Սեպտեմբեր 30, 2026
168 TV-ի՝ «Զառան հարց ունի» հաղորդաշարի հյուրը միջազգային իրավունքի մասնագետ, փաստաբան Արա Ղազարյանն է։
Իրավաբանը բացահայտում է, թե ինչու է Ադրբեջանն այդքան կատաղի պայքար մղում միջազգային ատյաններում հայկական կողմի հաղթանակների (մասնավորապես՝ Հայկ Թորոյանի գործի) դեմ, և ինչու է Բաքուն շահագրգռված, որ Հայաստանը հետ վերցնի միջազգային հայցերը։ Արա Ղազարյանը մանրամասնում է նաև արցախցիների՝ միջազգային դատարաններ դիմելու կարևորությունը՝ որպես հայրենիքի և թողած գույքի վերադարձի միակ գործուն երաշխիք, ինչպես նաև անդրադառնում է գերիների վերադարձի հարցում անելիքներին և եկեղեցու ինքնավարության նկատմամբ պետության անթույլատրելի միջամտություններին։
Արա Ղազարյանի հնչեցրած մի շարք արձանագրումներ՝ ստորև
- Հայկ Թորոյանի վճռի բողոքարկմամբ նաև Ադրբեջանը ստրատեգիական հարց է ուզում լուծել, այնպիսի հարց, որը միջազգային իրավունքում քննարկման առարկա է, կայուն, հաստատված մոտեցում դեռ չկա, որովհետև պատերազմի գործիքները, տեխնոլոգիաներն անընդհատ փոփոխվում են, ինչն իրավական չափանիշներում փոփոխություններ է բերում։
Ադրբեջանը, նման պետությունները, որոնք ագրեսիվ քաղաքականություն են վարում, նախևառաջ փորձում են ցույց տալ, որ իրենց գործողություններն օրինական են, լեգիտիմ և օգտվում են միջազգային իրավունքում առկա բացերից`վակուումներից։ Օրինակ, նույն 2020 թվականի, 2023 թվականի պատերազմում անառարկելի է, չէ՞, որ քաղաքացիական բնակչների նկատմամբ զենք է կիրառվել, բայց Ադրբեջանը փորձում է դա ներկայացնել, թե իրենց մտադրությունը եղել է թիրախային հարվածներ հասցնել ռազմական օբյեկտներին, ու իրենք մեղավոր չեն, որ այդ ռազմական օբյեկտների մոտ կան բնակելի շենքեր։
- Կա՞ գործնական լծակ, որպեսզի ստիպենք Ադրբեջանին վճիռները կատարել, ոչ։ Բայց կան գործնական լծակներ, որոնք թույլ չեն տալի Ադրբեջանին ուղղակիորեն հայտարարել, որ մենք վճիռը չենք կատարելու։ Ադրբեջանը վախենում է քաղաքական սանկցիաներից։ Ընդհանրապես, ամեն մի փոքրիկ սանկցիան նրանց կողմից արժանանում է մեծածավալ հակազդմանը։
Ինչո՞ւ է Ադրբեջանը վախենում այդպիսի սանկցիաներից, որովհետև կարող է բացահայտվել, որ Ադրբեջանը վարել է ահաբեկչական պատերազմ Արցախի դեմ, ինչն այդպես էլ կա։ Բայց Ադրբեջանը վախենում է դատական որոշումներից, դրա համար էլ ստիպել է Հայաստանի իշխանություններին, որ հետ վերցնենք միջազգային դատարան ներկայացրած դիմումները, քանի որ ամեն դատական ակտդ որևէ փաստի աներկբա հաստատումն է։ Իսկ դա դառնում է արդեն պատմական փաստ, և դրա դեմ Ադրբեջանի կողմից շատ դժվար կլինի պայքարել հրապարակախոսական արտահայտություններով, անորոշ ինչ-որ նարատիվներով։ Դու չես կարող հերքել դատական ակտը, և Ադրբեջանը վախենում է դատական ակտերից։
Ու Թորոյանի այս գործը կարևոր է նրանով, որ հաստատում է՝ Ադրբեջանը 2016 թ.-ին վարել է ոչ թե պաշտպանական, այլ հարձակողական պատերազմ և կիրառել է անօրինական պատերազմի միջոցներ, գործիքներ, հետևաբար, փորձում է ազատվել այս դատական ակտից։ Բայց եկեք հիշենք, որ մենք 22 վճիռներ ենք սպասում ի հավելումն սրա, որը նույնպես վերաբերում է մոտավորապես նման ռազմական հանցագործություններին։
- Եթե արցախցիները դիմեն միջազգային տրիբունալներին, այս պահի դրությամբ մենք 2 տրիբունալ կարող ենք մատնանշել, ապա գոնե կունենան երաշխիք, որ ապագայում, եթե տրիբունալները որոշում կայացնեն, որ խախտվել է արցախցիների իրավունքը, նրանց գործը կլինի այն ցուցակներում, որ հետո պետք է ներկայացվի Ադրբեջանին, պահանջվի, որ Ադրբեջանը ստեղծի ռեպարացիոն մարմին, որ հայերին փոխհատուցի։ Սաէ նվազագույնը, իսկ մաքսիմումը՝ որ պետք է ստեղծի անվտանգ և արժանապատիվ պայմաններ, որ այն հայերը, ովքեր ուզում են վերադառնալ իրենց հայրենիք, նրանք վերադառնան։
Մենք գիտենք, որ Ադրբեջանը դա չի ցանկանում և փորձելու են ամենատարբեր հակակշիռներով նման պահանջները, նման պահանջների իրավական ուժը կամ քաղաքական ուժը նվազեցնել։ Բայց եթե դատական ակտ կա, արդեն շատ դժվար է դատական ակտի դեմ պայքարելը։ Դրա համար ես կոչ եմ անում բոլոր արցախցիներին` եթե այնտեղ թողել են գույք, ապա իրենց ուժերով կամ փաստաբանների միջոցով անպայման իրենց գանգատը ներկայացնեն՝ կա՛մ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան, կա՛մ Մարդու իրավունքների կոմիտեն ապագայում։
