Հայաստանն իր նորմերը համապատասխանեցնում է ISO միջազգային պահանջներին. Պապոյան

Լուսանկարը` hetq.am

Սեպտեմբերի 24-ի նիստում ՀՀ կառավարությունը հավանություն է տվել 2026 թվականի պետական ստանդարտացման ծրագրին, որի գլխավոր նպատակն է ազգային նորմերը լիովին համապատասխանեցնել ISO միջազգային պահանջներին:


Այս որոշումը կընդգրկի կենսական նշանակություն ունեցող ոլորտներ՝ սննդի անվտանգությունից մինչև բնապահպանություն՝ նոր հեռանկարներ բացելով տեղական արտադրանքի ու ծառայությունների համար:


Հարցի զեկուցող, Էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը կառավարության անդամների ուշադրությունը հրավիրեց այն փաստի վրա, որ ստանդարտների արդիականացումը բխում է կառավարության ընդհանուր դոկտրինից և կարևոր է ոչ միայն տնտեսության, այլև բոլոր մնացած ոլորտների կայուն զարգացման համար: Գործընթացն իրականացվում է պետական տարբեր մարմինների կողմից ներկայացված հստակ պահանջների և հավաքագրված կարիքների հիման վրա:


«Միջազգային պահանջներին համապատասխանող ստանդարտներ ունենալը հնարավորություն է տալիս, որպեսզի մեր ապրանքներն ու ծառայությունները, կամ որոշակի գործընթացներ, հետագայում որևէ պրոբլեմի առաջ չկանգնեն: Դրանք արդեն իսկ կներդաշնակեն աշխարհում ընդունված լավագույն կանոնների հետ», – իր ելույթում ընդգծել է նախարարը:


Նոր ծրագրի շրջանակներում նախատեսվում է մշակել և ներդնել կառավարման ISO ստանդարտներ սննդամթերքի անվտանգության աուդիտ և սերտիֆիկացում իրականացնող մարմինների համար: Փոփոխությունները կվերաբերեն նաև շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտին, որտեղ կներդրվի ջրում որոշակի նյութերի հայտնաբերման մեթոդը սահմանող ազգային ստանդարտ: Բացի այդ, կարդիականացվեն երկրատարածական տվյալների և աշխարհագրական տեղեկատվության կոդավորման մեթոդաբանությունները:


Անդրադառնալով նախագծի իրականացման ժամկետներին և պատասխանելով մշակման տևողության մասին հարցին՝ Էկոնոմիկայի նախարարը վստահեցրել է, որ աշխատանքները ժամանակացույցից չեն շեղվի։ Նա հավելել է, որ հաշվի առնելով աշխատանքների ծավալը՝ նախատեսվում է բոլոր ստանդարտների ամբողջական մշակումն ու հանձնումն ավարտել հենց այս տարվա ընթացքում՝ տարեկան ծրագրին համահունչ:

—

Մենք պիտի վերջնականապես այդ էլեկտրոնային տվյալների շտեմարանը խելքի բերենք. Գր

Լուսանկարը` news.am

ՀՀ կառավարության սեպտեմբերի 24-ի նիստում ներկայացվեցին առողջության համընդհանուր ապահովագրության համակարգի առաջին ինը ամիսների արդյունքները, որոնք ջրերես հանեցին պետական էլեկտրոնային շտեմարանների և ռեզիդենտության ճանաչման լրջագույն բացերը:


Միլիոնավոր քաղաքացիների սպասարկող համակարգը բախվել է երկքաղաքացիների նույնականացման խնդրին, որը գործադիրը նախատեսում է վերջնականապես լուծել սահմանային կետերում բիոմետրիկ համակարգերի և էլեկտրոնային գեյթերի ներդրմամբ:


Առողջապահության նախարարի տեղակալ Արմեն Խարազյանի խոսքով՝ այս պահի դրությամբ համակարգում ընդգրկված է 1 միլիոն 815 հազար շահառու, որոնց մոտ կեսը՝ 850 հազար քաղաքացի, արդեն իսկ ստացել է բժշկական ծառայություններ կամ դեղորայք։ Տարեսկզբից բժշկական հաստատություններին փոխհատուցված գումարը գերազանցել է 150 միլիարդ դրամը, իսկ տարեվերջին, աշնանային սեզոնայնությամբ և խրոնիկ հիվանդությունների սրմամբ պայմանավորված, ակնկալվում է հասնել 200 միլիարդի։


