրքական հարաբերությունները կրկին կառուցվեն անվտանգության հարցերի շուրջ։ 

Անկարայի խաղաղ գործընթացը PKK-ի հետ սպառնալիքի տակ է հայտնվելու։ Թուրքիան կարող է հայտարարել, որ կուսակցությունն այդպես էլ ամբողջությամբ չի զինաթափվել, և վերսկսել հարվածներն Իրաքի հյուսիսում։ Թուրքիան պատմականորեն և PKK-ն, և PJAK-ը դիտարկել է որպես սպառնալիք, չնայած այն բանին, որ PJAK-ը կռվում է Իրանի, այլ ոչ թե Թուրքիայի դեմ, բայց Անկարայի շահերը փոխվում են։ Ներկայումս Թուրքիան փորձում է վերջ դնել PKK-ի հետ հակամարտությանը՝ միաժամանակ ընդլայնելով ռազմավարական և տնտեսական կապերը Բաղդադի և Էրբիլի հետ։

Reuters գործակալությունը մարտին հայտնել էր, որ Թուրքիան արդեն ուշադիր հետևում է PJAK-ի գործունեությանը՝ Իրանի դեմ իր գործողությունների հետ կապված մտավախությունների պատճառով։

Թուրքիայի պաշտպանության նախարարությունն ուղղակիորեն հայտարարել է, որ PJAK-ի գործունեությունը սպառնում է տարածաշրջանային կայունությանը։ Այսպիսով՝ Անկարան կարող է հայտնվել անսովոր իրավիճակում՝ համագործակցելով Իրանի հետ PKK-ի նախկին զինյալների դեմ, չնայած Թեհրանի հետ նրա հարաբերությունները («համագործակցության մրցակցություն») շարունակում են բարդ մնալ։ Նրանք մրցակցում են Իրաքում, Սիրիայում ու Կովկասում և աջակցում են հակամարտող կողմերին այնպիսի հակամարտություններում, ինչպիսիք են Լիբիայում և Եմենում, բայց նրանց միավորում է քրդական զինված կազմավորումների ուժեղացումը թույլ չտալը։ PKK-ի հետ խաղաղ գործընթացը կարող է հանգեցնել Թուրքիայի և Իրանի ավելի սերտ համագործակցության ապստամբների դեմ պայքարում, եթե նախկին զինյալները տեղափոխվեն իրանական տարածք։ Նման արդյունքը տագնապ կհաղորդի Իսրայելին և Վաշինգտոնին կմղի «ինչ-որ բան ձեռնարկելու»։ 

Իրանը կբախվի ավելի կազմակերպված քրդական ապստամբական շարժման։ PJAK-ը պատմականորեն զգալիորեն ավելի փոքր և թույլ է եղել, քան PKK-ն, բայց PKK-ից փորձառու հրամանատարների, մարտիկների և օժանդակ անձնակազմի ներհոսքը կարող է բարձրացնել PJAK-ի արդյունավետությունը և հնարավորություն տալ նրան մուտք գործել Հյուսիսային Իրաքի PKK-ի թունելներ, թաքստոցներ և մատակարարման ցանցեր, ինչպես նաև, հնարավոր է, ավելի մեծ հնարավորություններ ստեղծել մարտիկներին իրանա-իրաքյան սահմանով տեղափոխելու համար, ինչը կփոխի ոչ միայն PJAK-ի դիրքերը։

Եթե Իրանը միաժամանակ բախվի քաղաքային զանգվածային անկարգությունների, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի պառակտման, տնտեսական ճգնաժամի, Իսրայելի կամ ԱՄՆ-ի կողմից ռազմական ճնշման վերսկսման, հարավ-արևելքում բելուջների ապստամբության և հյուսիս-արևմուտքում քրդերի ապստամբության, ապա PJAK-ին միացած PKK-ի փորձառու կադրերը կարող են զգալի դեր խաղալ։ Ի պատասխան՝ Իրանը կարող է խստացնել միջոցառումները տեղի քրդերի նկատմամբ և ընդդիմությանը ներկայացնել որպես դրսից աջակցվող անջատողական շարժում։ 

