Category: News

Liparit Drmeyan, the former head of the RA representative’s office for international legal affairs, writes: “What you need to know.

A new constitution can be adopted exclusively through a referendum (Article 202 of the Constitution and Article 4, Part 1, Clause 1 of the Referendum Law). And the only option to change the non-amendable articles of the Constitution is to adopt a new constitution, for example, if you want to make the reference to the Declaration of Independence non-amendable.

Membership in the EU and any other supranational organization, termination of membership can be decided only through a referendum (Article 205 of the Constitution and Article 4, Part 1, Clause 3 of the Referendum Law). No law or government decision can replace it.

The above-mentioned issues can be put to the referendum ONLY with at least 2/3 of the votes of the deputies of the National Assembly, except for the issues of membership in the supranational structures and the change of territory, for which a majority of the total number of votes of the deputies is necessary. Moreover, if the specified number of votes in favor is not enough to adopt a decision to hold a referendum, then there is no other way to put the issue to a referendum, even by collecting 1 million signatures.

In the context of the current internal political realities, this means that if the parliamentary opposition did not vote in favor of putting the government’s draft constitution to a referendum and did not secure enough votes (2/3), the government will have no choice but to dissolve the parliament and hold early elections, hoping to get 2/3 of the mandates.

Regarding EU/EEU membership. until a referendum on EU membership is held, talking about any law or application or decision about membership is just an exercise in thought.”

The Iranian side sent an unprecedentedly open, direct and clear message to Nikol Pashinyan regarding the TRIPP project and Iran’s red lines. Ali Akbar Velayati, the former Foreign Minister of Iran, the former adviser on international affairs to the Supreme Leader of Iran, published an article in the Iranian periodical “Ettelaat” entitled “Open and honest with Mr. Prime Minister” addressed to Nikol Pashinyan.

According to “Purson” news website, he wrote in “Ethelaat” newspaper.

“As far as I know, during the long history of relations between Armenians and Iranians, such abnormal phenomena have never been recorded, during more than two thousand years of joint relations, from the time of the Parthians to the present day. After the collapse of the Soviet Union and the formation of 15 independent republics, the relations of the Islamic Republic of Iran with all the republics formed on the ruins of the Soviet Union were friendly and normal, except when some of them showed unfriendly attitude.

During the so-called “velvet” (or “color”) revolution in 2018, following the example of some other republics, such as Kyrgyzstan and Georgia, Nikol Pashinyan tried to overthrow the former government of Armenia, which was closely cooperating with Moscow.

One of the harmful steps of Nikol Pashinyan’s new government was the deepening of the hostility between Armenia and Azerbaijan, which is now more acute than ever. However, recently Mr. Pashinyan has taken such steps that only cause division and problems for Armenia and do not give any other results.

All the negative actions directed against the interests of the Armenian people can be summed up in one word: deepening of following the policies of Western countries, especially France, USA and Great Britain. We are talking about the continuation of the liberal-democratic government, in which neither liberalism nor democracy is genuine. This behavior of Pashinyan, taking into account the complex background of his past, opens a new phase of hostility and tension in the South Caucasus.

During the last more than eight years, he has had secret and open contacts and negotiations with all those parties who are interested in maintaining or undermining security in the region and have ambitions for it. At present, its relations with Azerbaijan, Iran, Turkey, and probably in the future also with Georgia, are unstable and unpredictable.

His last step was to approve the baseless and reckless proposal of the man of many faces, Trump, to change the name of the Zangezur Corridor to “Trump Route” or “TRIPP”. During two separate meetings, once with the deputy minister of foreign affairs of that country, who arrived in Tehran, and another time with the ambassador of Armenia in Tehran, I clearly presented my views to them.

And those views were as follows. The Islamic Republic of Iran is aware of the problems faced by Russia regarding Ukraine. Therefore, Armenia may make a wrong calculation, thinking that since Russia is busy with the war in Ukraine, it will pay less attention to the security of the South Caucasus.

That is why I stated during the press conference that Iran, with or without Russia, considers itself responsible for maintaining the security of the South Caucasus. Just as from the time of Cyrus the Great until today, the Caucasus, up to Derbend in Dagestan, has been the protective zone of Iran’s security.

During the Astana Summit held in Tehran in the month of Khordad 1400 (May-June 2021), where I was fortunate enough to be present to pray to God for the sanctity of the martyred leader’s soul, His Holiness clearly stated during the meetings with Erdogan in the morning and Putin in the evening: “We are against the creation of Zangezur Corridor.” The strategic words of the martyred leader are a red line regarding foreign policy and the most important state issues of the Islamic Republic of Iran.

After the above two meetings, the armed forces of the Islamic Republic of Iran organized very powerful military exercises. At that time, the martyred Chief of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran visited the area of ​​operations to demonstrate Iran’s strength and determination. I clearly said my last words to the ambassador of Armenia. if Trump and his allies try to cross this red line of Iran, we will break their legs.

At the end of last week, the Armenian parliament approved the construction of this corridor. What does this step mean?

This fruitless step by Nikol Pashinyan and his followers is indeed an action that will become a shame for the noble people of Armenia, which has a long history of politically balanced and prudent behavior.”

Ali Akbar Velayati is one of the most experienced, influential and key figures in the political system of the Islamic Republic of Iran. Holding the post of Iran’s Foreign Minister for 16 consecutive years from 1981 to 1997, he formed the foundations of the country’s modern diplomacy. Being a long-time senior adviser to the Supreme Leader of Iran on international affairs, a member of the Expediency Determination Council, as well as the chairman of the Board of Founders and Trustees of the Islamic Azad University, Velayati actually expresses the collective position of the top echelons of Iran’s state elite and security system.

In the political reality of Iran, where the Supreme Leader’s office has the ultimate authority to make fundamental foreign policy decisions, Velayati’s speech has the weight of an official-strategic message rather than an individual analysis.

His article published in the “Ettelaat” periodical is not a “leak” or a random statement. in diplomatic practice, when the official Ministry of Foreign Affairs maintains restraint, the representatives of the Supreme Leader’s office use more harsh and clear signals.

Velayati’s message to the Armenian authorities is a clear warning that Tehran considers the developments taking place in the South Caucasus within the immediate range of its national security. Emphasizing the “red lines”, the unacceptability of Syunik’s corridor logic and the dangers of the involvement of external (Western) forces, the senior Iranian official makes it clear that any violation of regional borders or geopolitical balance will be met with Tehran’s determined resistance, up to the readiness to use armed forces.

This harsh rhetoric proves that the numerous assurances of the Armenian side, diplomatic clarifications and the official statements of Yerevan regarding the consideration of Iran’s interests within the framework of the “Crossroads of Peace” project did not dispel Tehran’s concerns. The arguments of Armenian diplomacy were found to be insufficient for the Iranian side, which is why Tehran has to switch to tactics of direct and direct political pressure. This indicates a serious gap in strategic trust between Yerevan and Tehran, where the assurances of the Armenian side have been replaced by the ultimatums of the Iranian side.

The assurances within RA that they are responding to the concerns of the Iranian side are not particularly a problem, in fact, it is a trick, because behind closed doors, Iranian figures convey rather sharp messages during contacts at all possible levels, maintaining balance and restraint in the public sphere.

However, this long round of assurances did not actually produce any results. Therefore, Velayati’s article is not only a sharp criticism of Pashinyan’s foreign policy, but also records a new phase of tension in the history of Armenian-Iranian relations.

Tehran sends a clear signal that rapprochement with the West, possible concessions on TRIPP or attempts to bring foreign actors to the region are considered as steps against Iran’s security zone. For the Armenian authorities, this is a serious impulse to revise their calculations, because the deterioration of relations with neighboring Iran can have very serious consequences, making Armenia’s security and geopolitical positions in the region even more vulnerable.