Փոխնախարարն ընդգծեց, որ համակարգի ծանրաբեռնվածությունը կառավարելի է. «Տարեսկզբին առանձին բժիշկների մոտ հերթագրումները հասնում էին մինչև երկու-երեք ամսվա, բայց ներկայումս այդ ժամկետները կրճատվել են և կազմում են առավելագույնը մեկ-երկու շաբաթ»։


Սակայն աննախադեպ ծավալի սպասարկումը բացահայտել է համակարգային խնդիրներ։ Փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը բարձրաձայնեց երկքաղաքացիների ռեզիդենտության հարցը, երբ անձը ՀՀ սահմանը հատում է տարբեր անձնագրերով, ինչի պատճառով ռեզիդենտները կարող են սխալմամբ զրկվել շահառուի կարգավիճակից, իսկ ոչ ռեզիդենտները՝ օգտվել պետական միջոցներից։


«Մենք պիտի վերջնականապես այդ էլեկտրոնային տվյալների շտեմարանը խելքի բերենք, որպեսզի այլևս ռեզիդենտության հարցը լուծենք ավտոմատ, և մեր քաղաքացին՝ ծառայություն ստացողը, նույնիսկ դա չզգա»,- հայտարարեց փոխվարչապետը՝ հավելելով, որ խնդրի արմատները գալիս են դեռևս 2014 թվականից, երբ ցամաքային սահմանով ելումուտը ոչ միշտ է ամբողջությամբ արտացոլվել բազաներում։


Այս տեխնիկական բացի պատճառով տուժում են նաև այլ խոցելի խմբեր: Ինչպես նկատեց պատգամավոր Արսեն Թորոսյանը, կենսաթոշակառուները և նպաստառուները ստիպված են լինում տարին մեկ անգամ ֆիզիկապես ներկայանալ բանկ՝ երկրում գտնվելու փաստը հաստատելու համար, ինչը պետք է փոխարինվի թվային ավտոմատացված լուծումներով:


Ներքին գործերի նախարար Արփինե Սարգսյանն իր հերթին հաստատեց, որ ԱԱԾ-ի հետ համատեղ ակտիվ աշխատանքներ են տարվում բազաների արդիականացման ուղղությամբ։ «Մեր տարբեր ուղղություններով բարեփոխումներում ռեզիդենտության բաղադրիչը գնալով ավելի հիմնարար նշանակություն է ունենում, և այստեղ ուղղակի այլընտրանք չկա։ Խոսքը ոչ միայն առողջապահության, այլև առաջիկա ընտրական գործընթացների և քաղաքացիության շնորհման մասին է»,- նշեց նախարարը։


Վերջնական տեխնոլոգիական լուծումը կլինի սահմանային կետերի կահավորումը էլեկտրոնային անցակետերով, որոնք մատնահետքի և անձնագրի չիպի համադրմամբ կնույնականացնեն հենց անձին։


Ամփոփելով քննարկումը՝ Մհեր Գրիգորյանն Առողջապահության նախարարությանը հանձնարարեց տարեվերջին հանրությանը ներկայացնել համակարգի կանխարգելիչ էֆեկտի վերաբերյալ համապարփակ զեկույց: Ըստ նրա՝ փաստը, որ շուրջ 800 հազար քաղաքացի անցել է բժշկական ստուգում և հնարավորություն ստացել կանխելու հիվանդությունների խորացումը, արդեն իսկ այս կարևորագույն բարեփոխման գլխավոր հաջողությունն է:

—

Ինչքան ծիրան եղել է, այդքան արտահանել ենք. Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարար

Լուսանկարը` brokers.am

Ռուսաստանի կիրառած առևտրային սահմանափակումների ֆոնին սեպտեմբերի 24-ի կառավարության նիստում գործադիրը որոշում կայացրեց շուրջ 4,6 միլիարդ դրամի պետական աջակցություն հատկացնել գյուղմթերք արտահանողներին։


Չնայած արտահանման ընդհանուր ծավալների աննշան՝ 5 տոկոսանոց նվազմանը, Հայաստանը վերաուղղորդում է իր գյուղատնտեսական արտադրանքը դեպի Եվրոպա, Մերձավոր Արևելք և Ասիա՝ փորձելով նվազեցնել կախվածությունը ավանդական դարձած շուկաներից և խթանելով տեղական մթերումների աճը։


