Category: News

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարի եթերում թուրքագետ, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Ռուբեն Մելքոնյանն անդրադարձավ նաև թուրք-ադրբեջանական հիջաբային հակամարտությանը:

«Հիջաբը՝ կանացի իսլամական գլխաշորը, ունի ոչ միայն իսլամական կրոնից բխող որոշակի արմատներ։ Ըստ այդ կրոնական պատկերացումների՝ կինը, իսկ ավելի կոնկրետ՝ 12 տարեկանից բարձր աղջիկը, պետք է սկսի կրել այդ գլխաշորը՝ դրա տարբեր ձևերով։ Սակայն հիջաբը վաղուց վերածվել է նաև քաղաքական իսլամի խորհրդանիշի։ Այսինքն՝ գլխաշորը պարզապես սովորական հագուստի ատրիբուտ չէ։ Դա քաղաքական իսլամի խորհրդանիշն է, և այդ խորհրդանիշի նկատմամբ ցանկացած քայլ կարող է շատ լուրջ զարգացումների հանգեցնել։ Թուրքիայի պարագայում պետք է հաշվի առնել, որ այսօրվա Թուրքիայում իշխող ուժը՝ Էրդողանի գլխավորությամբ, իշխանության է 2002 թվականից։ Նրա քաղաքական պայքարը, կարելի է ասել, հենց սկզբից ընթացել է այս քաղաքական խորհրդանիշների պաշտպանության լոզունգներով։ Այսինքն՝ այսօրվա Թուրքիայի իշխող ուժը քաղաքական իսլամին հարող և իսլամը կրող ուժ է։ Հիջաբը կամ կանացի գլխաշորը՝ որպես խորհրդանիշ, նրանց համար շատ կարևոր նշանակություն ունի։ Էրդողանը և նրանից առաջ եղած իսլամամետ քաղաքական ուժերը տարբեր տարիներին անընդհատ հանդես են եկել կանացի գլխաշորի պաշտպանության դիրքերից։ Նույն Էրդողանի կինը գլխաշոր է կրում, նախորդ նախագահ Աբդուլլահ Գյուլի կինը նույնպես գլխաշոր էր կրում։ Այստեղ հարցը շատ ավելի հայեցակարգային պայքարի մասին է՝ աշխարհիկության և իսլամականության»,- ասաց Ռուբեն Մելքոնյանը:

Վերջինս նշեց՝ Թուրքիայի հիմնադիր նախագահ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը Թուրքիայում արգելել էր կանացի գլխաշոր կրել՝ ճիշտ այնպես, ինչպես հիմա Իլհամ Ալիևն է արգելում այն կրել Ադրբեջանում։ 

«Թուրքիայի՝ 20-րդ դարի սկզբին՝ հանրապետության ձևավորումից հետո, 1920-ական թվականներին ընդունված օրենքների համաձայն՝ պետական հաստատություններում, այդ թվում՝ կրթական հաստատություններում և դպրոցներում, իրավունք չկար գլխաշոր կրելու։ Ավելին՝ աշակերտներին անգամ թույլ չէին տալիս մտնել դպրոց, եթե գլխաշոր էին կրում։ Այս թեման տեղ է գտել նաև թուրքական գրականության մեջ։ Նույնիսկ Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Օրհան Փամուկի վեպերում է դրա մասին խոսվում։ Փաստորեն, Էրդողանը պայքարում էր այս ամենի դեմ և հանդես էր գալիս Աթաթուրքի սկզբունքների դեմ։ Հետևաբար, սա նրանց քաղաքական իմիջի կարևոր տարրերից մեկն է։ Անհնար էր, որ Թուրքիան չարձագանքեր Ադրբեջանում, թեկուզև եղբայրական Ադրբեջանում, այս հարցի շուրջ տեղի ունեցող զարգացումներին, որովհետև, ինչպես արդեն նշեցի, իրենք իրենց դիրքավորում են՝ որպես գլխաշորի և այդ քաղաքական խորհրդանիշի պաշտպաններ»,- ասաց թուրքագետը:

Ռուբեն Մելքոնյանի խոսքով՝ երկրորդ հանգամանքը վերաբերում է Իրանին, որտեղ նույն խնդիրը կա, բայց մի փոքր այլ տեսանկյունից։ Իրանում նախորդ՝ շահական ռեժիմը, որը տապալվեց 1979 թվականին, արգելում էր կրոնական գլխաշոր կրելը։ Իսկ արդեն 1979թ. հետո՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության ձևավորումից հետո, ճիշտ հակառակը տեղի ունեցավ. կանացի գլխաշորը դարձավ պարտադիր։ Հիմա էլ Իրանում, ինչպես կհիշեք վերջին ցույցերի ժամանակ, այդ հարցն էր քննարկվում՝ կանանց ազատության և այլնի համատեքստում։ Խոսքը գլխաշորը հանելու թույլտվության կամ հանրային վայրերում դրա կրելու կանոնները որոշակիորեն մեղմացնելու մասին էր, որպեսզի կանայք կարողանան գլխաշորի այլ տարրեր կամ այլ ոճեր կրել, այլ ոչ թե պարտադիր կերպով ամբողջությամբ ծածկող գլխաշոր։ Փաստորեն, տեսնում ենք, որ թե՛ Թուրքիայում, թե՛ Իրանում այդ գլխաշորը քաղաքական օրակարգի առաջնային հարցերից մեկն է։ Հիմա նույն հարցը ծագում է Ադրբեջանում, որտեղ պատկերը մի փոքր խառն է։

«Ադրբեջանն աշխարհիկ պետություն է։ Միևնույն ժամանակ, հատկապես Ղարաբաղյան հարցի համատեքստում, Ադրբեջանն իրեն դիրքավորում էր՝ հղում անելով իսլամական համերաշխության սկզբունքներին։ Փորձում էր համոզել, որ իսլամադավան երկրները պետք է արտահայտվեն ընդդեմ Արցախի հայկական լինելու, և այլն։ Այսինքն՝ փորձում էր խնդիրը ներկայացնել որպես կրոնական հակամարտություն՝ հայերի և ադրբեջանցիների միջև քրիստոնեության ու իսլամի պայքար։ Ադրբեջանական կողմը նաև պնդումներ էր ներկայացնում, թե Արցախում մզկիթներ են քանդվել, պղծվել և այլն։ Հիմա, փաստորեն, Իլհամ Ալիևը բախվում է մի երևույթի, երբ իր հասարակության մեջ կրոնական տրամադրությունները որոշակիորեն աճել են։ Այդ աճը հասել է այն մակարդակին, որ հասարակության տարբեր շերտեր կանացի գլխաշորի նկատմամբ ունեն շատ սկզբունքային վերաբերմունք։ Այդ շերտերի մեջ են աշակերտները, ուսանողները, ուսուցիչները և այլք։