Այս պահի դրությամբ մեր աշխատանքային խմբին հաջողվել է 1000–ից ավելի դիմում ներկայացնել։ Մենք աշխատում ենք Արտակ Բեգլարյանի և Սիրանուշ Սահակյանի հետ։ Իմ իրավաբանական գրասենյակում հունիս ամսից արդեն ամեն օր ընդունում եմ Արցախից ընտանիքներ։ Մեր աշխատակիցներն ապացույցներն ընդունում են, ամրագրում են, գանգատ ենք մշակում և ուղարկում ենք Եվրոպական դատարան։ Ամեն օր մեր գրասենյակում այդ աշխատանքը կատարվում է։ Դրա համար մենք շատ լավ տեղյակ ենք արցախցիների տրամադրություններից, թե ինչ են նրանք մտածում, և դա չի համապատասխանում նրան, ինչ որ հայտարարվում է․ նրանք երազում են իրենց հայրենիք վերադառնալ, նրանք իրենց իրավունքները պաշտպանում են, և այն, որ ամեն օր գալիս են մեր գրասենյակ, անխոս դա ցույց է տալիս, որ իրենք ձեռնաթափ չեն եղել։
Քանի դեռ խաղաղության պայմանագրում չկա մեխանիզմ՝ վերադարձի և բռնագրավված գույքի փոխհատուցման, միջազգային տրիբունալները կընդունեն գանգատներ։ Այս պահի դրությամբ մենք ունենք բազմաթիվ գանգատներ, որոնք արդեն գրանցված են, և գործին համար է տրված։ Այսինքն` քանի դեռ այս 2 պետությունները գործուն մեխանիզմներ չեն առաջարկել միջազգային հանրությանը և տեղահանված բնակիչներին, իսկ այս պահի դրությամբ տեղահանված ադրբեջանցիներ չկան, կան միայն տեղահանված հայեր, այսինքն` իրավիճակն այլևս սիմետրիկ չէ, ինչպես Ադրբեջանը 30 տարի փորձել է ներկայացնել և մինչև հիմա էլ, գիտեք, փորձում է ներկայացնել։ Այնտեղ չկա մարդ, որ ուզենա վերադառնալ իր հայրենիք, ասենք` Աղդամ, կամ Ֆիզուլի և այլն, ու չկարողանա։ Իսկ Հայաստանում 100 000–ից ավելի մարդ ուզում է վերադառնալ իր հայրենիք, բայց հնարավորություն չունի, որովհետև Ադրբեջանը թույլ չի տալիս։
- Ամենատարբեր պրոցեսներ կան հայ գերիների վերադարձի ուղղությամբ, որ պետք է կիրառվեն՝ քաղաքական պրոցես, քաղաքական բանակցություններ, դիվանագիտություն, ջատագովություն, իրավական գործընթացներ։ Իրավական գործընթացներով հիմնականում Սիրանուշ Սահակյանն է զբաղվում՝ իր փոքրիկ ռեսուրսներով։ Քաղաքական գործընթաց գուցե կա, բայց ամբողջությամբ գաղտնի է։ Գուցե բանակցություններն ընթանում են, բայց որևէ տեղեկատվություն չկա։ Հայաստանում քաղհասարակությունը կարծես թե կիսվել է 2 մասի, և այն մեծամասնությունը, որ առաջ ակտիվ էր, հիմա չկա․ շատ փոքր թվով իրավապաշտպաններ կան, որ անընդհատ իրենց ձայնը բարձրացնում են, բայց նրանք էլ շատ սուղ ռեսուրսներ ունեն։ Մենք տեղյակ չենք նաև, թե արդյո՞ք դիվանագիտական ինչ-որ գործընթացներ գերիների վերադարձին վերաբերում է, թե՞ ոչ․ դարձյալ ինֆորմացիա չկա։
- Մինչդեռ, եթե 2 երկրները ձգտում են խաղաղության, պետք է որ սկսեն երկխոսել իրար հետ, բայց Ադրբեջանի կողմից ռազմատենչ հայտարարությունները շարունակվում են, Հայաստանի իշխանությունների կողմից անգործությունը շարունակվում է։ Գուցե իսկապես գործընթացներ գնում են, բայց մենք չգիտենք։
- Իրավական գործընթացները մասնավոր մի քանի խմբերի կողմից են առաջ տարվում, բայց այդ խմբերն էլ շատ քիչ են և սահմանափակ ռեսուրսներ ունեն։ Օրինակ` Հայաստանում հսկայական փաստաբանական կորպուս կա․ քանի՞ փաստաբան է, կամ քանի՞ փաստաբանական գրասենյակ է ուզում իր եկամուտներից մի փոքրիկ մաս հատկացնել, ասենք, արցախցիների իրավունքների պաշտպանությանը։
- Ադրբեջանը խոսում է վերադարձի իրավունքի մասին, երբ այնտեղ ոչ ոք չի ուզում Հայաստան վերադառնալ․ որպեսզի այդ վերադարձի ցանկությունը լինի ազնիվ և բարեխիղճ, առաջին հերթին մարդը պետք է Հայաստանը համարի իր հայրենիքը։ Քանի՞ հոգի Ադրբեջանում Հայաստանը կհամարի իր հայրենիքը։ Շատ քիչ թվով մարդիկ են։ Այս ամբողջը զուտ գործադիր իշխանության կողմից հորինված թեզ է։ Ադրբեջանի գործադիր իշխանությունը ֆինանսավորում է տարբեր կառույցները, որպեսզի իրենք անընդհատ այդ խոսույթները զարգացնեն, և, ի վերջո, այդ սուտն ընկալվի որպես ճշմարտություն, մանավանդ, որ հայերը լռում են։ Ճիշտ է, իրավական կոնտեքստում դա չի հաջողվում, որովհետև իրավաբանությունն ավելի ճշգրիտ է, քան, ասենք, քաղաքականությունը, դրա համար Ադրբեջանն անընդհատ պարտվում է այդ հարթակում։
