Խորհրդարան է այցելել ԱՄՀ հայաստանյան առաքելության ղեկավարի գլխավորած պատվիրակ

Ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Լիանա Մանուկյանը, նախագահի տեղակալ Ծովինար Վարդանյանը և հանձնաժողովի անդամներ Հայկ Ֆարմանյանը, Արթուր Խաչատրյանն ու Էդուարդ Աղաջանյանը սեպտեմբերի 23-ին հանդիպել են Արժույթի միջազգային հիմնադրամի (ԱՄՀ) հայաստանյան առաքելության ղեկավար Ալեքսանդր Թիմանի գլխավորած պատվիրակությանը։


Հանձնաժողովի նախագահը կարևորել է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի հետ համագործակցությունը ոչ միայն ֆինանսական աջակցության, այլև մասնագիտական երկխոսության, ինստիտուցիոնալ կարողությունների ամրապնդման, Հայաստանի երկարաժամկետ կայունությանը նպաստող քայլերի տեսանկյունից։ Լիանա Մանուկյանը հույս է հայտնել, որ համագործակցությունն Արժույթի միջազգային հիմնադրամի հետ շարունակական կլինի։


Իր հերթին ԱՄՀ հայաստանյան առաքելության ղեկավար Ալեքսանդր Թիմանը ներկայացրել է այցի նպատակը, կարևորել Ազգային ժողովի հետ համագործակցությունը, անդրադարձել ԱՄՀ-ի աջակցությամբ իրականացվող պահուստային ծրագրի կատարման ընթացքին և թիրախներին, որոնք, մասնավորապես, վերաբերում են ՀՀ բյուջեի պակասուրդին և ԿԲ պահուստների մակարդակին:


Անդրադարձ է կատարվել ՀՀ հարկաբյուջետային քաղաքականությանը, էներգետիկ և ջրային ոլորտներին, պետական պարտքի կառավարմանը, տնտեսական աճին և ռիսկերին, գնաճին, տարածաշրջանային վերջին զարգացումներին վերաբերող հարցերի։


Հանդիպմանը ներկա է եղել նաև Տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի անդամ Տիգրան Աբրահամյանը։

—

Պապիկյանը ՊՆ N զորամասում հայտարարել է ուսումնական տագնապ

Սեպտեմբերի 23-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը ՊՆ N զորամասում հայտարարել է ուսումնական տագնապ, որի շրջանակում հետևել է անձնակազմի գործողություններին, ստուգել ստորաբաժանումների պատրաստվածության մակարդակը և սահմանված ժամկետում առաջադրված խնդիրների կատարման ընթացքը։

—

Կանադայի դեսպանն իր հավատարմագրերի պատճենն է հանձնել ՀՀ ԱԳՄԱ նախարարի տեղակալ

Սեպտեմբերի 22-ին ՀՀ արտաքին գործերի և միջազգային առևտրի նախարարի տեղակալ Վահան Կոստանյանն ընդունել է Հայաստանում Կանադայի նորանշանակ դեսպան Ջուլի Քրոուլիին՝ հավատարմագրերի պատճենը հանձնելու կապակցությամբ: Այդ մասին հայտնում են ԱԳՄԱՆ-ից:


Նախարարի տեղակալը շնորհավորել է դեսպան Քրոուլիին դիվանագիտական առաքելության մեկնարկի կապակցությամբ, վստահություն հայտնելով, որ նորանշանակ դեսպանն իր նշանակալի ներդրումը կունենա երկու երկրների միջև առկա արդյունավետ փոխգործակցության շարունակական ընդլայնման գործում:


Զրուցակիցները քննարկել են այս տարվա հուլիսին Օտտավայում կայացած քաղաքական խորհրդակցությունների արդյունքներով նախանշված համագործակցության ուղղություններով ընթացող աշխատանքները, վերահաստատել երկու երկրների միջև առևտրատնտեսական հարաբերությունների հետագա ակտիվացման կարևորությունը:


Անդրադարձ է կատարվել նաև միջազգային զարգացումներին:

—

Պետական դավաճանության մեղադրանքով քրեական գործն ուղարկվել է նոր քննության

Վերաքննիչ քրեական դատարանը 2026 թվականի սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ՝ բավարարել է դատախազի վերաքննիչ բողոքը. օտարերկրյա հատուկ ծառայության ներկայացուցչին գումարի դիմաց Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխանությանը, տարածքային անձեռնմխելիությանը և արտաքին անվտանգությանը սպառնացող տվյալներ փոխանցելու համար մեղադրվող անձի վերաբերյալ քրեական գործն ուղարկվել է առաջին ատյանի իրավասու դատարան՝ նոր քննության: Այդ մասին հայտնում են ՀՀ գլխավոր դատախազությունից:


Հիշեցնենք, որ դատախազը հանրային քրեական հետապնդում էր հարուցել անձի նկատմամբ՝ Քրեական օրենսգրքի 418-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2026 թվականի ապրիլի 20-ի դատավճռով մեղադրյալի արարքը վերաորակել էր Քրեական օրենսգրքի 441-րդ հոդվածի 1-ին մասով (պաշտոնատար անձի կողմից իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն ի վնաս պետական կամ ծառայողական շահերի օգտագործելը կամ ծառայողական պարտականությունը չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելը կամ այնպիսի արարք կատարելը, որը չի բխում իր լիազորություններից կամ դուրս է իր լիազորությունների շրջանակից, որն էական վնաս է պատճառել անձի կամ կազմակերպության իրավունքներին, ազատություններին կամ օրինական շահերին կամ հասարակության կամ պետության օրինական շահերին) և դատապարտել ազատազրկման՝ 2 տարի ժամկետով։


Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազի կողմից վերաքննիչ բողոք էր ներկայացվել։


Վերաքննիչ քրեական դատարանը 2026 թվականի սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ բավարարել է դատախազի վերաքննիչ բողոքը: Քրեական գործն ուղարկվել է առաջին ատյանի իրավասու դատարան՝ նոր քննության։


Ծանուցում. հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ Քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:

—

Իրանը դեմ չէ TRIPP-ին՝ երկու պայմանով. Խալիլ Շիրղոլամի

Լուսանկար՝ civilnet.am

Թեհրանը դեմ չէ TRIPP ծրագրի իրականացմանը, եթե այն չի վնասում Հայաստանի տարածքային ամբողջականությանն ու ինքնիշխանությանը: Տարածաշրջանում պետք է բացառվի նաև ԱՄՆ-ի ռազմական կամ անվտանգային ներկայությունը։ Այս մասին Civilnet-ի փոխանցմամբ՝ «ԱՊՐԻ Ֆորում 2026»-ի շրջանակում հայտարարել է Հայաստանում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպան Խալիլ Շիրղոլամին՝ ընդգծելով, որ Թեհրանի համար անընդունելի է Հարավային Կովկասում ցանկացած աշխարհաքաղաքական կամ տարածքային փոփոխություն։


«Ադրբեջանի ղեկավարները դեռևս շատ բացահայտ և ուղղակիորեն խոսում են «Զանգեզուրի միջանցքի» մասին։ Մենք նույնպես հստակ արտահայտվում ենք այն փաստի շուրջ, որ որևէ աշխարհաքաղաքական փոփոխություն և Հայաստանի Հանրապետության տարածքային ամբողջականությանն ու ինքնիշխանությանը հասցվող որևէ վնաս անընդունելի է։ Սա TRIPP ծրագրի իրականացման առաջին նախապայմանն է»,- հայտարարել է Խալիլ Շիրղոլամին։


Դեսպանը նշել է, որ երկրորդ նախապայմանը հարևան տարածքներում ԱՄՆ-ի ռազմական կամ անվտանգային ներկայության բացառումն է։


«Այս երկու նախապայմանների հիման վրա մենք որևէ պատճառ չունենք դեմ լինելու այս նախագծին, եթե այն դրականորեն կնպաստի հայ ժողովրդի զարգացմանն ու բարօրությանը»,- ասել է դեսպանը։


Ներկայացնելով Հարավային Կովկասի վերաբերյալ Իրանի հայեցակարգային մոտեցումները՝ Շիրղոլամին շեշտել է, որ տարածաշրջանում խաղաղության հիմքը պետք է լինի առկա կարգավիճակի պահպանումը։ Նրա խոսքով՝ լոկ խաղաղության մասին խոսույթը բավարար չէ, և խաղաղության հասնելու համար անհրաժեշտ է ուժերի իրական հավասարակշռություն ձևավորել, մասնավորապես՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև։