Ադրբեջանը շիա բնակչությամբ երկիր է, այսինքն՝ բնակչության մեծամասնությունը շիա դավանանքի հետևորդ է։ Շիայականությունը նաև Իրանում իսլամի ամենատարածված ուղղությունն է։ Այդ պատճառով Ադրբեջանում մեղադրանքներ են հնչում, թե այս հարցում Իրանը որոշակի քաղաքական և հոգևոր ազդեցություն ունի։ Այսինքն՝ երբ Ալիևն ասում է, որ արտաքին ազդեցություն կա, դա առաջին հերթին Իրանին է ուղղված, ոչ թե միայն Թուրքիային։ Իրանի և Ադրբեջանի բնակչության մեծամասնության դավանանքային ուղղությունը նույնն է՝ շիայականությունը։ Թուրքիայի պարագայում, ընդհակառակը, Թուրքիան հիմնականում սուննի մահմեդական երկիր է, բայց գլխաշորի նկատմամբ այնտեղ նույնպես հատուկ վերաբերմունք կա։ Ուստի Թուրքիան ևս անդրադառնում է այս խնդրին։ Սա հարցի կրոնական և պատմական ասպեկտն է»,- ասաց Ռուբեն Մելքոնյանը:

Ըստ նրա՝ Իրանը շիայական պետություն է, Թուրքիան՝ սուննիական, և Ադրբեջանը հայտնվել է նրանց արանքում:

«Ալիևն աշխարհիկ գործիչ է, իսկ շիայական ավանդական աշխարհայացք ունեցող քաղաքացիների համար այն, որ Ալիևը դասական մահմեդական գործչի կերպար չունի, արդեն խնդիր է: Ինչքան Ադրբեջանում աճեն իսլամական պահպանողական հայացքներով շերտերը, այնքան Ալիևի իշխանության դիրքերը կթուլանան: Ալիևի քայլերն ուղղված են նաև իշխանության պահպանությանն ու հնարավոր փոխանցմանը:

Ադրբեջանում կա հետևյալ խոսույթը՝ Արցախում այդքան մուսուլման շեհիդներ նահատակվեցին, որ այսօր Ադրբեջանում հնարավոր չլինի՞ հիջաբ կրել: Բայց սրա հիմքերն էլ է Ալիևը դրել, որովհետև կրկնեմ՝ Արցախյան 44-օրյա պատերազմի ժամանակ Ալիևը հենց այդպես էր դիրքավորվում, որ սա հավատի համար պատերազմ է»,- ասաց թուրքագետը:

Ռուբեն Մելքոնյանը նաև նշեց՝ հիմա ևս մեկ անգամ պետք է հետհայացք նետենք «ֆուտբոլային դիվանագիտությանն» անկողմնակալ, առանց որևէ էմոցիայի, և կտեսնենք՝ ինչ նուրբ խաղ էր այն ժամանակ գծել նախագահ Սերժ Սարգսյանը, որ այդ քայլով լարվածություն առաջացրեց Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև:

Մանրամասները՝ տեսանյութում:

—

ՀՀ վարչապետի աշխատակազմում աշխատակիցների աշխատավարձերի ու հավելավճարների լրացուցիչ ֆինանսավորման, ինչպես նաև՝ արտասահմանյան գործուղումների և շենքային պայմանների բարելավման ծախսերի ապահովման համար ֆինանսական տեղաշարժեր կկատարվեն․ համապատասխան նախագիծը կառավարության վերջին նիստում ներկայացրել էր Փաշինյանի աշխատակազմի ղեկավար Լիլիթ Մակունցը։

Այսպես, առաջարկվում է հասարակական կազմակերպությունների աջակցության չօգտագործված ծրագրից դեպի աշխատակազմի աշխատավարձային ֆոնդ ուղղել 41 միլիոն 813 հազար դրամ։

Միաժամանակ, մինչև տարեվերջ կանխատեսվող ծախսերն իրականացնելու նպատակով, առաջարկվում է լրացուցիչ հատկացում հայցել կառավարության պահուստային ֆոնդից՝ 62 միլիոն 184.7 հազար դրամի չափով, որից՝

40,544.0 հազար դրամը՝ «1136 ՀՀ վարչապետի լիազորությունների իրականացման ապահովում» ծրագրի «11001 Ծառայությունների, ծրագրերի համակարգում» միջոցառման «4222 Արտասահմանյան գործուղումների գծով ծախսեր» հոդվածին,

21,640.7 հազար դրամը՝ նույն ծրագրի «12006 Պետական սեփականություն հանդիսացող կառույցների ու տարածքների պայմանների բարելավման ապահովում» միջոցառմանը:

Ֆինանսների նախարարության դիրքորոշումը. Նախարարությունն արձագանքել է, որ պահուստային ֆոնդում ազատ հասանելի միջոցներ առկա չեն, իսկ շենքային պայմանների բարելավման ծախսերը նախկինում առաջնահերթ չեն համարվել։ Սակայն, հարցի հրատապությունից ելնելով, նախագիծը քննարկումների արդյունքում ընդունվել է՝ ֆինանսավորման աղբյուր ապահովելով համապատասխան նվազեցումների (տնտեսումների) հաշվին։

Հիշեցնենք՝ դեռ սեպտեմբերին 168․am-ը գրել էր, որ ևս 94 միլիոն 622 100 դրամ է ուղղվել Փաշինյանի արտասահմանյան գործուղումներին․ «անհրաժեշտություն է առաջացել կատարել վերաբաշխում՝ վարչապետի աշխատակազմի կողմից 2026թ. կարիքների համար կազմակերպված գնման գործընթացների արդյունքում տնտեսված միջոցներից նվազեցնել 94 622 100 ՀՀ դրամ և նվազեցված ֆինանսական միջոցներն ուղղել 4222 (արտասահմանյան գործուղումների գծով ծախսեր) հոդվածին»,- ասվում էր նախորդ նախագծի հիմնավորման մեջ։

«Եթե դու TRIPP-ը 49 տարով տվել ես ԱՄՆ-ին՝ եկամուտների 74% շահույթով, քաղաքական միամտություն է կարծել, որ այն բացառապես տնտեսական նախագիծ է: Հայաստանի համար հասույթը չի գերազանցելու 70-80 միլիոն դոլարը, որը կարելի էր որպես միջազգային վարկ ներգրավել, ոչ թե երկրիդ ռազմավարական կարևոր նշանակության տարածքը հանել աճուրդի: Ստացվում է, որ Սյունիքն Արցախից հետո գլխավոր աշխարհաքաղաքական բանալին է, և եթե դու աշխարհաքաղաքական ինքնուրույնությունը կորցնում ես, քեզ հաշվի չեն առնում որոշումներ կայացնելիս, որովհետև դու ընդամենը տրանզիտ տարածք ես»,- «Պրեսսինգ» հաղորդաշարի եթերում ասաց «Ջենեսիս Արմենիա» ուղեղային կենտրոն-հիմնադրամի տնօրեն, քաղաքական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Աբրահամ Գասպարյանը։