- Ընդհանրապես, երբ մենք խոսում ենք Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու մասին՝ որպես կազմակերպություն, առաջին հերթին պետք է մոտենալ դրան որպես համայնք, հավատացյալների համայնք։ Իրավական մոտեցումը հենց թեկուզ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 9-րդ հոդվածի ներքո և նախադեպային իրավունքի ներքո այս բոլոր հարցերին մոտենում է համայնքի իրավունքների տեսանկյունից, իսկ կազմակերպությունը դա ընդամենը գործիք է, որպեսզի համայնքը կարողանա պաշտպանվել պետությունից։
Համայնքը որպեսզի կարողանա պետությունից պաշտպանվել, պետք է պետությունը երաշխավորի մի շատ կարևոր իրավունք`ավտոնոմ ինքնավարությունը։ Սա իրավունք է, սա մարդու իրավունք է, ինքնավարությունը համայնքային է, և կան հարցեր, որ համայնքն իր ներսում ինքն է ուզում լուծել, այլ ոչ թե գործադիր իշխանությունը։ Հետևաբար, երբ գործադիր իշխանությունը փորձում է այս հարցերին միջամտել, իր սեփական տեսլականներն առաջարկել կամ գործուն միջոցներ ձեռնարկել, սա միջամտություն է համայնքի նկատմամբ։ Եվրոպական դատարանն այդ հարցերն այդպես է տեսնում, կարգավորում և նշում է, որ դա անթույլատրելի է։
- Թեկուզ մեզ մոտ կալանքի ցուցանիշը ցածր է՝ 14.5 տոկոս, բայց Եվրոպական դատարանը շարունակում է արագացված կարգով, պարզեցված ընթացակարգերով կալանքի վերաբերյալ վճիռներ արձակել, ասելով, որ Հայաստանում տարածված են կալանքի որոշումների ձևական, ստերեոտիպային, կարծրատիպային պատճառաբանությունները։
Հասարակական մեծ հնչեղություն ունեցող, մանավանդ քաղաքական աստառ ունեցող գործերով դատաքննության ժամանակ կիրառվում է կալանք։ Նախաքննության հենց սկզբից կիրառվում է կալանք՝ այն էլ գործեր, որոնք 10, 15, 20 տարի առաջ են տեղի ունեցել։ Այսինքն՝ կալանքի անհրաժեշտությունն էլ ավելի պակաս է, որովհետև եթե ինչ-որ բան պայմանավորվեին, արդեն պայմանավորված կլինեին, եթե փախուստի ցանկություն լիներ, արդեն փախուստի դիմած կլինեին։ Այսինքն` կալանքն այդ գործերով ավելի նվազ կարևորություն է, քան դեպքերը, որոնք հենց այս պահին են տեղի ունեցել։
Ես, օրինակ, մի գործ ունեի, որով մի անձի ուզում էին հանձնել Հայաստանին, և Անգլիայի դատավորը մերժեց Հայաստանի միջնորդությունը․ գիտե՞ք ինչ հիմքով՝ բառացիորեն ասեց հետևյալը`չափազանց ճնշող և անարդար կլինի հանձնել մի մարդու մի երկրի այնպիսի քրեական գործով, որը 10 տարվա վաղեմություն ունի։ Այսինքն` հին քրեական գործով։
- Եվրոպական դատարանում գտնվում է 2 գործ, որը վերաբերում է բացառապես Գագիկ Խաչատրյանի առողջությանը` կյանքի իրավունք և խոշտանգումների արգելք։ Այս 2 հոդվածների ներքո արդեն քննվում է․ 7 տարի նրա առողջական վիճակը միայն բացասական դինամիկա է ցույց տալիս, և 7 տարի 35 խումբ բժշկական փաստաթղթեր ամենատարբեր բժիշկների, հիվանդանոցների կողմից անընդհատ վկայում են, որ դա վտանգավոր հիվանդություն է, պետք է շտապ վիրահատական միջամտություն, հակառակ դեպքում՝ նրա կյանքը վտանգվում է։
Բայց հանկարծ օգոստոս ամսին տեղի ունեցավ հրաշք, մի խումբ բժիշկներ որոշեցին, թե՝ ոչ մի հիվանդություն էլ չունի։ Եթե դու սա համադրում ես այդ մեծածավալ բժշկական տվյալների հետ, վստահություն չի ներշնչում․ այդ ո՞ւր կորավ նրա հիվանդությունը՝ բուժվե՞ց, վիրահատությո՞ւն տեղի ունեցավ, դատաբժիշկները դրան պատասխան չեն տալու, ուղղակի ասում է, որ հիվանդություն չունի, և վերջ։
Փաստն այն է, որ այսօր այդ մարդը պառկած վիճակում է և երեկ էլ է պառկած վիճակում եղել, և 10 օր առաջ էլ, և 20 օր առաջ էլ․ կալանավայրում նա ամբողջ օրը պառկած է։ Այս հիմքով մենք նոր գանգատ ենք ներկայացրել Եվրոպական դատարան, բայց Եվրոպական դատարանն առայժմ դեռ որոշեց հրատապ միջոց չկիրառել, այլ շարունակել գործի քննությունը։ Մի գործը քննվում է արդեն 7 տարի, մյուսն էլ՝ 2 տարվա վաղեմություն ունի։