Կառավարության նիստում էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի ներկայացրած տվյալներով՝ ընթացիկ տարվա առաջին ութ ամիսներին Հայաստանից արտահանվել է 943 միլիոն դոլարի ապրանք՝ նախորդ տարվա 990 միլիոնի դիմաց։ Հաշվի առնելով հայկական պտուղ-բանջարեղենի արտահանման ճանապարհին առկա սահմանափակումները՝ նախարարն այս ցուցանիշը դրական է գնահատում։


Նա ընդգծել է, որ արտահանման անկում գրանցվել է բացառապես մեկ ուղղությամբ. «Միակ ուղղությունը, որտեղ ունենք հայկական ծագման արտադրանքի էական անկում, Եվրասիական տնտեսական միության շուկան է (պայմնավաորված հիմնականում Հայաստանի նկատմամբ ՌԴ-ի կիրառած առևտրային սահմանափակումներով): Մնացած մասով դիվերսիֆիկացիան բավականին ակտիվ ընթանում է»։


Մասնավորապես, դեպի ԱՄԷ արտահանումն աճել է մոտ 45 տոկոսով, դեպի Եվրամիություն՝ 70 տոկոսով, իսկ հնդկական շուկայում արձանագրվել է կրկնակի աճ։ Պետական սուբսիդավորման շնորհիվ արտաքին շուկաներ են հասել հազարավոր տոննա լոլիկ, պղպեղ, դեղձ, ինչպես նաև միլիոնավոր լիտր գինի և կոնյակ։


Որպեսզի արտաքին շուկաներում հայկական արտադրանքի հեղինակությունը բարձր մնա, Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը սահմանին իրականացնում է որակի գերխիստ վերահսկողություն:


Արձագանքելով զեկույցին՝ փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը նկատեց, որ ծավալների տատանումները հաճախ կապված են ոչ միայն շուկայական սահմանափակումների, այլև կլիմայական պայմանների և բերքատվության հետ։


Ըստ այդմ նախարար Պապոյանը բերեց ծիրանի օրինակը, որի արտահանումը նախորդ տարվա 40 հազար տոննայից այս տարի հասել է 13 հազար տոննայի։ «Ինչքան ծիրան եղել է, այդքան արտահանել ենք: Եթե լիներ, օրինակ, 30 հազար տոննա ծիրան, իմ կարծիքով 30-ն էլ ամենայն հավանականությամբ կարտահանվեր»,- փաստեց նա։


Փոխվարչապետը միաժամանակ հորդորեց կառավարության գործընկերներին ռազմավարական վերլուծության ենթարկել ոլորտը՝ ուշադրություն դարձնելով ոչ միայն ծավալային, այլև գնային սիմետրիային: Ըստ նրա՝ պետական աջակցությունը չպետք է լինի մեխանիկական սուբսիդիա, որը խթանում է ոչ մրցունակ ապրանքների արտահանումը, այլ պետք է ինստիտուցիոնալ հենք ստեղծի տեղական մթերման համար:


Նպատակն է ստանալ այնպիսի բարձրորակ ապրանք, որի նկատմամբ արհեստական սահմանափակումները միջազգային շուկաներում ուղղակի սպառողական դժգոհություն կառաջացնեն։ Կառավարության անդամները վստահեցրին, որ գյուղատնտեսական մթերումների պրոցեսը, մասնավորապես դեղձի և մեկնարկող խաղողի սեզոնի մասով, ընթանում է անխափան և ապահովում է հայկական ագրոարդյունաբերության կայուն մրցունակությունը։

—

Երևանը հայտարարում է ռուսական բազայի հարցով տարբեր սցենարների պատրաստ լինելու

Լուսանկարը` 1lurer.am

Հայաստանը հայտարարում է Ադրբեջանի հետ երկարամյա հակամարտության ավարտի և Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների «գույքագրման» մասին՝ ընդհուպ մինչև ռազմաբազայի ճակատագրի քննարկում:


Այս մասին լրագրողների հետ ճեպազրույցում հայտարարել է ՀՀ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Ալեն Սիմոնյանը։ Նրա խոսքով՝ աշխարհաքաղաքական և տնտեսական իրականությունը արմատապես փոխվել է, և Մոսկվայի հետ փոխգործակցության նախկին ձևաչափին վերադարձ այլևս չի լինելու։