Նրա խոսքով՝ խնդիրը միայն Սյունիքը չէ։ Սյունիքը նպատակ է։

«Եվ եթե մենք աշխարհաքաղաքական ինքնուրույնությունը և այդ խաղաքարտով խաղալու հնարավորությունը մեր ձեռքից բաց ենք թողել կամ, այսքան կոպիտ ասեմ, էժան ենք վաճառել՝ հանելով աճուրդի, նշանակում է, որ մենք որևէ դերակատար չենք։ Վերջին 10 օրվա ընթացքում ամերիկյան բարձրաստիճան պաշտոնյաներն ադրբեջանցի և թուրք պաշտոնյաների հետ ՄԱԿ-ի շրջանակում հանդիպումներ են ունեցել, քննարկել, այսպես կոչված, Զանգեզուրի միջանցքի հարցը, իսկ Հայաստանը չկա այդտեղ։ Այսինքն՝ քեզ հաշվի չեն առնում։

Ամերիկացիները հիմա «միջանցք» բառի փոխարեն՝ գործածում են «քոնեքթիվիթի» (connectivity) բառը, որպեսզի այստեղ հավելյալ կրքեր չբորբոքեն և, մեծ հաշվով, ներքին դիմադրության չհանդիպեն։ Ասում են՝ դե, կապում են ուղիները, դուք էլ եք օգտվելու, իրենք էլ են օգտվելու։ Բայց երբ խնդիրը վերաբերում է Իրանի սահմանին, այստեղ հաշվարկները մի փոքր փոխվել են»,- ասաց Աբրահամ Գասպարյանը:

Վերջինս առաջարկեց վերլուծել, թե վերջին 2 տարվա ընթացքում ի՞նչ է տեղի ունեցել 3 գլխավոր մակարդակներում՝ նարատիվային, պրոցեդուրալ և ինստիտուցիոնալ։

«Իրանը կտրուկ դեմ էր TRIPP-ին, ընդհուպ սպառնում էր ռազմական գործողություններով, եթե իր հյուսիսային սահմանում հատվեին իր կարմիր գծերը։ Հետո, եթե նկատեցիք, ինչ-որ փուլում այդ հռետորաբանությունը փոխվեց, տոնայնությունը նվազեց։ Ինտենսիվացան Հայաստանի և Իրանի պաշտոնյաների հանդիպումներն ու շփումները, համենայնդեպս՝ վերջին 6 ամսվա ընթացքում։ Ինչո՞վ է դա պայմանավորված։ Իրանի և Իսրայելի վերջին պատերազմից հետո, բնականաբար, յուրաքանչյուր պատերազմից հետո յուրաքանչյուր պետություն վերանայում է իր քաղաքականությունը, սխալներն ու ռազմավարությունը։ Հիմա իրենց երկրի դոկտրինն են վերանայում, ճիշտ այնպես, ինչպես Միացյալ Նահանգներում են վերանայել անվտանգային դոկտրինը։

Ի՞նչ են անում իրանցիներն այժմ, և ինչո՞ւ են հաճախակիացել Իրանի հետ շփումները՝ պաշտոնյաների մակարդակով հանդիպումները։ Գլխավոր հարցադրումը ճանապարհը չէ, այլ այն, թե ով է վերահսկելու այդ ճանապարհը, երբ դու ունես ընդամենը 26% ինքնիշխանություն: TRIPP-ի փաստաթղթի 13 էջի մեջ չեք գտնի որևէ կետ, որ Հայաստանին վտանգ սպառնալու դեպքում պատրաստ են ապահովել Հայաստանի անվտանգությունը: Հետևաբար՝ պարսիկները բանակցում են ճանապարհի վերահսկողության համար, որովհետև եթե ԱՄՆ-ը պետք է այն վերահսկի, ապա դա Իրանի համար խնդիր է»,- նշեց Աբրահամ Գասպարյանը:

Մանրամասները՝ տեսանյութում:

—

168TV-ի «Ռանդևու» հաղորդման հյուրը երգչուհի Անի Թովմասյանն է՝ Շպրոտը։ Հարցազրույցում նա անկեղծորեն պատմում է մանկության տարիների դժվարությունների, ԱՄՆ-ում ապրած ծանր տարիների, անցյալի սխալների, քրիստոնեական հավատքի, ամուսնության և Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունների վերաբերյալ իր դիրքորոշման մասին։

«Պապայի մահից հետո իմ կյանքը փոխվեց 180 աստիճանով»,- ասում է երգչուհին՝ խոսելով իր կյանքի ամենացավոտ շրջանի մասին։

Անիի խոսքով՝ հոր կորուստը մեծ ազդեցություն է ունեցել իր բնավորության և հետագա կյանքի վրա։ Նա իր ներքին պայքարը հաճախ արտահայտել է ընդվզման միջոցով՝ մեղադրելով շրջապատին ու հասարակությանը, որ իրեն չեն հասկանում։

ԱՄՆ-ում՝ առանց տուն և աշխատանք

Երգչուհու խոսքով՝ Հայաստանից հեռանալու պահին իր կարիերան ծաղկման շրջանում էր, սակայն ցանկանում էր ավելի մեծ հնարավորություններ գտնել, և կարծում էր, որ արտերկրում իրեն ավելի լավ կհասկանան։

Սակայն Միացյալ Նահանգներում նրա կյանքը բոլորովին այլ ընթացք է ստացել։ Շպրոտը պատմում է, որ առաջին երկու տարիներին անտուն է եղել, ժամանակավորապես մնացել է տարբեր մարդկանց տներում, իսկ երբեմն ստիպված է եղել գիշերել դրսում։

Նյու Յորքում նա աշխատանքի է անցել հյուրանոցում՝ մաքրելով օրական մինչև 15 սենյակ։ Երգչուհու խոսքով՝ երբեմն օրերով սնվել է հյուրերին տրամադրվող խնձորներով, քանի որ գումարը չէր բավարարում։

«Ես գնացի Հոլիվուդը գրավեմ, բայց ամերիկացիների զուգարանները լվացի»,- ասում է նա՝ հավելելով, որ այդ տարիները ստիպել են իրեն վերանայել սեփական պատկերացումները, հաղթահարել մեծամտությունը և հասկանալ, որ հաջողության հասնելու համար պետք է պատրաստ լինել ծանր աշխատանքի։

Անցյալի սխալներն ու հավատքի ճանապարհը

Հարցազրույցի ընթացքում Անի Թովմասյանն անդրադարձավ նաև տարիներ շարունակ իր մասին շրջանառվող աղմկահարույց խոսակցություններին և համացանցում հայտնված տեսանյութին, որը, նրա պնդմամբ, իրենը չի եղել։ Երգչուհին ասում է՝ այդ դեպքը ծանր է տարել, իսկ հետագայում փորձել է հասկանալ՝ ինչպես պաշտպանել իրեն նման իրավիճակներից։