The third president of RA, Serzh Sargsyan, briefly answered the journalists’ questions before the court session in another fabricated criminal case.

– Mr. President, in connection with the realities of the day, detention terms were set for Samvel Karapetyan and Gagik Tsarukyan. Your position, assessment.

– Isn’t my assessment and position obvious?

– What do they want from the opposition? Does CP want “peace” alone?

– In my opinion, the NA factions want to lead and pass their constitutional “reforms” bill.

The guest of the “Pressing” program is Edgar Ghazaryan, deputy of the “Strong Armenia” opposition faction of the RA National Assembly, former governor of Vayots Dzor, RA envoy extraordinary and minister plenipotentiary, former RA ambassador to Poland.

• Nikol Pashinyan, you can’t gather your deputies in one place, let alone gather the people…

• You go to Narek Karapetyan’s house 4 times, what do you do? were you checking the fridge?

• What did you come to do with a machine gun, a beekeeper’s mask on your face? go, get the Turks out of the territories of Armenia…

• What is the director of the NSS doing in Baku? I have the right, don’t I, to ask why you went…

• If you lose the state, what part of your property is important?

• Members of the Communist Party, he is using compromising material against you, if you take it against him once, we will get rid of it.

• Samvel Karapetyan is in politics to remove Nikol, not to agree on something else.

• How does the robbery happen? if you are a government official, what difference does it make if the money goes into your account or if it is given in an envelope?

• Who has seen the head of the country go and give an interview in the public garage to an ordinary media, Euronews?

• The current status of Samvel Karapetyan is different from the previous status of detention. In the past, he was again a highly respected and influential figure among the people, but now he is also the head of the party, which is represented in the National Assembly by a group of 29 deputies. Nikol Pashinyan is trying to oppress Samvel Karapetyan by persecuting him, exerting influence on the deputies of the faction, but without understanding who he is dealing with. Did Samvel Karapetyan enter the political arena to make an agreement with Nikol Pashinyan? Samvel Karapetyan entered politics to remove Nikol Pashinyan, not to agree on anything with him. What does he think, should Samvel Karapetyan be afraid of going to prison again? He thinks he’s out of his mind…

• What did Nikol Pashinyan do with Arush Arushanyan? Arush Arushanyan was an opposition figure, wasn’t he? He put the prisoner under arrest, initiated criminal cases, and then said: look, the prison sentence is hanging on your head. If you don’t cooperate with the KP now, the Supreme Court can make a decision, let’s cancel this decision, they will take you to the Goris prison, not the Goris municipality. And if you cooperate with the CP, you become a mayor, they give subsidy programs, you earn money, you write “0” (zero) on the car numbers, and you come to work for yourself… This is one of Nikol Pashinyan’s ways of working…

• Nikol Pashinyan, look at Samvel Karapetyan, look at you, you lucky one. Even if you live 500 biological lives, you will not be half of Samvel Karapetyan. He is a person with completely different values. He left his prosperous life and wealth and came here today, he is struggling to preserve the values ​​of his state.

• Pashinyan is no longer trusted in Europe, nor in Russia, he is left in limbo, he also has time limits and now he doesn’t know what to do. He says: bring us to change the Constitution at Aliyev’s request. We also say: the Armenian people say: who is Aliyev to come and decide in our country?

• When Nikol Pashinyan had just come to power, in 2019, in Ijevan, his hometown, forest cutters, who have been living in that forest all their lives, from the day they were born, were protesting. Restrictions were placed in front of them in relation to selling the remains of logging and sanitary logging. They raised a riot. The tension was high, the people went out into the streets. Since Nikol Pashinyan organized protests in 2018, those people thought that they could raise their protest against Pashinyan’s decision, it was a social riot, but they did not demand the resignation of the government, they raised their issues. Tensions were high and police chief Valery Osipyan was gone Ijevan and the then director of the National Security Service Artur Vanetsyan.

Later, in 2020, Artur Vanetsyan told during one of the opposition rallies that at that time Pashinyan had called him, and do you know what he instructed… He told Vanetsyan: “I want rivers of blood to flow through the streets”… Can you imagine, in his hometown, against people complaining about social problems, who were expressing a civil opinion…

Later, of course, he saw those rivers of blood in Artsakh in 2020… He can’t get enough of it, now he wants to see rivers of blood in the streets of Yerevan, he wants to turn one part of the people against the other part… That person is evil.

And we don’t need rivers of blood. We need the well-being and peace of our people. And the statement of today’s political forces is not about rivers of blood, it is about real peace, it is about the loss of territory without the homeland, it is about rejecting the Aliyev Constitution, it is about restoring democracy and ensuring the well-being of our people.

To remind: 2020 Artur Vanetsyan, head of the “Homeland” party, former director of the NSS, during the “Nikol, leave” rally in Liberty Square. referred to The actions of the police in those days in Yerevan, when peaceful protesters were forcibly detained.

 “Yesterday’s incidents that took place in Yerevan are simply unacceptable and illegal. We will find out one day who those guys in uniform of unknown origin were. I know that people sitting in front of the TV are surprised, they say that Nikol Pashinyan promised that he will not use violence against his opponents, and if the people want him, he will definitely leave, but Nikol Pashinyan is lying again. I want to tell one story, why Nikol Pashinyan uses force against the people who are peacefully demonstrating or doing a peaceful action, because Nikol Pashinyan doesn’t really love this people, Nikol Pashinyan is a chronic liar.

Now let me tell you why he doesn’t like it. You may remember that 2 years ago there were protests in the city of Ijevan, the protests of people cutting wood from the forest. At that time I was the director of the National Security Service and I ended up there. A very logical question arose as to what the director of the NSS has to do with the protesters in Ijevan – there is one very simple reason. Nikol Pashinyan, seeing that a large number of people went out to the streets and protested, fell into another hysterical fit. He called me, my friend, then police chief Valery Osipyan, and said: I want to see rivers of blood, kill everyone. Now, I want to say that when Nikol Pashinyan says he loves all of you, he bows down to all of you, he is telling a lie, he hates all of you, he only loves his power and position,” said Artur Vanetsyan. 

He emphasized that the well-known history of those incidents in Ijevan proves why the police used such brutal force yesterday, it is not so easy to reject the person holding the position of the country’s prime minister and say that they are not following his orders.

—

In the anti-corruption court, presided over by judge Sargis Petrosyan, on November 5, 2008. in the context of the events of March 1, the court session continued in the case of the second president of the Republic of Armenia Robert Kocharyan, the former head of the Armed Forces General Yuri Khachaturov, the former Minister of Defense of the Republic of Armenia Seyran Ohanyan and the former Deputy Prime Minister Armen Gevorgyan.

The scope of the evidence to be examined was discussed in court. The public prosecutor requested to interrogate in court in 2008. to the witnesses regarding the events of February-March, who are mainly officials and servicemen of various departments. In particular, among them is the former head of the General Staff of the RA Armed Forces, Colonel-General Onik Gasparyan.

We referred to the testimony of Onik Gasparyan on March 1, “Many factors were taken into account”. why Pashinyan didn’t appoint Onik Gasparyan as the head of the General Assembly in 2018″ in the article.

Moreover, Onik Gasparyan, who headed the General Staff of the RA Armed Forces during the 44-day period, testified. On August 2, 2018, and was cross-examined on October 29, 2018.

We have presented several noteworthy episodes in our analysis above.

Not yet On May 24, 2018 and even before that, the press had written that Onik Gasparyan would be appointed head of the State Security Service, and one of the first writers about this was Pashinyan’s family newspaper: “Armenian Time”.

The corresponding article was written May 24, 2018 at 1:30 p.m: However, later it became known that Pashinyan decided to entrust this position to Artak Davtyan. Pashinyan announced the information to the public on Facebook by post 2018 on May 24 at 9:40 p.m.