Սեպտեմբերին Իրանում քուրդ զինյալների ակտիվությունն աճել է. թեման շարունակում է ACLED մոնիթորինգային կայքը։ Սեպտեմբերի 8-ին Իրանի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Պիրանշեհր քաղաքում «Բասիջի» հետ կապված սուննի հոգևորականի սպանությունը հերթականն է դարձել Իրանի քրդական շրջաններում ենթադրյալ տեղեկատուների և տեղի ուժայինների դեմ նպատակային հարձակումների շարքում։ Մայիսից ի վեր 10 նման միջադեպերի հետևանքով զոհվել է առնվազն 11 մարդ. նախորդ տասնամյակում գրանցվել էր ընդամենը 15 նման դեպք։

Կարևոր է նաև, թե ով է հայտարարում այդ սպանությունների մասին։ «Քրդստանի հայրենասեր երիտասարդները» և «Քրդստանի նահատակների վրեժխնդրության ջոկատները» դարձել են PJAK-ի և «Քրդստանի ազատագրման հանրապետական շարժման» հետ կապված մեդիահամակարգի նշանավոր դեմքեր, չնայած նրանց ճշգրիտ կապը PJAK-ի հետ մնում է անհասկանալի։

Տեղական ուժերի մասին «Քրդստանի նահատակների վրեժխնդրության ջոկատների» հայտարարությունների հետ մեկտեղ՝ դրանց ի հայտ գալը կարող է վկայել այն մասին, որ Իրանի ներսում PJAK-ի հետ կապված ցանցերն ավելի ակտիվ են դառնում։ «Խորի Խիվայի» («Քրդստանի հայրենասեր երիտասարդությունը») ինքնությունն ու պատկանելությունը մնում են անհասկանալի, սակայն նրանց որոշ հայտարարություններ արձագանքում են «Քրդստանի նահատակների վրեժխնդրության ջոկատների» կամ «Քրդստանի ազատ կյանքի կուսակցության» ուղեծրի այլ մասնակիցների հայտարարություններին։

Քրդական ընդդիմության մրցակցային միջավայրում այս համընկնող հավակնությունները կարող են արտացոլել ավելի մեծ պայքար՝ ցույց տալու համար, թե ով է պահպանում օպերատիվ վերահսկողությունն Իրանում տիրող իրավիճակի նկատմամբ։ Այս թիրախները ցույց են տալիս զուգահեռ պայքար տեղական հետախուզության վերահսկողության համար։ Մի քանի զոհերի մեղադրանք է առաջադրվել գրոհայիններին հայտնաբերելու կամ անվտանգության ուժերին տեղեկություններ փոխանցելու համար։ Օգոստոսին Հոսեյն Թաեբին հանձնարարվել էր ընդլայնել «Բասիջ» «ժողովրդական հետախուզական ցանցը», այդ թվում՝ թաղամասերի և մզկիթների մակարդակով մոնիտորինգի միջոցով։

Թեհրանն այժմ վերահսկում է «Բասիջ» ազգային հետախուզական ցանցը։ Այս ցանցերի թուլացումը կարող է ընդհատակյա քրդական խմբավորումներին գործողությունների ավելի մեծ հնարավորություն տալ, իսկ տեղական հետախուզության նկատմամբ վերահսկողությունը դառնում է ավելի կարևոր գործոն՝ Իրանի քրդական շրջաններում ապստամբների ազդեցության և պետության կողմից զսպման միջև հավասարակշռությունը պահպանելու համար։ 

Դ. Դյուրսոյի գնահատմամբ՝ Սպիտակ տունը պետք է ընտրություն կատարի Իրանի դեմ քրդական խմբավորումների օգտագործման և ՆԱՏՕ-ի դաշնակից Թուրքիայի հետ հարաբերությունների խզման միջև։ Թեհրանի նկատմամբ վաղեմի դժգոհությունները և Իսրայելի կողմից ճնշումները, հավանաբար, կստիպեն Վաշինգտոնին անտեսել Անկարայի մտահոգությունները։

Reuters գործակալությունը 2026 թվականի մարտին հայտնել էր, որ Իրաքի հյուսիսում խրամատված քրդական խմբավորումներն ԱՄՆ-ի հետ քննարկել են Իրանի դեմ ռազմական գործողությունները, այդ թվում՝ ԱՄՆ-Իսրայել դիմակայության ընթացքում Իրանի արևմուտքում իրանական անվտանգության ուժերի վրա հարձակումները։ Քրդերը լավ են հիշում, որ 1991 թվականի փետրվարին նախագահ Ջ. Բուշ ավագը կոչ արեց Իրաքի ժողովրդին՝ «գործն իրենց ձեռքը վերցնել և բռնապետ Սադամ Հուսեյնին ստիպել հրաժարական տալ», սակայն չպաշտպանեց դրան հաջորդած ապստամբությունը, որն ավարտվեց զանգվածային սպանություններով և Իրանում ու Թուրքիայում ավելի քան 1 միլիոն փախստականների (մեծ մասը՝ քրդերի) հայտնվելով։