Բարձրաստիճան պաշտոնյան նշել է, որ «Հայաստանի Հանրապետությունն այլևս կոնֆլիկտ չունի Ադրբեջանի հետ»՝ հավելելով, որ փոխվել են և՛ տարածաշրջանային առևտրային ուղիները, և՛ բուն Ռուսաստանը, որը փակ եվրոպական շուկաների ֆոնին վերակողմնորոշվել է դեպի Ասիա։ Այս կապակցությամբ Երևանը մտադիր է պրագմատիկ կերպով վերահաշվարկել փոխադարձ շահերը՝ առանց որևէ մեկին նեղացնելու։


Անդրադառնալով ռուսական ռազմաբազայի հնարավոր դուրսբերմանը՝ Սիմոնյանն ընդգծել է, որ հայկական կողմը պատրաստ է ցանկացած սցենարի։ Նրա գնահատմամբ՝ Թուրքիայի կողմից ՀՀ ինքնիշխանությանը սպառնացող վտանգն այսօր «զրո է», իսկ բազայի առկայությունը նախկինում անվտանգություն չի երաշխավորել, ինչի մասին վկայում է դրա անգործությունը վերջին միջադեպերի ժամանակ։


«Երևանը սպասում է Մոսկվայի առաջարկներին, ինչը հնարավոր է դարձնում ինչպես տեղակայման վճարային պայմանների վերանայումը, այնպես էլ զորքերի ամբողջական դուրսբերումը», – նշել է Ալեն Սիմոնյանը։

—

Երևանը հրաժարվում է էժան գազի դիմաց «քաղաքական գին» վճարել. Ալեն Սիմոնյան

Լուսանկարը` armeniatoday.am

Երևանը մտադիր չէ զիջել իր ազգային շահերն ու ինքնիշխանությունը հանուն ռուսական գազի ցածր գնի պահպանման: Հայաստանը որդեգրել է տնտեսության լիակատար դիվերսիֆիկացման և էներգետիկ կախվածությունից ազատվելու կուրս՝ հրաժարվելով կապույտ վառելիքի դիմաց քաղաքական գին վճարելուց:


Այս մասին լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել է ՀՀ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Ալեն Սիմոնյանը՝ մեկնաբանելով Ռուսաստանի կողմից մատակարարումների հնարավոր դադարեցման կամ գազային պայմանագրերի փոփոխության մասին լուրերը:


Նրա խոսքով՝ հայկական կողմը Մոսկվայից դեռ նման ազդակներ չի ստացել, սակայն պատրաստ է իրադարձությունների ցանկացած զարգացման։ Պաշտոնյան ընդգծել է, որ Երևանը բաց է այլ երկրների տարանցմամբ վառելիքի այլընտրանքային մատակարարումների քննարկման համար։


Պատասխանելով էժան էներգակիրների դիմաց արտաքին քաղաքական հնարավոր զիջումների մասին հարցին՝ Սիմոնյանը կոշտ կերպով բացառել է նման սցենարը։ Նա նշել է, որ արժեքը միայն դոլարով չի չափվում։


«Դա նաև քաղաքական գին է իր մեջ ներառում։ Վարչապետն էլ ասել է, որ մենք պատրաստ չենք և չենք լինելու այլևս կախված մեկ խողովակից, մեկ ասեղից, մեկ քմահաճույքից և մեկ ճնշման կոճակից», – հայտարարել է նա։


Անվտանգության խորհրդի քարտուղարը հավելել է, որ Հայաստանը ինքնիշխան պետություն է, որն ինքնուրույն է որոշում իր քաղաքական ուղին, և տնտեսական ճնշման ոչ մի լծակ չի ստիպի Երևանին հրաժարվել սուվերեն որոշումներից:

—

Որոշ ընդդիմադիրներ սեփական ձախողումների պատճառները փորձում են փնտրել իրենցից

Ցավում եմ, որ որոշ ընդդիմադիր շրջանակներ սեփական սխալների ու ձախողումների պատճառները փորձում են փնտրել իրենցից դուրս։ Քաղաքականության մեջ կարևոր կարողություն է ինքնավերլուծությունը։ Չհիմնավորված նեղացվածությունը չի կարող փոխարինել դրան։


Սա հեռանկար չունեցող ու վտանգավոր մոտեցում է: Մանավանդ, որ հարցերը ներկայացվում են միակողմանի՝ շրջանցելով ամբողջական պատկերը։