And General Gasparyan? On June 18, 2018 reappointed In the position of First Deputy Chief of the General Staff of the Armed Forces.

Let’s remind that he was appointed to the position of deputy chief of the RA Armed Forces General Staff On July 7, 2016, and on June 15, 2017, first deputy.

Onik Gasparyan, head of the General Staff of the RA Armed Forces, was appointed 2020 on June 8.

By the way, before the appointment on June 8, 2020, the press about the appointment of Onik Gasparyan to the position of the head of the General Staff during Pashinyan’s government had written also in 2019.

And generally similar information had begun to circulate even under the previous authorities, in 2017, that Onik Gasparyan will replace Movses Hakobyan as the head of the General Staff, perhaps, taking into account the fact that when Vigen Sargsyan was the Minister of Defense, Onik Gasparyan, as the first deputy chief of the General Staff of the RA Armed Forces, participated in the development of the new seven-year plan for the modernization of the army.

As to why Pashinyan did not appoint Onik Gasparyan to the position of head of the General Directorate earlier, we can make various assumptions, including taking into account his testimony related to the events of March 1st, which the “Zhoghovurd” daily published in full 2 ​​days after his appointment as the head of the General Directorate had published. 

“On the night of March 1-2, I don’t remember the exact time, someone I don’t remember approached me and informed me that General Yu. Khachaturov is waiting for me. I hastened to his office, where there were many officers, but I do not remember who they were, and he introduced me to a lieutenant colonel or colonel of a traffic policeman, whose name I do not even remember, and told me to follow him and stand behind the internal troops. He didn’t tell me anything more than that, and when I wanted to leave, he told me that he was conveying the Prime Minister’s words about not forgetting that our brothers and sisters are standing in front of us.” mentioned in Onik Gasparyan’s testimony.

During the interrogation in the March 1 case, Onik Gasparyan was asked: “Did you receive the right to give the order to fire in advance from the superior leadership or not? Specifically, after your order, only the personnel of the 4th MC fired, or did your order, as a senior officer’s order, apply to the Artanish troop or another unit as well?”

The general answered this question.

“I did not issue such an order. While I was still in Nubarashen, but I don’t remember the exact day, I said during a conversation with my subordinates that we are unlikely to have any special problems, but we may have a problem of shooting into the air in case of extreme necessity. I said this on my own initiative, I did not receive such information from the superior management in advance. While I was on Paronyan Street, I reaffirm that I did not give such an order to anyone and I did not receive such an order from the superior leadership, that is, I mean from the staff of the head of the Yerevan Garrison, or from the General Directorate of General Staff.

Rebuttal: “In your initial testimony, you stated that on March 1, only Yu. After entering Khachaturov, you realized that you should move with your staff to Leo Street, after that to Paronyan Street and position yourself behind the police barricade. In that case, I suggest you clarify what made you doubt that the maximum that can be done is to shoot into the air…”.

Onik Gasparyan answered this question in his testimony.

«Since I was informed from the beginning that it is possible to get involved in the protection of state objects, that’s why the meaning of my speech was precisely that, and I meant that if the objects entrusted to us are attacked by protesters, the most we can do to repel them is to shoot in the air.”

The testimony of the former head of the General Staff of the RA Armed Forces on March 1 is quite voluminous, but Onik Gasparyan behaved like a dignified officer and did not testify against anyone, in fact.

It should be noted that on March 1, 2008, he held the position of the Deputy Commander-in-Chief of the 4th Army Corps of the RA Ministry of Defense.

Let’s also remind that Onik Gasparyan was removed from the position of the head of the General Assembly by force of law, in the 2021 General Assembly. after the famous statement of February 25, which Pashinyan considered an attempted military coup, which has nothing to do with reality. And Gasparyan is very likely to have interesting facts related to the 44-day war submitted the publicity of which may not be beneficial to Pashinyan.

Let us add that the list of witnesses in the case of March 1 also includes the Deputy Chief of the General Staff of the General Staff of the Armed Forces of the RA Armed Forces General Staff, Major General Temur Shahnazaryan, who signed Pashinyan’s resignation statement under the General Staff statement. In the list of witnesses there is even a name of the commander who died in the 44-day war.

Like the interrogations of the military in the case of March 1 after the change of power, so today, they cannot but affect the attitude, mood and activity of the armed forces.

Nikol Pashinyan put the full responsibility for the defeat in the 44-day war on the army, military leadership and the military, now another wave of pressure is about to start on the army, retired and active high-ranking and non-high-ranking military personnel.

Եգիպտոսն ու Լիբիան կարող են ինտեգրվել տարածաշրջանային անվտանգության ընդհանուր տարածքին, որը դեռ պետք է ստեղծվի

Հոկտեմբերի 26-ին Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցավ տարածաշրջանայնացման տեսանկյունից նշանակալի իրադարձություն։ «Մեքքայի դաշնագրի» ստորագրող պետությունների՝ Պակիստանի, Թուրքիայի և Սաուդյան Արաբիայի բարձրաստիճան զինվորականների և հետախուզական շրջանակների պատվիրակությունը ժամանել է Թեհրան՝ բանակցելու Իրանի ռազմաքաղաքական ղեկավարության հետ։

Սաուդյան Արաբիայի պաշտպանության նախարար արքայազն Խալիդ բին Սալմանը, Պակիստանի ցամաքային զորքերի շտաբի պետ Ասիմ Մունիրը և թուրքական հետախուզության ղեկավար Իբրահիմ Քալընը բանակցություններ են վարել Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանի, Իրանի ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի քարտուղար Մոհսեն Ռեզայիի և Իսլամական Հանրապետության ԱԳ նախարար Աբբաս Արաղչիի հետ։ Իմիջիայլոց նկատենք՝ Թուրքիայի հատուկ ծառայությունների ղեկավար Իբրահիմ Քալընը հայտնի է ոչ միայն նախագահ Ռեջեփ Թայիբ Էրդողանի հետ իր մտերմությամբ, այլև ամերիկյան էլիտաների հետ սերտ կապերով։

Բանակցությունների ընթացքում ԻԻՀ նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը կոչ է արել իսլամական երկրներին համակարգված դիրքորոշում որդեգրել իսրայելական «ագրեսիայի և սպանությունների» վերաբերյալ։ Ազգային անվտանգության բարձրագույն խորհրդի քարտուղար Մոհսեն Ռեզային հայտարարել է, որ մասնակիցները համաձայնել են, որ Իսրայելը պետք է զորքերը դուրս բերի Լիբանանի և Սիրիայի հարավային շրջաններից, Գազայից և Արևմտյան ափից՝ ներկայացնելով բանակցությունները՝ որպես տարածաշրջանային իրադրության փոփոխության վկայություն, հաղորդում է իրանական Mehr լրատվական գործակալությունը։

ԻԻՀ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Էսմայիլ Բաղայիի խոսքով՝ Սաուդյան Արաբիայի, Թուրքիայի և Պակիստանի բարձրաստիճան ներկայացուցիչների հետ հանդիպումը «գործնական քայլ» է տարածաշրջանային անվտանգության մեխանիզմների ստեղծման ճանապարհին՝ հիմնված ընդհանուր շահերի վրա։ Կարելի է ենթադրել՝ խոսքը խաղի ընդհանուր կանոնների մասին էր, որոնք դեռ պետք է մշակեն տարածաշրջանային խաղացողները։

Իրանցի պաշտոնյաների հետ հանդիպումները մաս են կազմում մերձավորարևելյան ճգնաժամի դեէսկալացիային, երկխոսությանն ու դիվանագիտական լուծումներին աջակցելուն և Քաթարի ու Պակիստանի կողմից ակտիվորեն առաջ մղվող միջնորդական ջանքերին։ Իսկ առայժմ Դոհայի և Իսլամաբադի համատեղ միջնորդական ջանքերը նկատելի հաջողությամբ չեն պսակվել։