PJAK-ի նախորդ գրոհները ժամանակի առումով համընկնում էին արևմտյան նահանգներում Իրանի բռնաճնշումների, ինչպես նաև փախստականների և զինյալների հոսքերի հետ։ Դա հղի է տարածաշրջանային լարվածության մեծացմամբ, ինչը խիստ բացասաբար կանդրադառնա Իրաքյան Քրդստանի և իրանա-իրաքյան սահմանի քաղաքացիական բնակչության վրա։ 

Ալեքսանդր Գրիգորև 

vpoanalytics.com

Թարգմանությունը՝ Ժաննա Ավետիսյանի




—

Չինաստանը ֆինանսավորում է Միջին միջանցքը, ԱՄՆ-ը վերահսկողություն է ստանում TR

Garnik Zakarian

Նոյեմբեր 7, 2026

Քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Վահե Դավթյանը տելեգրամյան իր ալիքում գրել է.
«Չինաստանն ու Ղազախստանը քննարկում են 200 միլիոն դոլարի հիմնադրամ ստեղծելու հնարավորությունը՝ Միջին միջանցքի զարգացման համար։ Գործընթացին ներգրավվում են նաև չինական բանկերը։ Քննարկվում են վարկավորման, ապահովագրության և յուանով հաշվարկներ կատարելու մեխանիզմները։

Առայժմ խոսքը բանակցությունների մասին է, բայց ընդհանուր ուղղությունն արդեն ակնհայտ է։

Իսկ հիմա՝ TRIPP-ը։

Նախագծային ընկերության 74 տոկոսը պատկանում է ԱՄՆ-ին, իսկ Հայաստանին բաժին է հասնում 26 տոկոսը։ Ենթակառուցվածքների նկատմամբ նախնական իրավունքների ժամկետը 49 տարի է։ Մինչդեռ ամերիկյան ներդրումների ծավալը դեռևս հստակեցված չէ։

Կարդացեք նաև

  • Ալիևը հասկանում է՝ Փաշինյանը հավերժ չէ, ամեն պահի կարող է փոխվել, ականներ է դնում. ընդդիմությանը պետք է «Կոնսենսուս +1». Հակոբ Բադալյան
  • Կանխատեսում Հայաստանի համար․ ԵԱՏՄ միջկառավարական խորհրդի զեկույցը  
  • Թրամփի փեսան, Ադրբեջանից նրա հաշվին նստած 750 միլիոն դոլարը և հոլանդական հետախուզությունը. Արթուր Խաչիկյան

Եվ այստեղ ուշագրավ մի հանգամանք կա։

Չինաստանը քննարկում է տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ֆինանսավորումը, իսկ ԱՄՆ-ն իր ձեռքում է կենտրոնացնում այն ընկերության վերահսկողությունը, որը պետք է զարգացնի այլընտրանքային երթուղու՝ Հայաստանի տարածքով անցնող հատվածը։

Այս ամենը տեղի է ունենում մի աշխարհում, որտեղ այլևս ոչ ոք չի կարող երաշխավորել նույնիսկ երեկ ձեռք բերված պայմանավորվածությունների կայունությունը։

Բայց Երևանը համաձայնում է պարտավորություններ ստանձնել 49 տարով։

Մի ժամանակաշրջանում, երբ ռազմավարական ծրագրավորման հորիզոնն աշխարհում կտրուկ կրճատվում է, Հայաստանը ստանձնում է պարտավորություններ գրեթե կեսդարյա ժամկետով։

Իսկ ի՞նչ կլինի, եթե ընդամենը հինգ տարի անց համաշխարհային առևտրի ամբողջ պատկերը փոխվի անճանաչելիության աստիճան։ Ո՞վ է այդ ժամանակ որոշելու խաղի կանոնները Հայաստանի տարածքում։
Թեև այսօր գլխավոր հարցը, կարծես, արդեն դիվանագիտական լեզվով չի հնչում։

«Are you gonna drop the bomb or not?» (Ի վերջո, ռումբը գցելո՞ւ եք, թե՞ ոչ)»,-գրել է նա:

—