Նա խոստովանում է, որ այսօր իր անցյալին այլ կերպ է նայում և իր փորձը ներկայացնում է ոչ թե անցյալի շուրջ նոր աղմուկ բարձրացնելու, այլ երիտասարդներին սեփական սխալները չկրկնելու հորդորով։

Շպրոտի խոսքով՝ վերջին տարիներին իր կյանքում առանցքային տեղ է զբաղեցնում քրիստոնեական հավատքը։ Ասում է, որ ապաշխարությունից հետո փոխվել են իր արժեքները, աշխարհայացքն ու վերաբերմունքը կյանքի հանդեպ։

«Ես նոր մարդ եմ». ամուսնությունն ու մայրանալու երազանքը

Անի Թովմասյանն ամուսնացել է 2023 թվականին, սակայն ամուսնության մասին հրապարակավ հայտնել է ավելի ուշ։ Նրա խոսքով՝ ամուսինը հանրային մարդ չէ, չի սիրում տեսախցիկների առաջ հայտնվել, և ինքն էլ հարգում է նրա ցանկությունը։

Երգչուհին առանձնահատուկ ջերմությամբ է խոսում ամուսնու մասին՝ նշելով, որ նրա համար շատ կարևոր է եղել իր անցյալն ընդունելու և ներելու պատրաստակամությունը։

Անին խոստովանում է նաև, որ մայրանալն այսօր իր մեծ երազանքներից է։ Եթե նախկինում երեխա ունենալու հարցին այլ կերպ էր վերաբերվում, այժմ դա համարում է Աստծուց տրվող մեծ պարգև։

Եկեղեցու շուրջ ստեղծված իրավիճակն ու քաղաքականությունը

Հարցազրույցում Շպրոտն անդրադարձավ Հայ Առաքելական եկեղեցու շուրջ տեղի ունեցող իրադարձություններին։ Նրա համոզմամբ՝ ստեղծված իրավիճակում քաղաքական շարժառիթները նշանակալի դեր ունեն։ Երգչուհին կոչ է անում հարցերը լուծել խոնարհությամբ և եղբայրաբար:

Միաժամանակ նա նշում է, որ չի ցանկանում եկեղեցական հարցերի շուրջ բաժանարար գծեր դնել մարդկանց միջև և կարևորում է հավատքի, ներողամտության ու փոխըմբռնման դերը։

Շպրոտն անդրադարձավ նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության հեռանկարներին։ Նրա խոսքով՝ խաղաղության ձգտումը կարևոր է, սակայն անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև հակառակ կողմի իրական քայլերը և պահպանել զգոնությունը։

Հարցազրույցի վերջում երգչուհին բացատրում է, թե ինչու է որոշել ավելի քիչ խոսել քաղաքականությունից։ Նրա խոսքով՝ վերջին ամիսներին քաղաքական տարաձայնությունների պատճառով հասարակության մի հատվածի վերաբերմունքն իր հանդեպ թշնամական է դարձել։

«Ես չեմ ուզում իմ քաղաքականության պատճառով թշնամանամ ժողովրդիս հետ»,- ասում է նա՝ ընդգծելով, որ իր համար հայ ժողովուրդը թանկ է՝ անկախ քաղաքական հայացքներից։

Անի Թովմասյանը նաև նշում է, որ ցանկանում է վերադառնալ Հայաստան և այստեղ ապրել ու օգտակար լինել հայրենիքին՝ հույս հայտնելով, որ այդ ցանկությունը կիրականանա։

Մանրամասները՝ տեսանյութում

—

«Դասեր» հաղորդաշարի հյուրը ՀՀ Ազգային ժողովի «Ուժեղ Հայաստան» ընդդիմադիր խմբակցության պատգամավոր, Վայոց ձորի նախկին մարզպետ, ՀՀ արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար, Լեհաստանում ՀՀ նախկին դեսպան Էդգար Ղազարյանն է:

Հարցազրույցի հիմնական թեզերը՝ ստորև.

• 2025թ. օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում փաստաթղթերի կոմպլեքս է ստորագրվել, որոնք իրենց բնույթով հերթական կապիտուլյացիայի դրսևորումներն են: Մենք պիտի ամաչենք, որ Արարատ Միրզոյանն արտգործնախարար է: Նորմալ պայմաններում ես բացառում եմ, որ նա գոնե նախարարի օգնական կարող էր նշանակվել: Մեր ինֆորմացիայի աղբյուրը հո միայն Արարատ Միրզոյանը չէ՞: Մենք ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Իրանի նախագահներին ենք լսում, Վրաստանի վարչապետին ենք լսում… Երբ Վրաստանի նախագահն ասում է՝ TRIPP-ը Բաքու-Ջեյհան-Թբիլիսի նախագծին չի կարող խանգարել, ես հասկանում եմ, որ TRIPP-ով Վրաստանով գնացող-եկող բեռները չեն գնա, որպեսզի չվնասեն իրենց տնտեսական շահերին, հետևաբար՝ տնտեսական ոչ մի օգուտ մեզ դրանից չի լինի: Լսում եմ Ադրբեջանի նախագահին, արտգործնախարարին, եզրակացություններ եմ անում, թե ինչ են պայմանավորվել, ինչ նոր պահանջներ են ներկայացնում, հո Նիկոլ Փաշինյանի ասածների՞ն չենք հետևում, որն անընդհատ ստում է…

• Նիկոլ Փաշինյանը 2022թ. ասել է՝ բացելու ենք «Խաղաղության խաչմերուկ»: Մի իրադարձություն եղե՞լ է, որ մենք հասկանանք, որ հես ա էդ խաչմերուկը բացվելու է: Արդեն 4 տարի է անցել էդ ասածից: Ոչինչ չի փոխվել: Մի բան է փոխվել, որ Ալիևը Փաշինյանին ասաց՝ «Խաղաղության խաչմերուկն» ԱՄՆ նախկին նախագահ Բայդենի հետ եք քննարկել, երբ նա հետ կգա՝ իշխանության, կիրականացնեք… Իսկ Բայդենը հետ չի գալու, պարզ է, չէ՞… Հիմա, լավագույն սցենարների դեպքում, եթե նոյեմբերին ԱՄՆ ներքին ընտրություններում չպարտվի, Թրամփի պաշտոնավարման ժամկետին առավելագույնը 2 տարի է մնացել: Վստահաբար 2 տարի հետո ԱՄՆ նախագահի անունը Թրամփ չի լինելու: Հիմա պատկերացրեք՝ եթե հաջորդ նախագահական ընտրություններում նախագահ ընտրվի դեմոկրատ թեկնածու, Թրամփի թշնամին: Մենակ էն, որ TRIPP-ը Թրամփի անունն է կրում, բավական է, որ այդ նախագիծը չեղարկվի: TRIPP-ի էդ պայմանագրում գրված է, որ ԱՄՆ-ը իր 74 տոկոս մասնաբաժինը կարող է վաճառել… Ո՞վ է լինելու այդ բաժնեմասի առաջին գնորդը՝ Թուրքիան, Ադրբեջանը, Իսրայելը…