Հայտնի է, որ հանդիպման նախաձեռնողն Իսլամաբադն է՝ Թեհրանի աջակցությամբ, տարածաշրջանում սուր ճգնաժամի, ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև ուղիղ ռազմական բախման սպառնալիքի, ինչպես նաև Իսրայելի գործողությունների համապատկերին։ Պակիստանը խիստ շահագրգռված չէ էսկալացիայի մեջ, քանի որ այն հղի է նաև ներքաղաքական ապակայունացմամբ։ Պակիստանի տարածքում բնակվում է էթնիկ փոքրամասնություն՝ բելուջները, որոնք որոշակի հանգամանքներում կարող են բարձրացնել պետության կազմից դուրս գալու և իրանական բելուջների հետ առանձին պետություն կազմավորելու հարցը։

Պահը, ընդհանուր առմամբ, պատմական է։ Իրանի համար սա առաջին բարձր մակարդակի անմիջական շփումն էր 2026 թվականի օգոստոսին ստորագրված «Մեքքայի պաշտպանական համաձայնագրի» մասնակիցների հետ, որը հավաքական պատասխան է ենթադրում նրա անդամներից որևէ մեկի վրա հարձակման դեպքում։

ԶԼՄ-ների և աղբյուրների տվյալներով՝ չհրապարակված, բայց, այնուամենայնիվ, առանցքային թեմաներից մեկը դարձել է Եմենում տիրող իրավիճակի քննարկումը, մասնավորապես՝ քննարկվել են հրադադարին և եմենյան հութիների գծով փոխգործակցությանը վերաբերող հարցեր (որոշ տվյալներով՝ Էր Ռիադը դիտարկել է իրադրության կայունացման տարբերակներն «Արևելք-Արևմուտք» խողովակաշարի գծով պոմպակայաններին և Ռիադում Խալիդ թագավորի անվան միջազգային օդանավակայանին հարվածելուց հետո)։

Կարևոր է ընդգծել՝ տարածաշրջանային անվտանգության ապահովման թեմայի առաջխաղացումն սկսում է ավելի արմատավորվել քաղաքական շրջանակներում, ինչպես, ի միջի այլոց, տարածաշրջանայնացման բուն գործընթացը։ Խոսքը հայեցակարգի ձևավորման մասին է, որի դեպքում Մերձավոր Արևելքի անվտանգությունը պետք է ապահովվի հենց տարածաշրջանի պետությունների կողմից՝ առանց արտաքին (արևմտյան) միջամտության։

Իրանն ավանդաբար և ողջամտորեն դեմ է Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ զինված ուժերի ներկայությանը, որը միայն անկայունություն է սերմանում, և ժամանակի ընթացքում դա ավելի ակնհայտ է դառնում տարածաշրջանի երկրների համար՝ դրդելով համատեղ գործողությունների ակտիվացմանը։ Դրա հետ մեկտեղ՝ Իրանում պահպանողական տրամադրված որոշ դիտորդներ նախազգուշացնում են, որ «Մեքքայի դաշինքի» մասնակիցները նախկինի պես խորապես ինտեգրված են ԱՄՆ անվտանգության համակարգում, և նրանց մոտեցումների հնարավոր վերանայումն ամենևին չի նշանակում Վաշինգտոնի հետ հարաբերությունների խզում։

Պաշտոնապես կողմերը չեն ստորագրել անվտանգության կամ ակնթարթային հրադադարի նոր խոշոր պարտավորեցնող համաձայնագրեր, բայց պայմանավորվել են շարունակել կանոնավոր խորհրդակցությունները և պահպանել քառակողմ հաղորդակցության ուղի։

Թեհրանում հաստատել են, որ չեն փակում դռները դիվանագիտության առջև՝ զուգահեռաբար շփումներ պահպանելով այլ միջնորդների (այդ թվում՝ Քաթարի) հետ։ Այս տեսանկյունից «Մեքքայի դաշնագրի» ստորագրողների դիվանագիտական ջանքերը կարելի է դիտարկել որպես վերահաս փոթորկի համապատկերին անկախ դիրքորոշում որդեգրելու փորձ։

Չէ՞ որ, եթե հավատանք որոշ արևմտյան ԶԼՄ-ների և ինտենսիվորեն տարածվող լուրերին՝ ամերիկյան Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրությունների արդյունքների հրապարակումից անմիջապես հետո կոալիցիան պատրաստ է նախաձեռնել Իրանի դեմ ռազմական գործողությունների վերսկսումը՝ շարունակելով փետրվարին սկսված գործողությունները։

2026 թվականի օգոստոսին Պակիստանի, Սաուդյան Արաբիայի և Թուրքիայի կազմում «Մեքքայի դաշնագրի» ի հայտ գալուց հետո միջազգային ԶԼՄ-ներն ու փորձագետներն ակնկալում էին, որ Իրանը կարող է դառնալ դաշինքի մասնակիցների հավանական թիրախը։ Բացի այդ, Թուրքիան և Պակիստանն արդեն ունեն Սաուդյան Արաբիայի օգտին հանդես գալու ձևական առիթ՝ Իրանի հետ կապված «Անսար Ալլահ» շարժման (հութիների) հարձակումների տեսքով՝ ուղղված նավթային և տրանսպորտային ենթակառուցվածքների դեմ։

Նրբությունը, սակայն, կայանում է այն բանում, որ միշտ չէ, որ Մերձավոր Արևելքի խաղացողները (և նրա սահմաններից դուրս) առաջնորդվում են ձևական, բլոկային տրամաբանությամբ, ինչը միայն սնում է փոխադարձ անվստահությունը և բազմապատկում մարտահրավերները։ «Ուժի տարածաշրջանային կենտրոնների» պարտավորեցնող կարգավիճակին հավակնող պետությունները փորձում են ձևավորել սեփական անվտանգության ճարտարապետությունն ու համապատասխան հովանավոր-հաճախորդ հարաբերությունները։ Դրանում բավական է համոզվել՝ հաշվի առնելով վերջին երկու նորությունները։

Այսպես, Թուրքիայի ռազմական գերատեսչությունը հայտարարել է Եգիպտոսի հետ ծովային իրավասությունների մասին համաձայնագիր ստորագրելու պատրաստակամության մասին, որը նման է Լիբիայի հետ ստորագրված համաձայնագրին։ Գերատեսչության գնահատականներով՝ նման համաձայնագիրը կարող է Կահիրեին բերել 15 հազար քառակուսի կիլոմետր ծովային տարածք, և հազիվ թե Աբդել Ֆաթթահ աս Սիսիի կառավարությունը հրաժարվի նման նախանձելի հեռանկարներից։

Միևնույն ժամանակ, Լիբիայի Ներկայացուցիչների պալատը (որը գտնվում է Լիբիայի արևելքում գտնվող Բենգազիում և Տոբրուկում և կապված է գեներալ Խալիֆա Հաֆթարի հետ) միաձայն հավանություն է տվել Թուրքիայի և այն ժամանակվա Ազգային համաձայնության կառավարության միջև 2019 թվականի նոյեմբերի 27-ի փոխըմբռնման հուշագրին՝ Միջերկրական ծովում ծովային իրավասությունների սահմանազատման վերաբերյալ, և միաժամանակ չեղյալ է հայտարարել իր 2020 թվականի որոշումները՝ թուրք-լիբիական երկու հուշագրերի վավերացումից հրաժարվելու և Անկարայի հետ քաղաքական հարաբերությունները խզելու մասին։