Եթե կա որևէ փաստ, որի հիման վրա այդպիսի որակում է տրվել (սիմուլյանտ), ապա լավ կլիներ հրապարակվեր այդ փաստը, եթե մինչև հիմա չի հրապարակվել` այդ փաստը չկա։ Հետևաբար՝ ես չգիտեմ ինչի հիման վրա։ Ցավում եմ, որ նման արտահայտություններ են հնչել. այն բժշկական փաստաթղթերը, որ մեր տրամադրության տակ են, բոլորին այլ բան են ասում, և այդ փաստաթղթերը, ի դեպ, դեռ ոչ մեկը չի հերքել:
Մանրամասները՝ տեսանյութում
—
168: «Մենք գիտենք վայրեր, որտեղ հուղարկավորված են մեր տղաները, ակնկալում ենք,
Սեպտեմբեր 30, 2026
Արցախյան առաջին ազատամարտի ժամանակ անհետ կորած զինվորների ծնողները շարունակում են հույսեր փայփայել, որ իրենց որդիները հայրենիքում շիրիմներ կունենան։
«Անհայտ կորած ազատամարտիկների խորհուրդ» հ/կ նախագահ Ռիմա Առաքելյանի խոսքով՝ այս ամբողջ տարիների ընթացքում պայքարել են և հիմա էլ պայքարում են, որպեսզի իրենց որդիները հայրենիքում շիրիմ ունենան։
«2020 թվականի պատերազմից հետո բոլոր գերատեսչություններն ասում էին, որ զբաղվում են միայն 44-օրյա պատերազմում անհետ կորած տղաների ճակատագրով։ Մեր պայքարի արդյունքում հանձնաժողովը, որը գործում է ԱԱԾ տնօրենի նախագահությամբ, զբաղվում է բոլոր պատերազմներում անհետ կորած մեր որդիների ճակատագրով։ Այսինքն՝ գերիների, պատանդների և անհայտ կորած անձանց հարցերով զբաղվող միջգերատեսչական հանձնաժողովի պարտականությունը պետք է լինի բոլոր անհետ կորածների հայտնաբերումը»,- 168.am-ի հետ զրույցում ասաց Ռիմա Առաքելյանը։
Նրա խոսքով՝ Արցախի 44-օրյա պատերազմում անհետ կորած տղաների ծնողների վերքը թարմ է, շատ ժամանակ 90-ականներին անհետ կորած տղաների ծնողներով չեն ցանկանում գնալ գերատեսչություններում հանդիպումների, ուզում են, որ 44-օրյայում անհետ կորածների հարազատներն ավելի շատ ներկայացնեն իրենց խնդիրները։
«Նախկինում երկար տարիներ ինքս այդ հանձնաժողովում եմ եղել, մտածում եմ, եթե որևէ բան փոխվելու լինի, կփոխվի։
Օրենք կա, չեն կարող մի տղայի ճակատագրով զբաղվեն, մյուսինն անտեսեն։
Մեր տղաների վերաբերյալ ինչ տեղեկություններ ունեցել ենք, մենք նախկինում էլ, հիմա էլ փոխանցել ենք ԱԱԾ-ին։ Կառույցից մեր հ/կ ներկայացուցիչ է գալիս՝ հանձնաժողովի քարտուղարը, մենք մշտապես կապի մեջ ենք։ Այնպես որ, կառույցի հետ կապն ունենք»,- հավելեց Ռիմա Առաքելյանը։
Մեր զրուցակիցը շեշտեց, որ այս տարիների ընթացքում իրենց ձեռքի տակ են հայտնվել բազմաթիվ տեսանյութեր, որոնցում եղել են տղաներից շատերը։
«Մենք գիտենք որոշակի վայրեր, որտեղ հուղարկավորված են մեր տղաները։ Մենք ակնկալում ենք, որ այդ վայրերից մեր տղաներին հանեն ու բերեն հայրենիք, այստեղ հուղարկավորենք։ Մենք այդ վայրերն ասենք, Ադրբեջանի հետ բանակցեն ու տղաների շիրիմները բերեն հայրենիք»,- շեշտեց Ռիմա Առաքելյանը։
Նա նաև ասաց, որ այս երկար ու ձիգ տարիների ընթացքում սեփական զավակներին որոնելու ճանապարհին բազմաթիվ փորձություններ են հաղթահարել, թրծվել են, գիտեն, որ իրենց զավակները ողջ չեն։
«Այսքան տարիներ են անցել, հասկանում ենք, որ մեր որդիները ողջ չեն, դրա համար եմ ասում՝ Ադրբեջանի կողմից հուղավորման վայրը գիտենք, պետք է հանենք, հայրենիք բերենք»,- ընդգծեց Ռիմա Առաքելյանը։
Նշենք, որ Ռիմա Առաքելյանի որդին՝ Շահեն Առաքելյանը, Արցախ է մեկնել 26 տարեկանում, 1992 թվականիից անհայտ կորած է համարվում։
Հիշեցնենք, որ 4 տարի առաջ հոկտեմբերին Աստանայում Ասիայում փոխգործակցության և վստահության ամրապնդման միջոցառումների գագաթնաժողովում Ադրբեջանի նախագահ Ալիևը հայտարարել էր, որ Հայաստանը պետք է Ադրբեջանին տեղեկատվություն տրամադրի Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ անհայտ կորածների ճակատագրի և «զանգվածային» գերեզմանների ճշգրիտ վայրերի մասին։ Սակայն որևէ խոսք չէր ասել հայկական կողմից անհետ կորածների ճակատագրերի վերաբերյալ, նաև 2020 թվականից ադրբեջանական գերության մեջ գտնվող հայ տղաների մասին, որոնց վերաբերյալ ադրբեջանական կողմը լռում է, իսկ նրանց ծնողները, հարազատները պնդում են՝ կան տեսանյութեր, որ Ադրբեջանը գերեվարել է իրենց որդիներին, սակայն ադրբեջանական կողմը չի հաստատում։
—