Միշտ ենք պատրաստ եղել համախմբման, երբ այն իսկապես հանուն Հայաստանի է և ուղղված է մեր երկրի ու ժողովրդի առջև ծառացած խնդիրների իրական լուծմանը։ Դրանցից կարևորներից է այն, որ բաժանարար գծեր ընդդիմության և հասարակության միջև պետք է ոչ թե ստեղծել կամ եղածները խորացնել, այլ վերացնել դրանք:


Վերջին չորս ամիսների ընթացքում մենք արել ենք կոնկրետ գործեր, որոնք հիմա անհրաժեշտ են Հայաստանին: Դրանց թվում զգալի մաս վերաբերում է սահմանային անվտանգությանն ու մեր քաղաքացիների պաշտպանությանը տարբեր գյուղերում իրականացրել ենք նոր փաստահավաք աշխատանքներ, նախապատրաստել ենք մի քանի տասնյակ կոնկրետ գործեր մեր երկրի տարածքների օկուպացիայի, մեր ժողովրդի նկատմամբ շարունակվող մյուս հանցանքների վերաբերյալ: Ներկայում հատուկ [պաշտոնական] ընթացակարգերով դիմում ենք միջազգային կառույցներին այս հարցերը միջազգային օրակարգ բերելու համար։


Հ.Գ. Ու քանի որ մենք հաշվետու ենք հանրությանը, առաջիկայում կներկայացնենք այս աշխատանքի արդյունքները, ինչպես նաև այն, թե ինչպես ենք դրանք պատրաստում հրապարակման և ինչպես ենք ներկայացրել միջազգային կառույցներին։


«Միասնության թևեր» կուսակցության վարչապետի թեկնածու Արման Թաթոյա

—

ՀՀ ՄԻՊ–ը ԺԵԳ տնօրենի հետ քննարկել է համագործակցության հարցերը

Սեպտեմբերի 24-ին Բրյուսել կատարած աշխատանքային այցի շրջանակում Մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանը հանդիպել է «Ժողովրդավարության եվրոպական գործընկերություն» (European Partnership for Democracy) կազմակերպության գործադիր տնօրեն Թայս Բերմանի հետ։


ՄԻՊ–ից հայտնում են, որ հանդիպման ընթացքում քննարկվել են մարդու իրավունքների պաշտպանության, ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման, քաղաքացիական հասարակության դերակատարության և հանրային մասնակցության խթանմանն առնչվող հարցեր։


Անահիտ Մանասյանը կարևորել է քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների հետ արդյունավետ համագործակցությունը և նրանց ներգրավվածությունը մարդու իրավունքներին առնչվող խնդիրների վերհանման ու լուծման գործընթացներում։


Մարդու իրավունքների պաշտպանն ընդգծել է որոշումների կայացման գործընթացներում բոլոր խմբերի ներգրավման կարևորությունը և այդ ուղղությամբ բավարար քայլեր իրականացնելու անհրաժեշտությունը: Այդ համատեքստում Անահիտ Մանասյանը խոսել է կանանց, երեխաների, երիտասարդների, ազգային փոքրամասնությունների, հաշմանդամություն ունեցող անձանց ներգրավմամբ ՄԻՊ հաստատության կողմից իրականացվող ծրագրերի մասին:


Անդրադարձ է կատարվել նաև մարդու իրավունքների վերաբերյալ իրազեկվածության բարձրացման կարևորությանը և միջազգային գործընկերների հետ համագործակցության զարգացման հեռանկարներին:

—

Verelq: Զարեհ Սինանյանը արձակուրդ է մեկնում

 


Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատար Զարեհ Ջոն Սինանյանը 2 օրով մեկնում է արձակուրդ։


Որոշման մեջ ասվում է. «Ղեկավարվելով «Հանրային ծառայության մասին» օրենքի 9-րդ հոդվածի 25-րդ մասով՝


Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատար Զարեհ Ջոն Սինանյանին տրամադրել 2024-2025 թվականների աշխատանքային տարվա ամենամյա արձակուրդի մասը՝ 2 աշխատանքային օր տևողությամբ՝ 2026 թվականի հոկտեմբերի 8-9-ը ներառյալ»:

—

Asbarez: Attorney Responds to Baku’s Claims that Armenian Hostages’ Concerns

Artsakh leaders in a Baku courtroom during their sham trial

Azerbaijan’s human rights commissioner, Sabina Aliyeva, last week said concerns raised by former Artsakh State Minister Ruben Vardanyan and other Armenians being held captive in Baku were “groundless.”