Իրանական կողմը վերահաստատել է իր աջակցությունը Հայաստանի վարչապետի «Խաղաղության խաչմերուկ» նախագծին՝ ընդգծելով, որ հաղորդակցությունների ապաշրջափակման բոլոր հնարավորությունները պետք է օգտագործվեն։ Միևնույն ժամանակ դեսպանն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Հայաստանը մեծ ներուժ ունի դառնալու կապող հանգույց Պարսից ծոցի, Հնդկական օվկիանոսի և Սև ծովի միջև։


Անդրադառնալով երկկողմ հարաբերություններին՝ դեսպանը նշել է, որ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության վեկտորի փոփոխությունը, Եվրոպական միությանն ու ԱՄՆ-ին մերձենալու կուրսը որոշակի մարտահրավեր է ներկայացնում Իրանի և Հայաստանի միջև գործընկերությունը պահպանելու տեսանկյունից։


«Մենք ծրագրում ենք Իրանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունները հասցնել ռազմավարական գործընկերության մակարդակի և ինստիտուցիոնալացնել մեր համագործակցությունը ապագայում»,- ընդգծել է Խալիլ Շիրղոլամին։

—

Ինչո՞ւ է Ադրբեջանի թշնամանքի նոր ալիք հրահրում․․․

Ինչո՞ւ է Ադրբեջանի թշնամանքի նոր ալիք հրահրում․․․


Հայկական մշակութային ժառանգության շուրջ ադրբեջանական կողմի հրահրած քննարկումների այս ալիքի համատեքստում շատերն են գրում՝ «իսկ ո՞ւր են մեր պատմաբանները․․․»։


Ես՝ որպես պատմաբան, ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետի շրջանավարտ, ասեմ հետևյալը՝ հայկական մշակութային ժառանգության ու ադրբեջանցիներին «ալբանականացնելու» այս թեման նոր չէ, այս խնդիրը առկա է դեռ խորհրդային պատմագրության մեջ։ Մեր պատմաբանները տասնամյակներ շարունակ շատ մանրամասն հետազոտություններ և գիտական ուսումնասիրություններ են հրապարակել այս հարցերի շուրջ։ Դեռ խորհրդային տարիներին բաց նամակներով կար պատասխան՝ ուղղված ադրբեջանցի «պատմաբանների» կեղծիքներին։ Ինքս իմ գիտական ուսումնասիրությունների շրջանակներում դրանք հետազոտել եմ։ Այս հարցում հեծանիվ հորինել պետք չի, խոսել միգուցե, պատասխանել՝ ևս արժի, բայց մի մեծ «ԲԱՅՑ» կա, այս հարցը պատմաբանների դաշտում չէ, սա քաղաքական հարց է։ Ու այն հետևյալն է՝ ինչո՞ւ Լեռնային Ղարաբաղի հարցում Ադրբեջանին արված միակողմանի զիջումներից, այն Ադրբեջանի կազմում ճանաչելուց, այնտեղ տեղի ունեցած էթնիկ զտման փաստը լռեցնելուց, այդ հարցը քաղաքական առումով փակելուց հետո, Ադրբեջանը շարունակում է թշնամանքի քաղաքականություն վարել Հայաստանի, հայ ժողովրդի դեմ։


Պատերազմը դա միայն ֆիզիկական ոչնչացումը չէ, դա նաև մշակույթի, պատմության և ինքնության դեմ մղվող պայքարն է։ Մեզ արդեն վեց տարի է ուզում են համոզել, որ խնդիրը ԼՂ-ի մեջ էր։ Մեկը ես փաստերով ցույց եմ տվել, որ ոչ, խնդիրը տարածաշրջանում հայկական խորը արմատի դեմ պայքարելու մեջ է, ԼՂ-ն օղակներից մեկն էր։ Ադրբեջանը իր այսօրվա քաղաքականությամբ փորձում է հարցականի տակ դնել հայկական ինքնիշխան պետության գոյության իրավունքը։