RFE/RL – Karapetian Aide Moved To House Arrest
- Gayane Saribekian
A senior member of billionaire Samvel Karapetian’s Strong Armenia alliance was moved to house arrest on Wednesday after spending almost four months in prison on what the opposition group sees as trumped-up charges.
A court in Yerevan made such a decision at the start of Aleksan Aleksanian’s trial. It rejected prosecutors’ demand to extend his arrest by three months.
Aleksanian was arrested and charged with vote buying five days before the June 7 parliamentary elections in which Strong Armenia was the ruling Civil Contract party’s main challenger. Investigators raided 50 campaign offices of the bloc and arrested 25 other people two days later.
The Investigative Committee said Aleksanian hired last year some 1,400 people to work for a non-governmental organization that formed the backbone of Karapetian’s opposition movement. It claimed that they were paid to attend the movement’s rallies under the guise of their wages. Aleksanian and Strong Armenia reject the accusations as politically motivated.
As part of the same criminal case, the law-enforcement agency went on to also indict Karapetian’s nephew and right-hand man Narek, who now leads the second largest group in the Armenian parliament. But it has refrained from trying to arrest him so far.
Hundreds of other members or supporters of Karabakh’s bloc were also arrested on charges of giving or taking vote bribes ahead of the disputed elections. Two of them were elected to the parliament on the Strong Armenia ticket. They both were released from custody in July because of that.
The authorities opened a smaller number of such criminal cases against two other major opposition forces led by former President Robert Kocharian and businessman Gagik Tsarukian. Kocharian and Tsarukian were arrested in August and June respectively following Prime Minister Nikol Pashinian’s public pledges to imprison them.
Pashinian’s party itself was accused by the Armenian opposition of buying votes with public money. None of its members or supporters was prosecuted on corresponding charges. Election observers from the Council of Europe’s Parliamentary Assembly (PACE) noted this fact in a report presented during a session of the Strasbourg-based body on Monday.
“Recent government social programs introduced shortly before the elections such as targeted debts forgiveness, and easing driving penalties were regarded as de facto campaign tools despite their technical compliance with election law,” said the report.
—
Armenian Villagers Drink ‘Toxic’ Water Despite Government Warnings
- Susan Badalian
Residents of a village in southeastern Armenia continue to drink water from their taps, ignoring strict warnings by health authorities that detected mercury in it one month ago.
The Armenian Health Ministry’s Center for Disease Control and Prevention (CDCP) collected samples from four locations in the village of Tsav and found the highly toxic liquid metal in all of them after being alerted by a local resident, Hovik Andranikian.
As he drank water on September 1, Andranikian felt something strange in his mouth before seeing tiny pieces of mercury float on the surface of his glace. He has since been the only villager heeding the warning issued by the authorities. He says he uses the water for only washing purposes, unlike his complacent neighbors who simply do not believe in the health risks involved.
“Let those who warn against it not drink; we drink … Either their laboratories are wrong, or — I don’t know — it’s some kind of misunderstanding,” one of them, Seyran Zakarian, told RFE/RL’s Armenian Service.