Այսպիսով, այժմ և Տրիպոլիի իշխանությունները, և նախկինում Կիրենաիկայի խիստ ընդդիմախոս կառույցները պաշտպանում են 2019 թվականի համաձայնագիրը, ինչն ամրապնդում է Թուրքիայի դիրքերն Արևելյան Միջերկրական ծովում։ Նույն օրն Ազգային հետախուզական կազմակերպության (MIT) ղեկավար Իբրահիմ Քալընը Տրիպոլիում հանդիպել է Ազգային միասնության կառավարության վարչապետ Աբդուլհամիդ Դբեյբայի հետ։

Այս ամենից հետևում է, որ բացի Իրանից և «Մեքքայի դաշնագրի» ստորագրողներից, դրական տարածաշրջանայնացման գործընթացում ներգրավված են նաև Եգիպտոսն ու Լիբիան։ Չի բացառվում այն սցենարը, որի դեպքում եվրոպական Արևմուտքի առևտրային ուղիները կախված կլինեն «Մեքքայի պակտի» մասնակիցների բարի կամքից և նրանցից, ովքեր այս կամ այն ձևով կմիանան դրան։

ՅՈՒՐԻ ՄԱՎԱՇԵՎ

fondsk.ru

Թարգմանությունը՝ Ժաննա Ավետիսյանի

—

Հայաստանի հանքարդյունաբերությունը կրկին հայտնվել է ադրբեջանական լրատվամիջոցների և իրենց բնապահպան հռչակած՝ հասարակական կազմակերպությունների՝ կեղծ էկոակտիվիստների թիրախում։ Այս անգամ առիթն Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շահագործման մեկնարկն ու Երևանում COP17-ի անցկացումն է։

Ադրբեջանի, այսպես կոչված՝ բնապահպանների վայնասունը Հայաստանի հանքարդյունաբերության նկատմամբ, իհարկե, նորություն չէ։ Դա ո՛չ առաջին, ու ո՛չ էլ հաստատապես վերջին անգամ է։ Սակայն այդ աղմուկի հետևում ոչ թե իրական բնապահպանական մտահոգություններն են, այլ Հայաստանի տնտեսության առանցքային ճյուղերից մեկին վնասելը։ Ցավոք, ինչպես մինչև 2018 թվականը, այնպես էլ հիմա, շատ հաճախ հայ և ադրբեջանցի էկոակտիվիստների սրացումները հաճախ սինխրոն են լինում:

Հոկտեմբերի 10-ին Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման պաշտոնական մեկնարկից հետո, ադրբեջանական մամուլը կրկին շրջանառության մեջ դրեց տարիներ շարունակ հնչեցվող անհիմն ու կեղծ մեղադրանքները։ Իսկ հոկտեմբերի 24-ին Report.az-ում հրապարակված՝ «COP17-ը Երևանում և «կանաչ երկերեսանիությունը»» վերնագրով հոդվածում փորձ արվեց արդեն ամբողջ Հայաստանի բնապահպանական քաղաքականությունը ներկայացնել որպես տարածաշրջանային սպառնալիք։ Հոդվածում մեկտեղվել էին Ամուլսարը, Սյունիքի հանքերը, Մեծամորի ատոմակայանը, անդրսահմանային գետերն ու Արցախի վերաբերյալ քաղաքական մեղադրանքները՝ այդպիսով փորձելով ստեղծել բնապահպանական աղետի տպավորություն։

Այս ամենն, անշուշտ, դժվար է դիտարկել որպես զուտ պատահական համընկնում։ Դեռ 2023թ. հուլիսին էին ադրբեջանական մի շարք հասարակական կազմակերպություններ բաց նամակ հղել Նիկոլ Փաշինյանին՝ հայտնելով իրենց մտահոգությունները շրջակա միջավայրի և տարածաշրջանի ջրային ռեսուրսների վրա Հայաստանի հանքարդյունաբերական գործունեության հնարավոր ազդեցության վերաբերյալ։ Ու այդ «մտահոգություններից» բխող եզրակացություն էին արել. Եզրակացությունն էլ այն էր, որ պետք է դադարեցնել Ամուլսարի հանքավայրի շահագործումը։

Նույն այդ կազմակերպությունները 2023թ. ձևավորել էին «Environmental Protection First» կոալիցիա, որի հրապարակային նպատակներից մեկը Հայաստանի հանքարդյունաբերական գործունեության դեմ պայքարն է։ Այսինքն՝ խոսքը բոլորովին էլ մեկ հանքավայրի վերաբերյալ առանձին անհանգստության մասին չէ։

Տարիներ շարունակ հետևողականորեն թիրախավորվում է Հայաստանի տնտեսության ռազմավարական նշանակություն ունեցող մի ամբողջ ոլորտ։ Չեղած փաստերը ներկայացվում են՝ որպես կատարված իրականություն։ Պնդում են, թե իբր Ամուլսարի շահագործումը կործանարար վնաս է հասցնում Ջերմուկի հանքային աղբյուրներին։ Այն պարագայում, որ Ամուլսարի շահագործումը դեռ նոր է մեկնարկել, իսկ ծրագրի վերաբերյալ 2019թ. իրականացված միջազգային փորձագիտական ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ Ամուլսարի ստորերկրյա ջրերի և Ջերմուկի ջերմային աղբյուրների միջև կապ չի հայտնաբերվել։

Նույնպիսի կեղծիքներից մեկն էլ այն է, թե չի ներկայացվել Ամուլսարի շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատման հաշվետվություն։ Մինչդեռ Ամուլսարի շրջակա միջավայրի և սոցիալական ազդեցության գնահատման փաստաթղթերը հրապարակվել են դեռևս 2016 թվականին, հասանելի են եղել նաև Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի պաշտոնական կայքում։ Դրանք ներառում են ծրագրի նկարագրությունը, բնապահպանական ազդեցությունների գնահատումը, մեղմման միջոցառումներն ու կառավարման ծրագրերը։

 

Բայց այս ամենը չի խանգարում, որպեսզի ադրբեջանական «բնապահպանները» հերթական վայնասունը բարձրացնեն Հայաստանի հանքարդյունաբերության, այդ թվում՝ օրերս շահագործման մեկնարկը տված Ամուլսարի դեմ, փորձելով բնապահպանական օրակարգի տակ քողարկել քաղաքական նպատակները։ Սա բոլորովին էլ տարօրինակ չէ, եթե հաշվի առնենք՝ ինչպես ընդհանրապես հանքարդյունաբերության, այնպես էլ՝ Ամուլսարի կարևոր տնտեսական ու սոցիալական նշանակությունը Հայաստանի համար։

Ամուլսարը Հայաստանի վերջին տարիների ամենախոշոր ներդրումային ծրագիրն է։ Կատարված ներդրումները հասնում են 750 միլիոն դոլարի։ Կանխատեսվում է տարեկան շուրջ 210 հազար ունցիա ոսկու արտադրություն, մոտ 130 միլիոն դոլարի հարկի և ռոյալթի վճարումներ, ինչպես նաև հազարավոր ուղղակի ու անուղղակի աշխատատեղեր։

Սրանք, անշուշտ, առայժմ ծրագրային գնահատականներ են, որոնք, սակայն, հստակ ցույց են տալիս այդ խոշոր ներդրումային նախագծի տնտեսական, ֆինանսական ու սոցիալական կարևորությունը։

Փաստ է, որ հանքարդյունաբերությունը եղել ու Հայաստանի տնտեսության համար ունի համակարգաստեղծ նշանակություն։ Ինչպես նախկինում, այնպես էլ հիմա հանդիսանում է արդյունաբերական և արտահանման ներուժի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Դրա զարգացումը կարող է ավելացնել պետական եկամուտները, ներգրավել ներդրումներ և ամրապնդել Հայաստանի տնտեսական ու անվտանգային հիմքերը։