• Այո՛, ես գիտեմ TRIPP-ի աշխարհագրությունը. դա ամբողջ Հայաստանն է:

• Արարատ Միրզոյանն ու Մհեր Գրիգորյանն ասում են՝ երկաթուղին Մեղրիում է կառուցվելու: Ավելին, Մհեր Գրիգորյանը, ով սահմանային հարցերի հանձնաժողովի նախագահն է, արդեն Մեղրի է գնացել, երբ դեռ համաձայնագիրը չի էլ վավերացրել: Ավելին, Մհեր Գրիգորյանի ղեկավարած սահմանագծման հանձնաժողովի կողմից դեռ մի սանտիմետր 3 տարվա մեջ չի սահմանագծվել: Կամ, Ադրբեջանի արտգործնախարար Բայրամովը հայտարարել էր (և սրանք էլ չէին հակադարձել նրան), որ հյուսիսից պետք է սկսեն՝ Տավուշից, սահմանազատումը, որպեսզի վերահսկեն նաև հայ-վրացական կոմունիկացիաները, հիմա ինչի՞ են գնացել հարավ, հայտնվել Մեղրիում… Ասում են՝ ավտոմոբիլային ճանապարհն ուրիշ տեղով պիտի անցնի: Ես գիտեմ՝ որտեղով է անցնելու՝ Հակարիի կամրջով:

• Հիշեցնեմ, Նիկոլ Փաշինյանը 2019թ. մի ճանապարհի բացում արեց, որի անունը պաշտոնապես Զառիթափ-Նախիջևանի սահման էր: Պատահակա՞ն էր. իհարկե ո՛չ: Հարց եմ տալիս՝ մեր բնակավայրը Զառիթափից Խնձորուտն է, Ազնաբերդն է, Նախիջևանի սահման տանող ճանապարհ ինչի՞ ես սարքում: Իսկ դա Ջերմուկով եկող ճանապարհն է, որը Քարվաճառն Ադրբեջանին կապող ամենակարճ ճանապարհն է: Բա գիտեք՝ ադրբեջանցի զինվորներն ինչի՞ են եկել-նստել Ջերմուկում… գիտեն՝ ինչ բարձունքներում պիտի լինեն իրենց հարցերը լուծելու համար, թուրքերը հո սանատորիա չե՞ն եկել, եկել են տարածք գրավելու: Հակարիի կամրջից մտնում են Գորիս, Գորիսից՝ Սիսիան, Սիսիանից՝ Անգեղակոթ, Նախիջևան… Դա էլ TRIPP-ի ավտոմոբիլային ճանապարհն է: Հայաստանի քարտեզը TRIPP-ն է, որտեղով ինչ ուզեն՝ անելու են, ազատ, ֆրոնտ օֆիս, բեք օֆիսներով, որտեղ ադրբեջանցին հայի երես չպետք է տեսնի, ինչպես պահանջել է Ալիևը…

• Իլհամ Ալիևն իր ծննդյան 60-ամյակի օրը, երբ այցելեց «արևմտյան ադրբեջանցիների» շինծու կազմակերպության գրասենյակ, հայտարարեց, որ քայլ առ քայլ իրենց առաջ դրված խնդիրները լուծելու են: Ալիևն անձամբ խոստովանում է, որ իր համար երազանք կլիներ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի, Ռոբերտ Քոչարյանի և Սերժ Սարգսյանի օրոք Ստեփանակերտում հայտնվելը, լավագույն դեպքում 5 շրջանների վրա վերահսկողություն կունենային, առանց բանակի… Եվ հիմա, քանի դեռ Փաշինյանն է Հայաստանի ղեկավարը, որն իր համար մեծագույն նվեր է, իրենք պետք է Արցախից հետո անցնեն իրենց մյուս երազանքների իրականացմանը, որոնցից գլխավորը «Զանգեզուրի միջանցքն» է: Նա այդ մասին հայտարարում է: Ի դեպ, «Զանգեզուրի միջանցք» անվանումը ներառված է Ալիևի և Էրդողանի ստորագրած չարաբաստիկ «Շուշիի հռչակագրի» տեքստի մեջ: Հենց այդտեղ են առաջին անգամ գրել, որ «Զանգեզուրի միջանցքը» համատեղ են օգտագործելու: Նույն այդ հռչակագրի մեջ նաև գրված է, որ Թուրքիան ու Ադրբեջանը տարեկան 25 զորավարժություն պետք է անեն, ի դեպ, հենց Հայաստանի սահմանների մոտ՝ Նախիջևանում, Գյումրիի սահմանի մոտ… Ի դեպ, վերջինս տանկային զորավարժություն էր:

• 2013 թվականից Նախիջևանում տեղակայված Ադրբեջանի Զինված ուժերի 5-րդ կորպուսը վերածվել է համազորային բանակի, որի կազմում կա հետևակ, անօդաչու թռչող սարքեր, օդուժ… Ո՞ւմ վրա պիտի ուղղեն էդ զորքը, այդ զենքը:

• Նիկոլ Փաշինյանը ՀԱՊԿ-ից որ դժգոհ է, իսկ Ղազախստանից ո՞նց է գոհ: Ղազախստանը ՀԱՊԿ անդամ երկիր է: Ղրղըզստանն էլ է ՀԱՊԿ-ի անդամ, որ անունը խառնել էր: Բա իրենցից ինչի՞ դժգոհ չես, Նիկոլ Փաշինյան: Մենակ Ռուսաստանից ու Բելառուսից ե՞ս դժգոհ:

• TRIPP-ի նախագծի՝ ՀՀ Ազգային ժողովով վավերացումը նշանակում է մեր տարածքը հանձնել Ադրբեջանին. դրան կարելի՞ է կողմ լինել:

• Ալիևն ասում է՝ խաղաղությունը հաստատվել է մեր պայմաններով, մե՛նք ենք, Փաշինյան, դա քեզ պարտադրել: Նա ոչ միայն Հայաստանի 3 նախագահներին է ռազմական հանցագործ համարում, այլև Փաշինյանին: Իր՝ «Ենի Ազերբայջան» կուսակցության համագումարի վերջերս ունեցած ելույթում է Ալիևն այդ մասին հայտարարել: Նա ասում է՝ Փաշինյան, ելույթդ լսե՞լ ես 2020թ. սեպտեմբերի 27-ի, մի հատ էլ կարդա քո ելույթը, ուր ասում ես՝ մենք մի միլիմետր չենք զիջի մեր Արցախից: Նա Փաշինյանին էլ է ագրեսոր համարում, բայց քանի դեռ նա իր պահանջները հլու-հնազանդ կատարում է, առայժմ ձեռք չի տալիս:

• Ռուբեն Վարդանյանին ո՞վ պաշտոնից հանեց, ով Ալիևի բոլոր պահանջները կատարեց… Արայիկ Հարությունյանը… Ո՞ւր է հիմա Արայիկ Հարությունյանը:

• Նույն այդ ելույթում Ալիևն ասում է՝ Հայաստանը պիտի օգնի վկաների հարցաքննության հարցում: Էդ նշանակում է՝ Արցախյան բոլոր պատերազմներին մասնակցած, Արցախում ծառայած բոլորին հարցաքննելու են Հակարիի կամրջի մոտ: Մի քննիչ ու մի դատախազ կդնեն, կհարցաքննեն հայերին: Առաջիններից մեկը Սասուն Միքայելյանն է հարցաքննվելու, ասելու են՝ գլուխ էիր գովում, ասում էիր՝ թևիս մեջ լիքը երկաթ կա, էդ ի՞նչ երկաթներ են, որտեղի՞ց է լցվել…

• Նիկոլ Փաշինյանը չի որոշում՝ մեր երկրում արտահերթ ընտրություն լինելո՞ւ է, թե՞ չէ: Դա Սահմանադրությամբ է կարգավորվում: Արտահերթ ընտրություն կարող է լինել, երբ վարչապետի պաշտոնը թափուր լինի, 2 անգամ վարչապետ չկարողանան ընտրեն, նոր լուծարվի: Ոչ թե վարչապետն է որոշում ԱԺ-ի ճակատագիրը, այլ հակառակը՝ ԱԺ-ն է որոշում վարչապետի և կառավարության ճակատագիրը: Պաշտոնավարման 1 տարին որ լրացավ, ԱԺ-ն կարող է անվստահություն հայտնել վարչապետին: Դու ո՞վ ես՝ որոշես: Ղալաթ կանես, կգնաս արտահերթի: Հեն է՝ մենք քեզ կհանենք, ռադ կանենք, Սամվել Կարապետյանին վարչապետ կընտրենք՝ լավագույն թեկնածուին: Բայց ես Նիկոլ Փաշինյանի մեջ մի կենդանի բջիջ գտել եմ: Էդ բջիջն ասում է՝ վարչապետի պաշտոնը թափուր մնալու համար վարչապետը պետք է հրաժարական տա: Իսկ ինչի՞ ես հրաժարական տալիս, ընդունո՞ւմ ես, որ չես կարողանում ղեկավարես: Եվրոպացիներն ասում են՝ այ ընկեր, Եվրոպան այստեղ է, դու ուրիշ տեղ ես գնացել, Միջին Ասիայում դու ի՞նչ գործ ունես… Ամբողջ օրը խոսում ես Եվրոպա մտնելուց, միջինասիաներից տուն չես գալիս: COP արեցիր, մի եվրոպացի երկրի ղեկավար չեկավ: Ուզում ես՝ հրաժարական տաս, տուր, տեղդ նորմալ վարչապետ կգա: 

• Մի ամիս է՝ մնացել է կոշիկների թեմայի վրա: Նախորդ անգամ ասաց՝ կոշիկներներդ հանելու եմ. երևի ուզում է՝ տանի, մաքրի, բայց ես իմ կոշիկը չեմ տա, դա իր խելքի բանը չի…

• ՔՊ-ի 64 հոգանոց խմբակցությունում լուրջ խնդիրներ կան: Ավելին, Աննա Հակոբյանի ազդեցության տակ եղող պատգամավորներն այս գումարման ԱԺ-ում չկան: Գիտեք՝ Ռուբեն Ռուբինյանին ե՞ն հարգում: Հարգեն, պատգամավորները նիստերին ներկա կլինեն: Չի լինում այնպես, որ Նարեկ Կարապետյանը նիստին ներկա լինի, ու մեր ֆրակցիայից մեկը բացակայի:

• Ալեն Սիմոնյան, ԱԽՔ ես, պառլամենտը, պառլամենտական ընդդիմությունը հիմա քո ի՞նչ ցավն է: Բայց նրա ուշքումիտքն Ազգային ժողովն է: Ռուբինյանի ցանկացած ձախողում նրա ուրախությունն է: Չէ՞ որ ինքն էր ուզում ԱԺ նախագահ դառնալ: Հիմա ասելու է՝ ես որ լինեի, էնտեղ Էդգար Ղազարյան կթպրտա՞ր… Ու հիմա էդ ամեն ինչը բարձելու է Ռուբինյանի գլխին:

• ՔՊ-ի մեծ մասը քաղաքական բազա ու գիտելիք չունի: Մի փոքր իշխանության փոփոխություն նշմարվի, Սամվել Կարապետյանի դռան դեմը հերթ է լինելու:

• Նիկոլ Փաշինյանը հիմա ոչ միայն աշխարհաքաղաքական փակուղում է, այդ թվում՝ աշխարհաքաղաքական դերակատարների հետ հարաբերություններում, այլև Ալիևի հետ հարաբերություններում է փակուղում: Ալիևն ասում է՝ Սահմանադրությունդ պիտի փոխես, խնդիրը պիտի լուծես, սա էլ չի կարողանում անել: Անկեղծ ասած՝ ես Նիկոլ Փաշինյանի՝ իշխանության մնալու հնարավորություններ չեմ տեսնում: Իրավիճակին այլևս չի տիրապետում, նորմալ հոգեվիճակի մեջ չի:

• Էն ջեմ սարքող Մարտա Կոսը հիմա պիտի թթու դներ ու ղավուրմա սարքեր, բայց ոնց որ չի անում…Եվրոպացիները հասկացել են՝ սա ով է: Իրանցիներն էլ են հասկացել՝ ով է, հասկանում են, կարդացել են թուղթը, գիտեն՝ ինչ է նշանակում ամերիկյան զինվոր՝ Իրանի հետ Հայաստանի սահմանին: Հարցերին էլ չի կարողանում պատասխանել, հարց են տալիս, սկսում է շարական ասել, սաղմոս արտասանել, անկապ խոսել…

• Եթե Նիկոլ Փաշինյանը հրաժարական տվեց, «Ուժեղ Հայաստանը» թեկնածու պիտի առաջադրի, չէ՞: Պատկերացնո՞ւմ եք՝ ինչ շանս է. ժողովուրդը մի ժամում լցվի փողոց, իշխանափոխությունը եղած է: Սամվել Կարապետյանը դրա համար է ասում՝ փողոց մի անգամ ենք դուրս գալու և վերջնական: 