“We all drink, cook, and bathe [with the tap water,] there are no casualties,” said the man.
“If that were really the case, there wouldn’t be a living soul left in the village by now,” reasoned another Tsav resident, Arsen Aghajanian.
Even the village administration chief, Armen Aleksanian, admitted drinking the water supplied to the community of about 300 people located a dozen kilometers from Armenia’s border with Azerbaijan. He said he is not able to enforce the effective government ban anyway.
“The whole village drunk, drinks and will drink it,” Aleksanian told RFE/RL’s Armenian Service.
Meanwhile, the Health Ministry declined to say whether further water sampling was carried out in Tsav in recent days. The CDCP and other ministry divisions have still not identified the source of the contamination that prompted a criminal investigation by law-enforcement authorities.
—
Armenian Home Builders Hit By Cement Shortage
- Robert Zargarian
Armenia’s burgeoning construction sector is grappling with a shortage of cement a large part of which is imported from neighboring Iran.
Cement was available in only two of several construction materials stores in Yerevan visited by an RFE/RL correspondent on Wednesday. One of them receives it from the country’s sole major cement plant located in the southern town of Ararat. The supplies partly resumed on Tuesday after being suspended over two weeks ago.
The Ararat plant belongs to Gagik Tsarukian, a businessman and opposition leader arrested in the wake of the June 7 parliamentary elections. The Armenian government controversially seized it in July as part of a crackdown on Tsarukian and his numerous businesses.
Economy Minister Gevorg Papoyan said earlier this month that the plant’ output has increased since the seizure denounced by Tsarukian’s lawyers as illegal. Papoyan spoke of disruptions in the cement supply chain but did not elaborate.
The owner of another Yerevan store imports cement from Iran. In his words, those shipments have become problematic in recent weeks, with hundreds of cement trucks currently stuck at Iran’s sole border crossing with Armenia.
Some local builders, who did not want to speak on camera, likewise blamed the shortage on Iranian suppliers. They told RFE/RL’s Armenian Service that cement produced in Armenia is primarily supplied to large developers and government contractors.
In what appears to be a related development, Armenia’s ambassador to Iran met with Iranian Vice President Hamid Pourmohammadi at the weekend to discuss what his mission described as “obstacles” to cargo shipments between the two countries and “ways to resolve them.” No details of the discussion were reported.
U.S.-Israeli air strikes hit at least one Iranian cement plants earlier this year. They also caused disruptions in Iran’s production of natural gas heavily used by such plants.
Armenia’s imports of Iranian cement have increased significantly in recent years amid a construction boom in the South Caucasus country. Iran accounted for more than 40 percent of 1.7 million tons of the essential construction material used by the Armenian construction sector last year.
The shortages are thus putting the sector’s continued expansion at risk. Hovannes, a builder from Gyumri, claimed on Wednesday that construction in Armenia’s second largest city has all but ground to a halt because of them. He said his company has for days been unable to buy cement in Gyumri and other parts of the surrounding Shirak province.
—
RFE/RL – Armenian Government To Take Another Foreign Loan
- RFE/RL’s Armenian Service
In yet another foreign loan designed to finance its budget deficit, the Armenian government will borrow 250 million euros ($285 million) from the French Development Agency (AFD).
The government is due to formally approve the borrowing operation proposed by the Finance Ministry during a weekly session on Thursday. In an explanatory note submitted to its members, the ministry said the AFD loan repayable in 20 years is essential for financing spending programs envisaged by Armenia’s state budget. The 2026 budget deficit is projected at 536 billion drams ($1.47 billion).
The government already obtained similar loans worth $320 million from the Asian Development Bank and the World Bank in August. It went on to borrow $91 million from the Organization of the Petroleum Exporting Countries (OPEC) early this month.
Armenia’s public debt stood at roughly $6.5 billion when Prime Minister Nikol Pashinian came to power in 2018. It has reached $14 billion since then despite strong growth in tax revenue touted by the authorities. The sharp increase has been driven by the government’s more expensive internal borrowing as opposed to low-interest loans provided by the International Monetary Fund, the World Bank and other multilateral institutions.
The debt incurred by the current and former governments as well as the Armenian Central Bank is equivalent to about half of the country’s Gross Domestic Product projected for this year. The debt-to-GDP ratio is down from 60 percent recorded in 2021, a fact emphasized by Pashinian and other government officials in response to opposition concerns about the increased debt burden.
Critics also point out that debt repayments now weigh heavily on the state budget. The government spent 349 billion drams ($950 million) on debt servicing in 2025, almost three times more than in 2017. The figure accounted for over 10 percent of its total budgetary expenditures.