Vardanyan and the others had sounded the alarm on the manner in which they were being treated, as well as pointed to deteriorating health conditions. Vardanyan last week called for a meeting with Aliyeva as his wife, Veronika Zonabend, is spearheading an effort to head a delegation to Baku in order to visit with the Armenian captives.

Siranush Sahakyan, a human rights attorney who represents the Armenian captives in the European Court of Human Rights, responded to Aliyeva’s statement, saying that the Azerbaijani official’s “response is notable less for what it answers than for what it avoids.”

Sahakyan, who is currently visiting the United States, and specifically Los Angeles, said that Aliyeva had failed to respond to concerns voiced by the prisoners regarding their inability to hold video calls with relatives and visits from family members, access to the International Committee of the Red Cross, as well as Zonabend’s appeal for organizing the humanitarian delegation.

“The silence on family visits and on the proposed humanitarian visit is telling. The Office asserts that family contact is ensured. Not a single family visit has taken place since the prisoners were detained. The only contact that exists is by telephone, and not for every prisoner. Requests for assistance with Veronika Zonabend’s visit were submitted to the Commissioner’s Office in June and July. They remain unanswered. Meanwhile, Azerbaijani media have openly suggested that she could be arrested if she comes to Baku. That is what ‘family contact is ensured’ means in practice,” Sahakyan said.

“Where the Commissioner’s version conflicts with the facts reported by Vardanyan, documentation is conspicuously absent. The Office states that every call to the 916 hotline received a timely response. Vardanyan was permitted one such call, on June 19. No record of any response has been produced. Nor has the Office produced substantive replies to the written submissions made on his behalf,” the attorney added.

“If weekly calls are genuinely available to every prisoner, why does Lyudvig Mkrtchyan wait one and a half to more than two months between calls? The telephone logs can answer that question immediately,” Sahakyan explained.

“The same pattern applies to access to counsel. Vardanyan’s local lawyer has repeatedly been denied access to him. On September 16, access was refused because the head of the facility was absent. On 19 September, the Commissioner announced that prisoners’ rights were being ensured. On 22 September, counsel was denied access again on the same ground. The matter has therefore had to go to court: a claim has been filed against the prison administration over the denial of access,” Sahakyan pointed out.

“The Commissioner also relies heavily on visits carried out by her Office. Yet the uncomfortable irony is that the very institution invoking those visits as proof of effective oversight has already been criticized by the UN Committee against Torture for having ‘not effectively carried out its functions’ in responding to credible allegations of serious violations — a failure the Committee said ‘reflects a lack of independence,’” the rights attorney said.

“If Ruben Vardanyan’s allegations are truly ‘groundless,’ the answer is straightforward: produce the records for every Armenian prisoner held at Umbaki – records of family visits, records of consular access, telephone logs, written replies to their submissions, notarial records, and records of access to independent counsel. A categorical denial, however emphatic, is not evidence of fact,” Sahakyan asserted.

—

Government Releases ‘Crisis in Church’ Report, Which Etchmiadzin Calls ‘Uncon

The Mother Cathedral of Armenia to Holy Etchmiadzin Cathedral

A report regarding the so-called crisis with the Armenian Apostolic Church that was touted by Prime Minister Nikol Pashinyan as a conduit to advance his campaign against the church and Catholicos Karekin II was released by the Public Relations and Information Center on Thursday.

The 68-page report documents allegations and accusations that have been made against the Catholicos and the church since Pashinyan started his campaign in May 2025, seemingly after Karekin II defended the rights of Artsakh Armenians and called for the release of Armenian hostages being held in Baku at an international conference in Geneva.

The Holy See of Etchmiadzin was quick to condemn the report, calling it “unconstitutional.”

The report does not refer to the Catholicos by his name, but rather calls him the “de-facto head” of the Armenian Apostolic Church. Most of the references cited in the report to prove the allegations come from media outlets directly linked to Pashinyan or his circle.