• 2021թ. ե՞րբ գնաց արտահերթի, երբ կարողացավ Գագիկ Ծառուկյանի, Էդմոն Մարուքյանի ու Արմեն Սարգսյանի հետ պայմանավորվել, որ իրենից բացի՝ այլ թեկնածու չառաջադրվի: Փաշինյանը մինչև համաձայնություն չունենա, որ ընդդիմադիր խմբակցությունները վարչապետի թեկնածու չեն առաջադրելու, արտահերթի չի գնա կյանքում: Իսկ հիմա ԱԺ-ում այլ ընդդիմություն է: Մենք չենք եկել, որ Նիկոլ Փաշինյանի հետ իշխանափոխության գնանք:

• Երբ խաղաղության պայմանագիրը ստորագրվի, իսկ դրա համար Ալիևին պետք է, որ փոխվի Հայաստանի Սահմանադրությունն ու հանվի Անկախության հռչակագիրը, Ալիևն ու ամենահասարակ ադրբեջանցիներն ասելու են՝ վե՛րջ, չկա՛ այն Հայաստանի Հանրապետությունը, որի հետ մենք խաղաղության պայմանագիր ենք ստորագրել, հետևաբար՝ այն այլևս որևէ ուժ չունի: Որովհետև եթե Անկախության հռչակագիրը Սահմանադրությունից հանվում է, Հայաստանի Հանրապետություն պետություն այլևս գոյություն չի ունենում:

• Ռուսաստանի նախագահին ինչ մեղադրանք ասես, առաջադրել ես, հիմա գնալու ես, նստես, հետը ի՞նչ խոսես: Հասնում ենք նոյեմբեր, Պուտինի կողմից դեռ հանդիպման օր չկա նշանակված:

• Իմ պատկերացմամբ՝ մարդիկ այնքան էլ չեն զգում՝ ինչ կարող է լինել, ու ինչպիսի թանկացումներ են լինելու: Մինչև գազի գնի թանկացումը բենզինը թանկացավ: Ասում էին՝ Ադրբեջանից բենզին կբերենք, բենզինը կէժանանա: Դա տևեց մի քանի ամիս, ու հիմա բենզինը ոչ թե 520 դրամ է լիտրը, ադրբեջանականն էլ՝ 70 դրամ էժան, այլ իրար հետ 620 դրամ: Հիմա եթե դու Ադրբեջանից դիզվառելիքային կախվածության մեջ ընկնես, բանակիդ տեխնիկան ինչո՞վ ես աշխատեցնելու:

• Հայաստանի էլեկտրական ցանցերը որ Սամվել Կարապետյանից խլում են, հո շվեյցարական ընկերության չե՞ն վաճառելու, պարզ է, որ թուրքական ընկերության են վաճառելու: Ոչ մի բարեխիղճ հայկական կամ վերազգային ընկերություն ՀԷՑ-ը չի գնի: Բոլորը գիտեն, որ Փաշինյանը խլել է, գողացել է: Դա նույնն է, ոնց որ գնաս, գողացած շոր առնես: Նույնն էլ Ծառուկյանի բիզնեսների դեպքում: Տիգրան Ավինյանից բացի, ոչ ոք Ծառուկյանի «Մուլտի Վելնեսը» չէր վերցնելու:

• Սամվել Կարապետյանին կալանքի տակ պահելը Փաշինյանի վախի դրսևորումն է: Նրան զեկուցում են, որ Սամվել Կարապետյանի հեղինակությունը երկրում շատ բարձր է, ասում են՝ քո վարկանիշն ընկնում է, նրանը՝ բարձրանում, և եթե ուզում ես քո իշխանությունը պահես, պետք է Սամվել Կարապետյանին պահես անազատության մեջ: Պատկերացրե՛ք՝ նախընտրական քարոզարշավ է, մենք գնում ենք Գյումրի Սամվել Կարապետյանի հետ… Միայն իրեն տեսնելու համար աշխարհը լցվելու է փողոց: Ես պատկերացնում եմ՝ ինչ քարոզարշավ էր լինելու Սամվել Կարապետյանի հետ, իրավիճակի մասին իրեն ԱԱԾ-ից «объективка» (տեղեկանք-օբյեկտիվկա) տվողներն էլ են դա պատկերացնում: Սամվել Կարապետյանը ժամերով հարցազրույց է տալիս, խոսում է լուրջ, փաստարկված… Բազմամշակութային միջավայրում ամեն գյուղից եկած մարդ չի կարող հաջողել, իսկ Սամվել Կարապետյանը տեսեք՝ ինչերի է հասել աշխարհում… Դա նրա ունակության մասին է խոսում: Գործ ունենք յուրահատուկ մարդու հետ: Փաշինյանը վախենում է, նա ոչ մի դեպքում Սամվել Կարապետյանին ազատություն չի տա… Մեր ժողովուրդը պետք է Սամվել Կարապետյանին ազատություն տա:

• Փաշինյանը հիմա այլևս ոչ մի տեղ չունի գնալու: Ինքը հիմա խոր ճգնաժամի մեջ է: Միակ տեղը, ուր նրա համար հիմա և՛ ապահով է լինելու, և՛ հուսալի, և՛ իրեն արժանի, հայկական բանտն է:

Մանրամասները՝ տեսանյութում։

—

Ոչ վաղ անցյալում Նիկոլ Փաշինյանը ժողովրդին համոզում էր, թե Հայաստանում 2 ատոմակայան է կառուցել։ Ասում էր՝ վերջին 7 տարում, առանց աղմուկ-աղաղակի, 2 ատոմակայան ենք ստեղծել։ Բացում չենք արել, ժապավեն չենք կտրել, ելույթ չենք ունեցել, ոչ մի բան չենք արել, այս դահլիճում կայացրել ենք որոշումներ ու ստեղծել ենք 2 հատ ատոմակայան։

Կային մարդիկ, ովքեր հավատացել էին, թե Նիկոլ Փաշինյանն իսկապես Հայաստանում 2 ատոմակայան է կառուցել։ Այնինչ խոսքն ընդամենն արևային կայանների մասին էր։ Այն կայանների, որոնք պատուհաս են դարձել ամբողջ էներգետիկ համակարգի գլխին ու հիմա գլուխ են ջարդում դրա տակից դուրս գալու համար։ Առանց կշռադատելու՝ համատարած արևային կայաններ կառուցելու թույլտվություն են տվել, ինչի հետևանքով համակարգը բերել-կանգնեցրել են լրջագույն ռիսկերի առաջ։ Ամեն պահի կարող ենք բախվել անվտանգային խնդիրների հետ։

Արևային կայանների փոփոխական և անկանխատեսելի արտադրության աճի պատճառով, օրվա տարբեր ժամերին ստիպված են լինում նվազեցնել կամ ավելացնել ոչ միայն ՋԷԿ-երի, այլև երբեմն հենց ատոմակայանի հզորությունը։ ՋԷԿ-երը, առավել ևս՝ ատոմակայանը, նախագծված են բազային ռեժիմով՝ հաստատուն և առավելագույն հզորությամբ աշխատելու համար։ Ուստի՝ նման միջամտությունները լուրջ ռիսկ են համակարգի անվտանգության համար ու հատկապես ատոմակայանի պարագայում՝ անդառնալի հետևանքներ կարող են ունենալ։