—
Times Higher Education-ի վարկանիշում Հայաստանից երկու համալսարան է ներառվել
Times Higher Education-ը հրապարակել է World University Rankings 2027 համաշխարհային վարկանիշը, որում Հայաստանից ընդգրկվել է երկու բուհ՝ Երևանի պետական համալսարանը և Հայաստանի եվրոպական համալսարանը։ Երկուսն էլ ներառված են 2001+ հորիզոնականներում։
Ընդհանուր առմամբ` վարկանիշում ներառվել է 118 երկրի և տարածաշրջանի 2297 բարձրագույն ուսումնական հաստատություն։
Վարկանիշը 11-րդ տարին անընդմեջ գլխավորում է Մեծ Բրիտանիայի Օքսֆորդի համալսարանը՝ 97,9 միավորով։
Երկրորդ տեղում Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտն է (MIT)՝ 97,8 միավորով, իսկ երրորդ և չորրորդ հորիզոնականները 97-ական միավորով զբաղեցնում են ԱՄՆ-ի Փրինսթոնի և Սթենֆորդի համալսարանները։
Լավագույն տասնյակում ընդգրկվել են նաև Քեմբրիջի և Հարվարդի համալսարանները, Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտը, Լոնդոնի կայսերական քոլեջը (Imperial College London), ինչպես նաև Կալիֆոռնիայի Բերկլիի և Եյլի համալսարանները։
THE-ի տվյալներով՝ առաջին անգամ ասիական երեք համալսարան է ընդգրկվել աշխարհի լավագույն 15-ի շարքում։
Հայաստանի հարևան երկրներից վարկանիշում ամենաշատ բուհեր ունի Թուրքիան՝ 142 համալսարան։ Դրանցից առաջինները սկսվում են 326-րդ հորիզոնականից և հասնում մինչև 2001+ հորիզոնական։
Իրանից ընդգրկվել է 89 բուհ՝ 401-ից մինչև 2001+ հորիզոնականներում։
Ադրբեջանը ներկայացված է 14 բուհով՝ 701–ից մինչև 2001+ հորիզոնականներում, իսկ Վրաստանը՝ 8 բուհով՝ 1401-ից մինչև 2001+ հորիզոնականներում։
Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ : st1yle=”box-sizing:border-box;padding:0px;margin:0px;border:0px”>
© 2008 – 2026 «Հրապարակ օրաթերթ»
https://verelq.am/hy/node/178072?fbclid=IwY2xjawUq1YFleHRuA2FlbQIxMQBwZG9mAXNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR6iiXwNaaJF2V0jyztPtaQUf2G33BWoFoIWD2mBmD9xJKJwae5Bu13A1f0emQ_aem_DWVuW8D1IzXNQMBxtKlCqA
—
Դատախազությունը պահանջում է Աշոտ Արզումանյանից բռնագանձել 16 անշարժ գույք
Հակակոռուպցիոն դատարանը վարույթ է ընդունել Գլխավոր դատախազության՝ ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման վերաբերյալ հերթական հայցադիմումը:
Գլխավոր դատախազության ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման գործերով վարչությունը պահանջ է ներկայացրել դատարանին՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեում տարբեր պաշտոններ զբաղեցրած և ՀՀ ֆինանսների նախարարության աշխատակազմի նախկին ղեկավար (պաշտոնակատար) Աշոտ Բաբկենի Արզումանյանից և նրան փոխկապակցված անձանցից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել.
16 անշարժ գույք, որից 14-ը գտնվում է Երևան քաղաքում՝ Կենտրոն վարչական շրջանում, 1-ը՝ Կոտայքի մարզի Ջրվեժ համայնքում, 1-ը՝ Արագածոտնի մարզի Աշտարակ համայնքում.
3 տրանսպորտային միջոց.
8 իրավաբանական անձանցում մասնակցություն.
բանկում ներդրված 60.726 ԱՄՆ դոլարի ավանդ.
254 միլիոն 505 հազար դրամ չվերադարձված փոխառության պահանջի իրավունք.
269 միլիոն 226 հազար դրամ՝ որպես ապօրինի դրամական միջոցների մնացորդ.
1 միլիարդ 103 միլիոն 270 հազար դրամ, որը չի հիմնավորվում անձի օրինական եկամուտներով, ունի ապօրինի ծագում, փոխանցվել է բարեխիղճ ձեռքբերողի կամ հնարավոր չէ նույնականացնել և բռնագանձել։
—
ՀՀ գլխավոր դատախազը մասնակցել է ԱՊՀ գլխավոր դատախազների համակարգող խորհրդի 36
Հայաստանի Հանրապետության գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանն այսօր, առցանց ձևաչափով, մասնակցել է ԱՊՀ մասնակից պետությունների գլխավոր դատախազների համակարգող խորհրդի 36-րդ նիստին:
Օրակարգի առաջին հարցի շրջանակում ՀՀ գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանը հանդես է եկել «Ժամանակակից մարտահրավերներն ու նոր լուծումները արտերկրից ապօրինի գույքի վերադարձի ոլորտում» թեմայով ելույթով։
Աննա Վարդապետյանը նշել է, որ ժամանակակից հանցավորության անդրսահմանային բնույթը նոր մարտահրավերներ է ստեղծում պետությունների համար․ ապօրինի ճանապարհով ձեռք բերված ակտիվները (գույքերը) կարող են տեղափոխվել տարբեր երկրներ, գրանցվել փոխկապակցված անձանց անունով և վերափոխվել գույքի այլ տեսակների։