Թշնամանքի քաղաքականությունը չի վերանում, երբ դու որոշում ես այն չնկատել, երբ որոշում ես սուտը թողնել անպատասխան կամ, ավելի վատ՝ համադրել ու դնել ճշմարտության հետ նույն նժարի վրա։ Թշնամանքը պետք է զսպել, չեզոքացնել խելացի քաղաքականությամբ, հստակ քաղաքական ու դիվանագիտական քայլերով, ոչ թե արևային վարդագույն ակնոցներ դնելով ու ձևացնելով, թե այն չկա․․․ Ադրբեջանը հստակ մշակված թշնամանքի քաղաքականություն է վարում, պարբերաբար ակտիվացնում է այն, հիմա այդ փուլերից է։ Իսկ ցավալին այն է, որ այդ ամենից ով պետք է հետևություն անի, ուզում է մրցանակներ կիսել այդ քաղաքականությունը իրականացնող բռնապետ Ալիևի հետ․․․


Ի ամփոփում կուզեմ հիշեցնել Վացլավ Հավելի «Անզորների ուժը» էսսեի այս տողերը՝ «Քանի որ ռեժիմը գերի է իր իսկ ստերին, այն ստիպված է կեղծել ամեն ինչ։ Կեղծում է անցյալը։ Կեղծում է ներկան և կեղծում է ապագան։ Կեղծում է վիճակագրությունը։ Ձևացնում է, թե չունի ամենազոր և անսկզբունք ոստիկանական ապարատ։ Ձևացնում է, թե հարգում է մարդու իրավունքները։ Ձևացնում է, թե ոչ ոքի չի հետապնդում։ Ձևացնում է, թե ոչնչից չի վախենում։ Ձևացնում է, թե ձևացնելու ոչինչ չունի»․․․


Ադրբեջանագետ Տաթևիկ Հայրապետյան




—

Verelq: Բեգլարյանը մատնանշել է արցախցիների կարգավիճակի և սոցիալական աջակցությ

Ազգային ժողովի Մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային հարցերի մշտական հանձնաժողովում, ընդդիմադիր «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Լիլիթ Գալստյանի նախաձեռնությամբ, տեղի է ունեցել «Արցախահայերի սոցիալ-տնտեսական, իրավական խնդիրներ և լուծումներ» թեմայով աշխատանքային քննարկում։


Քննարկման ընթացքում Արցախի նախկին պետնախարար Արտակ Բեգլարյանն առանձնացրել է բռնի տեղահանված արցախցիների ինտեգրման և իրավունքների պաշտպանության հինգ առանցքային խնդիր։ Բեգլարյանի գնահատմամբ՝ առաջնայինը արցախցիների կարգավիճակի հարցն է։ Նրա խոսքով՝ գործող կարգավորումները, որոնց հետևանքով արցախցիները զրկվել են ՀՀ քաղաքացիությունից և ստացել սովորական փախստականի կարգավիճակ, համարժեք չեն ստեղծված իրավիճակին։


«Արցախի ժողովուրդը, հաշվի առնելով, որ ցեղասպանության և էթնիկ զտման զոհ է դարձել, պետք է ունենա հենց նմանատիպ կարգավիճակ, ինչը կդառնար սոցիալական ու իրավական մի շարք հարցերի հիմքը, այդ թվում՝ բենզինի պահեստի պայթյունի հետևանքով զոհվածների հարազատների կարգավիճակի կարգավորման համար», — ընդգծել է նա։


Բեգլարյանի համոզմամբ՝ ճիշտ լուծումը կլիներ արցախցիների ՀՀ քաղաքացիությունը պահպանելն ու նրանց համար օրենսդրորեն հատուկ պաշտպանություն սահմանելը։ Անդրադառնալով սոցիալական խնդիրներին՝ Արցախի նախկին պետնախարարը նշել է, որ պետական աջակցության ծրագրերի կրճատումից հետո բռնի տեղահանվածների վիճակը կտրուկ վատթարացել է։


Նա նաև քննադատել է կառավարության բնակարանային ապահովման ռազմավարությունը։

—

Asbarez: Angered by Presence of Artsakh Armenians, Pashinyan Allies Walk Out o

A scene from the hearing of parliament commission on human rights on Sept. 23

A parliament committee hearing on Wednesday to discuss the socioeconomic and other challenges facing displaced Artsakh Armenians turned into a show of anger by lawmakers from Prime Minister Nikol Pashinyan’s Civil Contract party and other government officials, who stormed out of the meeting angered at the presence of Artsakh Armenians.

The hearing, which was initiated by opposition Armenia Alliance lawmaker Lilit Galsyan, who chairs the parliament’s committee on human rights, also included the participation of international legal experts and members of Artsakh’s parliament.