Հենց այս պատճառով են Հայաստանի հանքարդյունաբերության դեմ ուղղված ադրբեջանական տեղեկատվական ճնշումները։ Դրանք բխում են ոչ թե բնապահպանական մտահոգություններից, այլ ուղղված են առաջին հերթին Հայաստանի տնտեսության դեմ։ Այդ ճանապարհով փորձում են  միջազգային հանրության շրջանում ձևավորել պատկերացում, թե Հայաստանում հանքարդյունաբերական գործունեությունն ի սկզբանե անօրինական է կամ վտանգավոր, ինչը կարող է ազդել հետագա ներդրումային որոշումների, ծրագրերի ֆինանսավորման և երկրի գործարար հեղինակության վրա։ Ու որքան էլ տարօրինակ լինի, միտումնավո՞ր, թե՞ չիմացությամբ, երբեմն այս ամենին մասնակից են դառնում նաև հայաստանյան որոշ բնապահպանական կազմակերպություններ՝ ջուր լցնելով ադրբեջանցիների ջրաղացին։

Ադրբեջանից եկող բնապահպանական վերջին մեղադրանքների արժանահավատության մասին շատ բան է ասում Մեծամորի ատոմակայանի վերաբերյալ հնչեցված այն պնդումը, թե 1988թ. երկրաշարժի ժամանակ վնասվել է կայանի ռեակտորներից մեկը։ Մի բան, ինչը հերքել է անգամ Համաշխարհային բանկը։ ՀԲ հրապարակած փաստաթղթերը վկայում են, որ երկրաշարժի ժամանակ ատոմակայանը վնասներ չի կրել, իսկ հետագա կանգնեցումն իրականացվել է զուտ նախազգուշական նկատառումներով։

Ատոմակայանի աշխատանքը վերականգնելուց հետո, մշտապես իրականացվել և շարունակում են իրականացվել անվտանգության բարձրացման բազմաշերտ միջոցառումներ։ Դրանց մասին պարբերաբար տեղեկություններ են հրապարակում նաև միջազգային միջուկային ոլորտի մասնագիտական կառույցները։

Իսկ այն, ինչ փորձում են պետական մակարդակով անել Ադրբեջանը, ինչպես նաև Թուրքիան, Հայաստանի ատոմակայանը փակելու, պատասխանատու հանքարդյունաբերության զարգացմանն ու տնտեսության ամրապնդմանը վնասելու ակնկալիքով, նորություն չէ։ Այդպիսի փորձեր արվում են տասնյակ տարիներ, բայց այդ փորձերը գոնե մինչև այժմ ապարդյուն են եղել։

ՀԱԿՈԲ ՔՈՉԱՐՅԱՆ

—

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարի եթերում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրը քաղաքագետ, պատմաբան, «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության նախագահ Սուրեն Սուրենյանցն է:

Հարցազրույցի հիմնական թեզերը՝ ստորև.

• Հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունները հաղթող չեն ունեցել: Նիկոլ Փաշինյանը չկարողացավ միջավայր ձևավորել՝ արտաքին պարտավորությունները կատարելու համար, և փակուղում հայտնված Փաշինյանը փորձեց ռեպրեսիվ միջոցներով լուծել իր խնդիրները, ընդդիմությանը դրդել չհաշվարկված քայլերի, ինչը չի ստացվելու:

• Ընդդիմադիր կոնսոլիդացիան ձևավորելու այս գործընթացը մեկ ամիս էր՝ ընթացքի մեջ էր, այսօր՝ ժամը 12:00-ին, Սամվել Կարապետյանի հետ պետք է հանդիպեինք իր առանձնատանը: Եվ միգուցե Փաշինյանի հաշվարկն այն էր, որ մենք խուճապի կմատնվենք ու մեր պլանավորածը չենք անի… Այս անգամ ընդդիմադիր ուժերը կարողացան ասիմետրիկ պատասխան տալ Նիկոլ Փաշինյանին. չնայած Սամվել և Նարեկ Կարապետյանների առանձնատներում վաղ առավոտից սկսված խուզարկություններին, կալանքին, երեկոյան 1.5 ժամում 13 քաղաքական ուժեր միավորվեցին մի սեղանի շուրջ: Ֆիքսվել են 4 կետեր՝ առանց պաթոսի ու բարձրագոչ հայտարարությունների: Բուրգ չենք ձևավորել, այլ ազատ կուսակցությունների միասնական համագործակցություն: Սկզբունքն այն է, որ գործում ենք հանդարտ, բայց հաստատուն: Փաշինյանի միակ շանսը մեր՝ փակուղում հայտնվելն է: Մենք նրան այդ հնարավորությունը չենք տա: Մենք այս 4 կետերն առաջ մղելով՝ պետք է գանք երկրում որակապես նոր իրավիճակի ստեղծմանը: Շատ կարճ ժամանակ է պետք, որ այս 4 կետերը համաձայնեցնենք: 

Ներկայացնենք ընդդիմադիր ուժերի երեկ երեկոյան ընդունած հայտարարության տեքստը.

Հայաստանյան քաղաքական ուժերի միասնական հայտարարությունը

Մենք՝ ներքոստորագրյալ հայաստանյան քաղաքական ուժերս, գիտակցելով հայ ժողովրդի և հայոց պետականության առջև ծառացած ճակատագրական մարտահրավերների ողջ լրջությունը, ունենալով մոտեցումների տարբերություններ և տարակարծություններ մի շարք հարցերում, այդուհանդերձ՝

հայտարարում ենք համազգային համախմբման ձևավորման մասին՝ հաստատելով համախմբման հետևյալ առաջնային նպատակները․ 

Ալիևյան սահմանադրության պարտադրանքի մերժում,

Խաղաղություն՝ առանց միակողմանի զիջումների և տարածքային կորուստների,

Ազգային ինքնության և Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու պաշտպանություն,

Ժողովրդավարական ազատությունների և իրավունքների վերականգնում։ 

Ներքոստորագրյալ քաղաքական ուժերը համաձայնում են միավորել իրենց ջանքերը՝ գերակա ազգային խնդիրների շուրջ հանրային միասնության մթնոլորտ ձևավորելու և մեր երկրի առաջ ծառացած մարտահրավերներին դիմագրավելու նպատակով։

Բոլոր քաղաքական ուժերին, հանրային և հասարակական գործիչներին կոչ ենք անում մաս կազմել ազգային այս համախմբմանը։ 

• Փաշինյանի ռեպրեսիվ մեքենայի թիրախում հայտնվել է խորհրդարանական ընդդիմությունը, որովհետև նրանց վրա պետք է ճնշում բանեցնեն՝ 6 ձայնը կորզելու համար, որպեսզի կարողանա ունենալ սահմանադրական մեծամասնություն և կատարի Ալիևի հերթական պահանջը, այն է՝ փոխել ՀՀ Սահմանադրությունը: Մենք պետք է թիկունք կանգնենք խորհրդարանական ընդդիմությանը: Մենք գնում ենք ոչ թե «ոչ»-ի շտաբ ձևավորելու ճանապարհով, այլ ընդհանրապես որևէ սահմանադրական հանրաքվե թույլ չտալու համար: Իշխանության ողջ ներկայացուցիչներն իբր մտահոգված չէին, բայց ողջ երեկո թթված էին ընդդիմադիր ուժերի հանդիպման վրա:

• Ընդդիմությունը չունի Փաշինյանի գռեհկությունն ու ցինիզմը, որ Վեհափառ հորը մասնակից դարձնի քաղաքական գործընթացներին՝ ստորադասելով նրա կարգավիճակը:

• Փաշինյանի տրամաբանությունը շատ պարզ է՝ մի կողմից ուզում է իշխանությանը կոնսոլիդացնի, մյուս կողմից՝ ընդդիմությանը մղի չհաշվարկված քայլերի: Ամեն անգամ Եվրամիության չինովնիկության հետ հանդիպելուց հետո այստեղ ռեպրեսիաների ալիքը սաստկացնում է, որովհետև այնտեղից էլ են իրեն ճնշում:

• Մենք Արևմուտքի գլոբալիստական կենտրոնների համար հետաքրքրական ենք ճիշտ այնքանով, որքանով կարող ենք գլխացավանք ստեղծել Ռուսաստանի համար: Մենք մինչև 2018թ. Եվրամիության հետ շատ լուրջ հարաբերություններ ենք ունեցել: Մենք ԵԱՏՄ միակ երկիրն ենք, որ 2017 թվականին CEPA էինք ստորագրել: Վիզաների ազատականությունն էլի CEPA-ով ենթադրվող գործընթաց էր. Նիկոլ Փաշինյանը վիզաների ազատականացման հարցում կապ չունի, բայց ինքը նոր, ցածր մակարդակի է իջեցրել ԵՄ-ի հետ Հայաստանի՝ նախկինում ձեռք բերված հարաբերությունները:

• Վրաստանը մերժել է դառնալ երկրորդ ճակատ Ռուսաստանի դեմ բացելու ֆորպոստ: Իսկ Նիկոլ Փաշինյանը համաձայնել է՝ վտանգելով մեր երկիրը:

• Արտաքին քաղաքականության ավելի կեղծ օրակարգ, քան ԵՄ-ին անդամակցությունն է, ես վերջին 8 տարվա մեջ չեմ հիշում: Ակնհայտ է, որ Նիկոլ Փաշինյանի՝ 2027-ին ԵՄ-ին անդամակցելու հայտ ներկայացնելու մասին Բրյուսելում «Եվրոնյուզի» հարթակից արած հայտարարությունը վկայում է այն մասին, որ Ռուսաստանի հետ բանակցությունները ձախողվել են, և տոքսիկ բաղադրիչը՝ խորացել:

• Եվրամիության չինովնիկությունը ոչ թե ԵՄ-ի հետ հարաբերություններում նոր բովանդակություն են առաջարկում նոր փաստաթղթով, այլ հրաժարվում են CEPA-ի Արցախյան քեյսից և փաստաթղթավորում հակառուսականությունը:

• Պուտինի ասածից տպավորություն էր, որ Պուտին-Փաշինյան հանդիպումը սեղմ ժամկետներում է տեղի ունենալու, բայց, փաստորեն, ճգնաժամը հաղթահարելու լուծումներ չեն գտնվել:

• Փաշինյանը տեղյակ չէ, որ ԵԱՏՄ-ն ու ՀԱՊԿ-ն անջատ կազմակերպություններ չեն: Երկուսն էլ հայ-ռուսական հարաբերությունների հարթակներ են: Ռուսաստանը պարտավոր չէ ֆինանսավորել քո եվրաինտեգրման պատրանքները. Իրենք դա շատ պարզ ասել են: Էնքան տխմար են, որ չեն հասկանում՝ ուժային բալանսն է որոշում՝ քեզ ինչ-որ կառույցում կթողնե՞ն ոտատեղ ունենա՞ս, թե՞ չէ: Հայ-ռուսական հարաբերությունները սիմետրիկ չեն, որ Հայաստանն ու Ռուսաստանը հավասար իրավունքներ ունենան: Եթե Ռուսաստանը չուզի, Հայաստանը ԵԱՏՄ-ում չի մնա: Նիկոլ Փաշինյանի հույսն այլ տեղ էր. նա իր իջևանյան շուստրիությամբ հույս ուներ խաղալ ռուս-ղազախական հարաբերությունների հակասությունների վրա և նաև Ղազախստանի միջոցով կարողանար դիմակայել ԵԱՏՄ-ի ճնշումներին. Երկաթուղին էլ կուտ էր: Բայց Տոկաևը հմուտ գործիչ է, էդքան խելք ուներ մի գեղջուկ ենոքավանցու պատկերացումներին կամ գայթակղություններին չտրվելու համար: Եվ Նիկոլ Փաշինյանի շուստրիական մանևրը ավարտվեց ԵԱՏՄ 4 պետությունների կոնսոլիդացված զեկույցից հետո: Նրա գեոքաղաքական հաշվարկները հերթական անգամ բախվել են պրագմատիկ իրականությանը:

• Ես կարծում եմ՝ Պուտին-Փաշինյան հանդիպում կարող է առհասարակ տեղի չունենալ: Մեզ բարդ փուլ է սպասվում: Նիկոլ Փաշինյանի արկածախնդրությունը մեզ հասցրել է այնտեղ, որ մեզ կարող են դուրս թողնել եվրասիական ինտեգրման գործընթացներից: ՀԱՊԿ-ից դուրս չի գալիս, ուզում է՝ մեզ հեռացնեն, որ պատասխանատվությունը տեղավորի Ռուսաստանի գրպանում:

• Նիկոլ Փաշինյանից բացի, անհատականացված բոլոր պաշտոնյաների, հատկապես ուժային կառույցների, իրավապահ մարմինների ղեկավարների պատասխանատվության հարցը պետք է հետո դրվի, որ որևէ մեկը չկարողանա պատասխանատվությունը դնել միայն Նիկոլ Փաշինյանի վրա: Օրվա «հերոսներին» հասարակությունն անուն առ անուն պետք է ճանաչի: Դա մեր ամոթի պատը պետք է լինի: Նիկոլ Փաշինյանը միայնակ բռնապետություն հաստատել չի կարող. Նրան օգնում են կոնկրետ անուն-ազգանուն ու պաշտոն ունեցող մարդիկ: Չե՞ս կարող դիմադրել, հրաժարական տուր: Հիշենք, որ Սամվել Կարապետյանի առաջին ձերբակալության ժամանակ ԱԱԾ նախկին տնօրենը հրաժարական տվեց, բայց չարեց այն, ինչ իրենից պահանջվում էր:

• Ռուսաստանի տակտիկական նահանջն անգամ Հայաստանից իր հետևանքների առումով նույնը կլինի, ինչ հիմա տեղի է ունենում Ուկրաինայում: Մեդվեդևն իր հայտարարությամբ նկատի ուներ ոչ միայն տնտեսական սանկցիաները, այլ Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հարձակմանը ենթարկվելու ռիսկը: Որևէ մեկը երաշխիք ունի՞, որ այս պատմությունը 1918-20 թվականների նման չէ ավարտվելու. Բա որ մեր կորցրած տարածքները մեզ չվերադարձնեն… Զսպման որևէ գործիք ու երաշխիք չկա:

• Եթե որևէ երկիր որևէ երկրում դրոշ է տեղադրում, բազա է տեղակայում, դա ոչ թե ֆիզիկական անվտանգությունն ապահովելու գործիք է, այլ հակառակորդ երկրի համար պատերազմի գինը բարձրացնելու գործիք: Թուրքիան Հայաստանի վրա հարձակման նպատակ ունենալու դեպքում միշտ մտածելու է, որ կա Ռուսաստանի միջամտության սցենար, ինչի պարագայում պատերազմ սկսելու նրա գայթակղությունը զսպվում է:

• Դեգրադացված, բայց հիմար չեն նաև Եվրոպայի գլոբալիստական էլիտաները: Օրինակ՝ Գերմանիայի Դաշնային կառավարությունում, անշուշտ, ռազմավարական հաշվարկ կար, որ եթե գնում են Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների ճգնաժամի, ինչի հետևանքով հրաժարվում են ռուսական էներգակիրներից, դա տորպեդահարելու է իրենց տնտեսությունը, և սկսվելու է ռեցեսիա: Այն, ինչ հիմա կատարվում է Եվրոպայում, դրա հետևանքն է: Եվրոպական երկրների հասարակություններն ասում են՝ հերիք է, բոլ է, զզվեցրել եք: Նիկոլ Փաշինյանի հաշվարկը շատ չի տարբերվում իր պատրոնների՝ արևմտյան գլոբալիստների հաշվարկներից: Նա էլ է հայ հասարակությանը կերակրում հակառուսականությամբ, բայց հույս ունի, որ Ալիևի կոմպենսացիան կփրկի իրեն, բայց չի ստացվելու: Վախենամ՝ վերջում ինքը ստանա հայկական նոր հեղափոխություն՝ շատ ավելի տարերային: Նիկոլ Փաշինյանը դարձել է Ալիևի վասալը և եվրոպական գլոբալիստների պատանդը:

• Կարծում եմ՝ կարող է գնալ արտահերթ ընտրությունների, որ ստանա այդ 6 մանդատը: Բայց Նիկոլ Փաշինյանն իր հաշվարկում սխալվում է: Նա չունի 2018-ի վստահության ռեսուրսը, դրա 10 %-ն էլ չունի: Նա պարտադրանքով կարող է մարդկանց տեղամաս տանել, բայց փողոց չի կարող հանել, որովհետև ով էլ մնաց փողոցում, ինքը չի կարող նրանց վերահսկել: Բևեռացված հասարակություններում հասարակական կոնսոլիդացված ճնշում չի լինում:

• Նիկոլ Փաշինյանը երկիրը մտածված տանում է քաղաքացիական բախումների: Տեղով ծաղրի առարկա է, ծաղրում է ընդդիմությանը. Թող գնա, իր փակուղուց դուրս գա: Վստահ եմ՝ ռեպրեսիաները շարունակվելու են, Պառլամենտ էլ են մտնելու ընդդիմադիր պատգամավորների հետևից, բայց այդ 6 մանդատը չեն ստանալու: Նիկոլ Փաշինյանն առաջնորդվում է «կանցավիկի» հոգեբանությամբ: Բայց մեր հանդարտ, ոչ ցայտնոտային պահվածքն իրեն ներվայնացնում է: Բա որ իմանա՝ քանի այլընտրանքային սցենար ունենք, ընդհանրապես կներվայնանա:

• Իրանում դասական իմաստով իշխանություն-ընդդիմություն գոյություն չունի: Իրանի նախկին արտգործնախարար, Իրանի գերագույն առաջնորդի միջազգային հարցերով նախկին խորհրդական Ալի Աքբար Վելայաթին հեղինակավոր գործիչ է, և ինչքան էլ նախկին լինի, արտահայտում է գործող քաղաքական համակարգի սեգմենտների մտահոգությունները: Այո՛, Վելայաթին շատ ճիշտ է նշում, որ հայ-իրանական սահմանը կարող է աշխարհաքաղաքական մրցակցության թիրախ դառնալ: Թեհրանում չեն կարող մոռանալ իրենց կարմիր գծերը: Նրանք չեն կարող թույլ տալ, որ Իրանի սահմանների մոտ ամերիկյան ներկայություն ունենա, ուզում է Հայաստանի իշխանությունները 15 անգամ TRIPP-ը վավերացնեն: Կա՛մ այդ փաստաթղթում հաշվի կառնվեն Իրանի ու Ռուսաստանի շահերը, կա՛մ TRIPP-ը չի գործի: Սա կարող է դառնալ ամենածեծված, բայց չիրականացված նախագիծը: Հույս ունեմ, որ մեր իշխանության կամքից անկախ, այնպիսի ռեգիոնալ ստատուս-քվո կհաստատվի, որ մենք փոքր կորուստներով դուրս կգանք այս իրավիճակից: 

Հիշեցնենք. Իրանի նախկին արտգործնախարար, Իրանի գերագույն առաջնորդի միջազգային հարցերով նախկին խորհրդական Ալի Աքբար Վելայաթին հոդված է գրել՝ ուղղված Նիկոլ Փաշինյանին, որում զգուշացրել է.  

«Հայ ժողովրդի շահերի դեմ ուղղված բացասական գործողությունների շարքը կարելի է ամփոփել մեկ բառով, այն է՝ Արևմուտքի, հատկապես Ֆրանսիայի, Ամերիկայի և Անգլիայի գործողություններին ենթարկվելու ինտենսիվացումը՝ լիբերալ-դեմոկրատական իշխանությունը շարունակելու գործում, որն ի սկզբանե չունի ոչ լիբերալիզմ, ոչ էլ դեմոկրատիա։

Հաշվի առնելով Փաշինյանի բարդ անցյալը՝ այս վարքագիծը թշնամանքի և լարվածության նոր էջ է բացում Հարավային Կովկասում։

Նա ավելի քան ութ տարի սերտ և բաց հաղորդակցության մեջ է եղել բոլոր շահագրգիռ կողմերի հետ, ովքեր հավակնում են պահպանել կամ խաթարել անվտանգությունը։

Նրա հարաբերություններն Ադրբեջանի, Իրանի, Թուրքիայի և, հնարավոր է, ապագայում Վրաստանի հետ այժմ անկայուն են և անկանխատեսելի։

Նրա վերջին գործողությունը «Հազար երես ունեցող մարդու» (Թրամփի) անհիմն և չմտածված առաջարկի հաստատումն է՝ «Զանգեզուրի միջանցքը», «Թրամփի» կամ «ԹՐԻՓՓ» երթուղի վերանվանելու վերաբերյալ։ … Ես Հայաստանի դեսպանին վերջնական խոսքն ասացի՝ հստակորեն, որ եթե Թրամփը և նրա դաշնակիցները ցանկանան հատել իրանական այս կարմիր գիծը, մենք կկոտրենք նրանց ոտքերը։ 

Անցյալ շաբաթվա վերջին Հայաստանի խորհրդարանը հաստատեց այս միջանցքի կառուցումը։ Ի՞նչ է սա նշանակում։ 

Նիկոլ Փաշինյանի և նրա հետևորդների այս ապարդյուն արարքը մի գործողություն է, որն իսկապես կամաչեցնի Հայաստանի ազնիվ ժողովրդին՝ իր չափավոր և իմաստուն քաղաքական պատմությամբ»,- գրել է Վելայաթին: 

• Վելայաթին ակնհայտորեն ասում է՝ Նիկոլ Փաշինյանը կարմիր գիծ է հատել՝ Հայաստանը դարձնելով ֆորպոստ իրենց թշնամիների համար: Սա Թեհրանի պաշտոնական դիրքորոշումն է: Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը չի հանդուրժելու Հայաստանի վերածումն ամերիկյան կամ արևմտյան ֆորպոստի և դրա համար ունի բավարար իրավապայմանագրին բազա՝ 1828թ. Թուրքմենչայի պայմանագիրը: Եթե TRIPP-ի անվան տակ ամերիկյան ինտիտուցիոնալ ներկայության ամրապնդում լինի Սյունիքում՝ հայ-իրանական սահմանին՝ այդ 42 կմ տարածքի վրա, և Իրանի համարի դա իր կարմիր գծերի հատում, այդ տարածքը թիրախավորվելու է ճիշտ այնպես, ինչպես թիրախավորվում էին Ծոցի երկրների ամերիկյան ենթակառուցվածքները:

• Այսօրվա ընդդիմությունն ամենախաղաղության կուսակցությունն է, իսկ Փաշինյանն իր արկածախնդրությամբ նոր, ավելի աղետալի պատերազմ է հրահրում տարածաշրջանում: Հայաստանում խաղաղության ու պատերազմի կռիվ է:

• Ռուսաստանի դեմ առաջին ոտնձգության համար մենք վճարեցինք Արցախով: Հիմա Նիկոլ Փաշինյանն ավելի մեծ արկածախնդրության մեջ է, ինչը սպառնալու է մեզ հայկական պետականության կորստով:

Մանրամասները՝ տեսանյութում:

—