«Այս պայմաններում ակտիվների վերադարձը պետք է դիտարկել որպես համալիր գործընթաց՝ դրանց հայտնաբերումից և հետագծումից մինչև սառեցում կամ առգրավում, դատական քննություն, բռնագանձում, կառավարում և փաստացի վերադարձ»,- ընդգծել է ՀՀ գլխավոր դատախազն ու հավելել, որ քրեական հետապնդման անհնարինությունը չպետք է ինքնաբերաբար նշանակի ապօրինի ճանապարհով ձեռք բերված գույքի վերադարձի անհնարինություն։ Այս համատեքստում հանրապետության գլխավոր դատախազն անդրադարձել է առանց մեղադրական դատավճռի ակտիվների բռնագանձման (non-conviction based asset forfeiture) մեխանիզմին։
Աննա Վարդապետյանը ներկայացրել է Հայաստանի փորձը՝ նշելով, որ 2020 թվականին «Ապօրինի ծագում ունեցող գույքի բռնագանձման մասին» օրենքի ընդունմամբ ձևավորվել է իրավական հիմք՝ ապօրինի ձեռք բերված գույքի վերադարձի նկատմամբ ինքնուրույն քաղաքացիաիրավական մեխանիզմ կիրառելու համար։
Այս համատեքստում կարևորելով միջազգային իրավական փոխօգնության արդյունավետությունը՝ ՀՀ գլխավոր դատախազն ընդգծել է, որ միջազգային համագործակցությունը պետք է սկսվի դեռևս ակտիվի հայտնաբերման և հետագծման փուլում՝ հնարավոր դարձնելով դրա օպերատիվ սառեցումը, առգրավումը և պահպանությունը մինչև ազգային դատական գործընթացի ավարտը։
Աննա Վարդապետյանն անդրադարձել է նաև Եվրոպայի խորհրդի Վարշավայի կոնվենցիայի և 2026 թվականին ընդունված դրա լրացուցիչ արձանագրության նշանակությանը՝ ընդգծելով, որ արձանագրության մշակմանն անմիջական մասնակցություն են ունեցել ՀՀ գլխավոր դատախազության ներկայացուցիչները։
ՀՀ գլխավոր դատախազը ներկայացրել է նաև միջազգային համագործակցության ընթացքում առաջացող խնդիրները՝ կապված տարբեր պետությունների իրավական համակարգերի միջև առկա տարբերությունների, քաղաքացիաիրավական բռնագանձման համանման մեխանիզմների բացակայության, ինչպես նաև ոչ պաշտոնական եղանակով ստացված տեղեկատվության հետագա՝ որպես ապացույց օգտագործման սահմանափակումների հետ։
Աննա Վարդապետյանն այս ուղղությամբ կարևորել է միջազգային համագործակցության հետագա զարգացումը՝ առանձնացնելով ակտիվների վերաբերյալ տեղեկատվության արագ փոխանակումը, գույքի օպերատիվ սառեցման և առգրավման մեխանիզմների կատարելագործումը, միջազգային իրավական փոխօգնության հնարավորության ապահովումը՝ մինչև վերջնական դատական որոշման կայացումը, դատական ակտերի փոխադարձ ճանաչումն ու կատարումը, ինչպես նաև բռնագանձված ակտիվների արդյունավետ կառավարումը։
Ամփոփելով՝ Աննա Վարդապետյանը նշել է, որ ակտիվների վերադարձն այսօր այլևս միայն քրեական գործընթացի ավարտից հետո գույքի բռնագանձման հարց չէ։
«Սա համալիր գործընթաց է, որը սկսվում է ակտիվի հայտնաբերումից, դրա գտնվելու վայրի տեղորոշումից, հետագծումից և ավարտվում ակտիվի փաստացի վերադարձով։ Մեր ընդհանուր նպատակն է ապահովել, որպեսզի ակտիվի հայտնաբերման և դրա փաստացի վերադարձի միջև իրավական վակուում չառաջանա»,- նշել է ՀՀ գլխավոր դատախազը։
—
ՀՀ-ում սահմանվել է էլեկտրաէներգիայի հզորության գործակցի հրապարակման նոր պահան
Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովում նախագահ Մեսրոպ Մեսրոպյանի նախագահությամբ տեղի ունեցած նիստում ընդունվել է որոշում, որով սահմանվել է էլեկտրաէներգետիկական համակարգում էլեկտրական էներգիայի հզորության գործակցի հրապարակման նոր պահանջ։
Որոշման համաձայն՝ «Էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատոր» ՓԲԸ-ն մինչև 2026 թվականի դեկտեմբերի 1-ը պարտավոր է իր պաշտոնական վեբ կայքում հրապարակել տեղեկատվություն՝ սահմանված հզորության գործակցի թույլատրելի տիրույթների վերաբերյալ։
Համապատասխան տեղեկատվությունը վերաբերում է էլեկտրաէներգետիկական համակարգի սահմանազատման կետերին, որոնցում բաշխողը և որակավորված սպառողները պետք է ապահովեն իրենց տնօրինության ներքո գտնվող էլեկտրաէներգետիկական համակարգի համապատասխան աշխատանքը՝ սահմանված թույլատրելի տիրույթների պահպանմամբ։
Նոր կարգավորմամբ նախատեսվում է նպաստել էլեկտրաէներգետիկական համակարգի հուսալի և արդյունավետ աշխատանքին, ինչպես նաև հստակեցնել էլեկտրաէներգետիկական համակարգի օպերատորի և էլեկտրաէներգետիկական շուկայում լիցենզավորված գործունեություն իրականացնող անձանց միջև փոխհարաբերությունները։
—