When Galstyan presented the “representatives of Artsakh’s parliament,” the pro-Pashinyan Civil Contract lawmakers and other government officials walked out of the meeting, which was already in session for 30 minutes.

Mariam Poghosyan, a Civil Contract lawmaker later told reporters that Galstyan’s description of the Artsakh Armenians attending the hearing countered the government policy as put forth by Pashinyan.

Poghosyan said at the hearing that the government will not tolerate the existence of “a second state” in Armenia, echoing Pashinyan’s often angry position at the mention of the word Artsakh.

Arega Hovsepyan, an Artsakh Armenian who is currently an opposition lawmaker, countered Poghosyan’s assertions.

“Just a few years ago, you visited Artsakh and held meetings at its National Assembly,” Hovsepyan said, addressing the pro-Pashinyan hearing attendees.

“Some of you sat at dinner tables and raised toasts there. Do not forget the past … Some time later, you will not be in power. So make sure you won’t be too embarrassed to walk on the streets,” she added, according to Azatutyun.am.

Ara Ghazaryan, an expert on international law also present at the hearing, likened the walkout to Azerbaijani officials’ behavior during international court cases related to the Karabakh conflict.

“I have been involved in legal proceedings against Azerbaijan for 16 years” said Ghazarian.

“From the very first cases, Azerbaijan demanded that the European Court [of Human Rights] not use the Armenian names or documents from state and public bodies of Artsakh. From the outset, the European Court rejected these demands … The European Court has even recognized decisions of Artsakh courts as legitimate acts and issued rulings based on them,” he added.

“I’ll root you out,” Pashinyan lashed out at an Artsakh Armenian during an election campaign stop in May. “Don’t you dare to say that there is an Artsakh National Assembly or a government in Armenia,” he added angrily. I’ll root out all of you.”

Artur Khachatryan, the secretary of the Armenian Alliance, was the first to speak at the hearing. He emphasized that, pending the realization of the right to return of Artsakh Armenians, they must live in decent conditions in Armenia. To this end, he said, the primary issue remains proper housing.

Artak Beglaryan, Artsakh’s former state minister who currently heads the Union of Artsakh, also singled out the housing issue among a number of other concerns.

He noted that the situation deteriorated drastically when the state ceased providing rent subsidies. According to him, the poverty rate among the people of Artsakh stands at 60 to 70 percent, and an equal proportion of the able-bodied population is unemployed.

Beglaryan specifically highlighted the issue of hate speech and expressions directed at the people of Artsakh, noting that this matter requires state attention rather than officials themselves propagating hate speech. He accused law enforcement agencies of acting selectively regarding this issue.

Expressing dissatisfaction with the timeframes for obtaining citizenship, Beglaryan noted that applications submitted in January were approved only in July or August. While acknowledging the issue of the authorized body’s heavy workload, he emphasized that the state must take adequate measures, as acquiring citizenship is directly linked to the issue of securing housing.

For his part, Armenian Alliance lawmaker Gegham Manukyan pointed out that while 8,000 people have received certificates for housing to date, only half of them—4,000—have actually utilized them.

According to him, integration within the general education sector has proceeded smoothly. However, he said, the situation is not quite as promising regarding higher education.

Galstyan, the parliamentary committee chair, emphasized that the issues facing the people of Artsakh are so serious, deep-rooted, and widespread that they require daily attention and resolution.

“Today, in the National Assembly, we will discuss a wide range of issues that are vital to our people—issues concerning the social, economic, and legal challenges that the Armenians of Artsakh are facing in Armenia today.”

“As a result of the sustained aggression and genocidal acts perpetrated by Azerbaijan against the Republic of Artsakh, our compatriots were subjected to and ethnic cleansing nearly three years ago; 120,000 of our compatriots were forced to abandon their ancestral homeland—where they had lived for millennia—and seek refuge in the motherland. Naturally, this forced displacement gave rise to a multitude of humanitarian, legal, social, economic, cultural, and psychological issues—problems that are numerous and multifaceted,” she detailed.

Galstyan emphasized that, despite the many challenges, the people of Artsakh continue to survive today.

“Over the past three years, these issues have not been properly assessed, analyzed, or evaluated,” she stressed.

—

Manna From Heaven: Bringing Transparency to Armenian Church Revitalization

For a community searching for answers to declining Armenian church attendance, better information will feel like manna from heaven.