The PRIC—which is part of the Prime Minister’s Office—also attempts to offer “solutions” and a roadmap for overcoming the so-called “crisis” in the following manner:

  • Clarification and publicizing of the reform agenda
  • Removal (or retirement) of the de facto head of the Armenian Apostolic Holy Church
  • Election of a Locum Tenens (Acting Catholicos)
  • Adoption of a unified Statute for the Armenian Apostolic Holy Church
  • Election of the Catholicos of All Armenians

“This report does not challenge the Church’s doctrinal foundations, Holy Tradition, or canonical order,” a statement on the report said. “On the contrary, it documents violations of those very foundations—in defense of the Church’s identity and autonomy.”

The report documents 16 points that, according to the executive body, reflect the crisis. These include:

  • violations of the vow of celibacy and the impunity regarding breaches of conduct,
  • arbitrary persecution and defrocking of clergy,
  • financial lack of transparency and the misuse of Church property,
  • nepotistic ordinations and clan-based governance,
  • politicization of the Holy Altar and the spread of external influences,
  • the 27-year obstruction of the National-Ecclesiastical Assembly and the absence of a unified Constitution,
  • divisions within Diaspora dioceses.

The report presents allegations—including details regarding the alleged sexual lives of clergy—that are largely based on interviews with various clerics who are dissatisfied with the Catholicos for various reasons. Although the Apostolic Church is one of Armenia’s major taxpayers due to the assets it manages, the report also addresses the issue of financial transparency at length.

Pashinyan, who was in New York to attend the United Nations General Assembly, commented on this matter, stating that the report proves the Church has been seized by ‘Katrich Nersisyan’ and a group of supporting clergy and laypeople, referring to the Catholicos by his layman’s name.

Last month, Pashinyan also indicated that the support for Artsakh articulated by the Catholicos and Etchmiadzin also warrant Karekin II’s removal from his position.

This report comes at a time when Azerbaijan has stepped up its campaign to disparage centuries-old Armenian religious institutions, such as the 13th century Gandzasar Monastery and the 9th century Dadivank Monastery, by characterizing them as having so-called “Caucasian Albanian” heritage.

Prioritizing the peace agenda with Baku, Pashinyan and his government have given tacit responses to Baku’s increasingly belligerent effort to appropriate Armenian culture and heritage—a systematic policy that is part of Azebaijan’s ethnic cleansing campaign against Armenians.

The Catholicos and six other high-ranking clergy are under indictment. Thus far, judges presiding over the hearing, using various legal maneuvers, have refused to hear the case. During the last hearing, which was convened on September 18, the presiding judge said that he will make a ruling on the case on October 30, as lawyers for the clerics made motions to throw the case out.

It remains to be seen how this report, which Pashinyan wants the parliament to discuss, will impact the outcome of the court proceedings.

In a statement issued on Thursday, the Holy See of Etchmiadzin called the report “unconstitutional, anti-canonical, and unlawful in its content and form.”

“The ‘report,’ composed on the basis of accusations and slander publicized on social media and in the media with the waste of state funds, is a manifestation of political vendetta and the condemnable interference in the internal life of the Church,” the Etchmiadzin statement said.

The statement recalled the position adopted by the Bishops’ Synod convened in Saint Polten, Austria, from February 17 to 19, according to which it is necessary for the Armenian authorities to:

  • stop the persecution of the [Armenian Apostolic] Church and respect the centuries-old sovereignty and autonomy of the Church, anchoring Church
    -state relations on mutual respect, a clear separation of powers, and the priority of national interests,
  • put an end to the repression of clergymen [of the Armenian Apostolic Church] and the nationally elected Patriarch of All Armenians through fabricated accusations and slander,
  • act exclusively in accordance with the RA Constitution, legislation and international laws, and remain faithful to the proclaimed democratic principles—guaranteeing freedom of conscience, religion and belief in the country, ensuring social solidarity instead of division,
  • dispel existing problems and disagreements in the spirit of dialogue, without preconditions—refraining from unpromising ultimatum language.

“It is obvious that Armenia’s authorities are making efforts to create an artificial crisis in church life. Any reform movement dictated by arbitrary political approaches, machinations, and coercion is unacceptable,” the Etchmiadzin statement said.

“The processes of overcoming the challenges facing the Armenian Church and improving it are carried out solely by decisions of the highest canonical church bodies,” Etchmiadzin emphasized.

“This reprehensible policy adopted to weaken the Church, discredit the clergy [of the church] can never serve the good of the homeland and our people throughout the world, to strengthen unity, especially to withstand the current trials in the face of external security threats,” Etchmiadzin added in its statement.

—