Այդ ռիսկը նվազեցնելու համար, հիմա էլ ուրիշ արկածախնդրության են գնում. որոշել են արևային կայանների սեփականատերերին պարտադրել կուտակիչներ տեղադրել։ Իսկ կուտակիչները թանկ հաճույք են, հատկապես Հայաստանի նման երկրների համար։ Դրանք էապես թանկացնում են արևային կայանների արտադրած հոսանքը։ Նվազում է ընդհանրապես նման կայանների նպատակահարմարությունը։

Դեռ չենք ասում, որ կուտակիչները վաղը կարող են լուրջ էկոլոգիական խնդիրներ ստեղծել։ Բայց այս փուլում այդ մասին աշխատում են քիչ խոսել։ Թեև դրանից խնդրի կարևորությունը բոլորովին էլ չի նվազում։ Ու վաղն էլ կուտակիչների ձեռքն ենք կրակն ընկնելու, ինչպես  այսօր արևային կայանների հախուռն կառուցման ձեռքն ենք կրակն ընկել։

Ժամանակին արևային կայանների համար էին սուբսիդավորում տրամադրում, ինչը բերեց-հասցրեց նման անկառավարելի իրավիճակի, հիմա էլ որոշել են կուտակիչների կառուցման վարկերը սուբսիդավորել։ Կառավարությունը պատրաստվում է վարկերի տոկոսները վերցնել իր վրա, բայց միևնույն է՝ դրանից հետո էլ կուտակիչների կառուցումը թանկ հաճույք է լինելու, էապես բարձրացնելու է արևային կայանների արտադրած հոսանքի ինքնարժեքն ու դրանք շատերի համար կորցնելու են իրենց իմաստը։

Այս ամենը, առանց հաշիվ-հաշվարկի, արևային կայանների կառուցման հետևանք է։ Այդ կայանները, ուզում է՝ 2-ը չէ, 4 ատոմակայանի հզորություն ունենան, չեն կարող փոխարինել բազային հզորություններին։ Զարմանալի չէ, որ «7 տարում 2 ատոմակայան ստեղծած» Նիկոլ Փաշինյանը Հայաստանի պահանջարկը բավարարելու համար, պատրաստվում է էլեկտրաէներգիա ներմուծել հայ ժողովրդի դարավոր թշնամիներից, որոնք հարմար պահի են սպասում՝ փակելու Հայաստանի «օդերը»։

Փոխարենը մտածելու բազային հզորություններն ավելացնելու մասին, արդեն տևական ժամանակ է, հիմքեր են ստեղծում Հայաստանը ևս մեկ էներգառեսուրսով թշնամի երկրներից կախվածության մեջ դնելու համար։ Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանն ասում է՝ առաջիկա տարիներին Հայաստանի էներգետիկ պահանջարկի պատկերը կարող է էապես փոխվել։ Եթե նախկինում Հայաստանը հիմնականում էլեկտրաէներգիայի ավելցուկ ուներ, ապա այժմ իրավիճակը կարող է փոխվել՝ արհեստական բանականության ոլորտի համար նախատեսված գործարանների և դրանց էներգասպառման աճի պատճառով։ Ըստ նրա, նոր արտադրական հզորությունների պահանջարկը կարող է այնքան մեծանալ, որ Հայաստանի ներսում արտադրվող էլեկտրաէներգիայի ամբողջ ծավալը սպառվի։ Այդ պայմաններում, ասում է՝ հարևան երկրներից էլեկտրաէներգիա ձեռք բերելու անհրաժեշտությունը չի բացառվում։ Խոսքն Ադրբեջանի ու Թուրքիայի մասին է։

Այնինչ՝ եթե ժամանակին մտածեին ոչ թե կեղծ ատոմակայաններ ստեղծելու, այլ բազային հզորություններն ավելացնելու մասին, երբեք էլ Ադրբեջանից ու Թուրքիայից էլեկտրաէներգիա գնելու կարիք չէր առաջանա, անկախ նրանից, թե քանի արհեստական բանականության գործարան կկառուցվեր։ Բայց քանի որ հայտարարված 2 ատոմակայանի ստեղծումը Նիկոլ Փաշինյանի հերթական ֆանտազիայի ու երևակայության արդյունքն է, հիմա մտածում են էլեկտրաէներգիայի բացը լրացնել Ադրբեջանի ու Թուրքիայի հաշվին։

Դրա համար էներգետիկ ենթակառուցվածքների միացման գնահատում են իրականացրել։ Ի զարմանս իրենց՝ պարզել են, որ համեմատաբար սահմանափակ ֆինանսական ներդրումների շնորհիվ հնարավոր է Հայաստանի ու Ադրբեջանի էներգետիկ ենթակառուցվածքները պատրաստել շահագործման։ Մոռացել են, որ այդ ենթակառուցվածքների առնվազն մի մասը մինչև վերջերս անխափան գործում էր։ Ժամանակին, քանի դեռ ունեինք հայկական Արցախն ու այն չէին հասցրել հանձնել, Հայաստանն էլեկտրաէներգիա էր ստանում Արցախից։ Արցախը հանձնելուց հետո, հիմա հավանաբար պատրաստվում են այդ նույն էլեկտրաէներգիան գնել Արցախը բռնազավթած Ադրբեջանից։

Էլեկտրաէներգիայի փոխանակումից են խոսում. Մեկը հարցնող լինի, Ադրբեջանի ինչի՞ն է պետք Հայաստանից էլեկտրաէներգիա ներմուծել, երբ այն էլեկտրաէներգիայի ավելցուկ ունի ու արտահանում է այլ երկրներ։ Էլեկտրաէներգիայի ավելցուկ ունեցող երկիրն ինչո՞ւ պիտի էլեկտրաէներգիա ներկրի, առավել ևս՝ Հայաստանից։

Այս ամենի իրական նպատակն Ադրբեջանից Հայաստան էլեկտրաէներգիա ներմուծելն է, գուցե նաև Հայաստանի տարածքով ադրբեջանական էլեկտրաէներգիան Թուրքիա հասցնելը։  Պարզապես այս մասին խուսափում են ուղիղ ասել, ուզում են քողարկել նրանով, որ Հայաստանն էլ կարող է էլեկտրաէներգիա արտահանել Ադրբեջան ու Թուրքիա։ Մի կողմից՝ սպասվող էլեկտրաէներգիայի դեֆիցիտից են խոսում, մյուս կողմից՝ Ադրբեջան ու Թուրքիա էլեկտրաէներգիա են իբր պատրաստվում արտահանել։ Եվ ո՞վ պիտի սրան հավատա։

ՀԱԿՈԲ ՔՈՉԱՐՅԱՆ

—