Armenian churches face a difficult generational challenge. Khachkar Studios’ research has focused attention on low non-holiday weekly attendance, limited participation among important demographic groups, and a need for substantially greater transparency around the activities intended to reverse those trends.

Only 7 of every 1,000 young Armenian-American women are attending an Armenian church on a typical non-holiday Sunday. That leaves 993 of 1,000 outside the pews.

Without major change, America will become home to Armenian church buildings without a next generation of Armenian Faithful to fill them. The numbers say the time for major change is now, not 10 or 20 years from now.

The question is no longer simply whether the challenge exists.

The question is what to do about it.

Khachkar Studios research clearly shows that one answer begins with radical transparency: measure the most important indicators of Armenian church revitalization every week and make those numbers available for leaders and communities to learn from.

Transparency, however, is only the beginning.

Khachkar Studios calls its framework T•A•P – Transparency, Accountability, and Performance.

Transparency shows what is happening.

Accountability asks who is responsible for improving it.

Performance measures whether the work is producing results.

Together, the three principles create a management framework designed to replace assumptions with evidence and complacency with continuous improvement.

Consider something as basic as outreach. An Armenian church may sincerely believe it is reaching its community. Weekly measurement can ask more precise questions: How many off-site outreach visits actually occurred? How many invitations were extended? How many people engaged with church messages? How many subsequently attended?

The answers can be uncomfortable. They can also be liberating.

When performance is visible, a disappointing week is not a verdict. It is information. Leaders can identify what did not work, change course, and measure again the following week. Likewise, when an initiative produces exceptional results, the community can recognize it quickly and attempt to replicate it.

There is also a deeply Biblical dimension to stewardship. Armenian churches are entrusted with people, financial resources, institutions, traditions, and opportunities to spread the Good News. Measuring whether those resources are being used effectively does not conflict with faith. It can demonstrate respect for the responsibility that accompanies them.

Khachkar Studios’ weekly T•A•P initiative therefore represents more than another set of numbers.

It shows that declining attendance is not destiny.

For Armenian communities that have spent decades wondering what can reverse that decline, transparent weekly evidence of what works will indeed seem like manna from heaven.

Speaking truth to power, Biblically inspired, world-class benchmarking and management excellence bring Transparency, Accountability, and Performance (T•A•P) to a power structure that has failed Armenian Christians for generations.

—

David Karamian to Present at Fresno State New Book on Khatchkars of Noratus Ce

Author David Karamian will discuss his new book, “Eternal Armenia: Khatchkars-The CrossStones of Noratus,” at 7 p.m. on Friday, October 9, in the Grosse Industrial Technology Building, Room 101 (2255 E. Barstow Ave.) on the Fresno State campus. The lecture is The Grace and Paul Shahinian Armenian Christian Art and Culture Lecture of the Armenian Studies Program.

The culmination of nearly three years of photography, research, writing, and design, the 264-page large-format bilingual English-Armenian volume features nearly 200 photographs, including expansive panoramic views of the cemetery, intimate studies of individual khatchkars, carved grave monuments, and the landscape in which these centuries-old stones have endured. Noratus is home to the world’s largest surviving collection of Armenian khatchkars, or cross-stones –intricately carved monuments that embody centuries of Armenian Christian faith, artistry, memory, and craftsmanship. Yet despite its extraordinary significance, Noratus remains surprisingly unfamiliar to many people, including within the Armenian Diaspora.

The book combines photography with historical and cultural narrative. It examines the development of Christianity in Armenia, the origins and evolution of the khatchkar, the symbolism and visual language carved into the stones, the master artisans who created them, and the graves and human stories found throughout the cemetery.

David Karamian is an Armenian-American photographer, author, designer, and publisher whose work focuses on documenting and presenting Armenian history, culture, landscape, and heritage. Through photography, writing, publishing, and public presentations, his work seeks to connect audiences with Armenia while drawing attention to the importance of cultural preservation. He is the author and photographer of “Armenia – The Lone Stone,” and “Armenia – The Lone Stone, A Traveler’s Guide.”

Admission to the presentation is free and free parking is available in Fresno State Lot P23 or P20, near the Industrial Technology building. Parking permits are not required for Friday night presentations.

Copies of “Eternal Armenia: Khatchkars” will be on sale at the event.

For information about upcoming Armenian Studies Program presentations, follow the Facebook page, @ArmenianStudiesFresnoState or at the Program website.

—