COP17: Armenian FM stresses need to turn biodiversity protection commitments i

Armenia19:53, 18 October 2026
Read the article in: ՀայերենРусский

Armenia views its COP17 presidency as an opportunity to help countries build trust, bridge differences, and advance a common agenda, Minister of Foreign Affairs and International Trade Ararat Mirzoyan said at the opening ceremony of the 17th meeting of the Conference of the Parties (COP17) to the Convention on Biological Diversity (CBD) in Yerevan. 

Mirzoyan emphasized that the conference is taking place amid profound changes in international relations, as geopolitical tensions, economic uncertainty, and competition among national priorities are placing greater pressure on international institutions and cooperation mechanisms.

“Under these circumstances, the United Nations, other relevant international organizations, and the principles of multilateralism remain central by providing a platform where states, regardless of their resources, capabilities, or political differences, can interact on an equal footing, reconcile divergent interests, and jointly pursue common goals,” the minister said.

Effective multilateralism, he said, is an important component of Armenia’s foreign policy. Armenia attaches importance to the sovereign equality of states, inclusive dialogue, and the ability of international institutions to respond to the needs and priorities of their members.

He described the Convention on Biological Diversity as an important example of such cooperation, noting that achievements over more than three decades demonstrate the ability of states to set common goals while accommodating diverse national circumstances.

Referring to the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework adopted in 2022, the minister stressed the need to translate commitments into action.

“The objective now is to match the commitments made with sustained engagement and practical implementation. The 17th meeting of the Conference of the Parties to the UN Convention on Biological Diversity, COP17, in particular through the first Global Review of collective progress, provides an opportunity to assess how the international community is fulfilling this responsibility. Armenia’s decision to host COP17, and, moreover, to hold the Leaders’ Summit on Biodiversity, reflects our commitment to actively contributing to these international processes and assuming the responsibility that accompanies them,” Mirzoyan said.

The minister emphasized that biodiversity protection is also a matter of direct national importance for Armenia. The country’s diverse landscapes and ecosystems are important parts of its natural heritage and require responsible protection and conservation. According to him, hosting COP17 provides an opportunity to link this national responsibility with Armenia’s contribution to global efforts to protect and restore nature.

Mirzoyan noted that, in preparing for the conference, the Armenian side had been guided by an awareness of the presidency’s institutional and diplomatic responsibilities.

“We do not view the presidency as an end in itself, but as an opportunity to help the Parties build trust, bridge differences, and advance a common agenda. We are confident that the dialogue we will continue to foster both during the Conference and throughout the upcoming two-year presidency will contribute to the adoption of decisions that take into account the interests of all Parties and help advance our common goals,” he said.

The minister also outlined the principles that will guide Armenia during its presidency.

“We will be guided by the principles of impartiality, inclusiveness, and respect for the intergovernmental nature of the Convention. We recognize that the role of the presidency is to facilitate the negotiation process and identify common ground, while decisions on substantive issues and the implementation of relevant actions remain the collective responsibility of the Parties,” Mirzoyan emphasized.

He also addressed the interconnectedness of biodiversity, climate change, food security, and sustainable development, noting that biodiversity’s significance on the international agenda extends far beyond environmental protection.

“Decisions taken in one area are increasingly affecting other areas, creating both opportunities and challenges for national policies and international cooperation. This requires closer coordination among these areas and greater attention to their interconnectedness as we implement our commitments,” the minister said.

Mirzoyan reaffirmed his readiness to work in a spirit of mutual respect and cooperation to achieve tangible results at the conference. He thanked the delegations and participants for coming to Yerevan, wishing them productive deliberations and a pleasant stay in Armenia.

The 17th meeting of the Conference of the Parties (COP17) to the Convention on Biological Diversity (CBD) is held in conjunction with the 12th meeting of the Parties to the Cartagena Protocol on Biosafety (CP-MOP-12) and the sixth meeting of the Parties to the Nagoya Protocol on Access and Benefit-sharing (NP-MOP-6). COP17 marks the first global review of collective progress toward implementing the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework (KMGBF).

Read the article in: ՀայերենРусский

Published by Armenpress, original at

—

Armenia invites countries at COP17 to join CARES

Armenia20:06, 18 October 2026
Read the article in: ՀայերենРусский

Minister of Environment Hambardzum Matevosyan highlighted the Coalition of Action to Recover Endangered Species (CARES), a joint initiative launched by Armenia and Colombia to unite countries’ efforts to recover threatened species, in his remarks at the COP17 opening ceremony in Yerevan.

Under the initiative, the governments of 17 founding countries are joining forces to implement Target 4 of the Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework.

“Many threatened species urgently need our help. And we invite all Parties to join us,” the Armenian minister said.

Welcoming the delegates to Armenia, the environment minister noted that in recent years he had the opportunity to meet many of them in different parts of the world and that, after numerous travels and meetings, he was happy to welcome his partners to his home country.

He said that the following day he would officially assume the responsibility of presiding over COP17, with a strong sense of duty and optimism about joint action.

Addressing the upcoming negotiations, the minister emphasized the importance of being willing to overcome differences through dialogue.

“We may not agree on everything from the outset, and that is the spirit of multilateral negotiations. And perhaps that is why we need them: because through mutual respect, open dialogue, and a genuine willingness to listen, we can overcome our differences and make effective progress in biodiversity conservation. Although we have different perspectives, we share one responsibility, namely, to protect nature for future generations,” Matevosyan emphasized.

As the country presiding over COP17, he said, Armenia has worked with partners on initiatives aimed at turning goals into action.

In this context, he spoke about biodiversity monitoring, mountain and freshwater ecosystems, conservation programs, and incentives that deliver better outcomes for nature.

Read the article in: ՀայերենРусский

Published by Armenpress, original at

—

Armenpress: CBD Executive Secretary praises Armenia’s efforts in organizing CO

Armenia20:19, 18 October 2026
Read the article in: العربيةՀայերենРусский

Executive Secretary of the UN Convention on Biological Diversity (CBD) Astrid Schomaker praised Armenia for its efforts to organize COP17 and the Leaders’ Summit.

Speaking at the COP17 opening ceremony, Schomaker highlighted Armenia’s hospitality and the country’s significant contribution to the conference preparations.

“Armenia is extending its hospitality to the fullest, and anyone who spends even a few hours here will immediately feel the kindness and warmth of your people. Armenia’s contribution to the conference preparations was truly significant. Thousands of people have come here for COP17,” she said.

According to Schomaker, the conference demonstrates that multilateral cooperation continues to function despite geopolitical tensions and the deepening climate crisis.

Schomaker emphasized that the Leaders’ Summit once again highlighted the importance of the issue of biodiversity loss, while the global review of progress scheduled for the coming days will be of key importance.

“Organizing a COP conference under the Convention is no small task. Thanks to its diligence, Armenia has overcome this challenge, and we can see the results here,” Schomaker said.

Published by Armenpress, original at

—

168: Նիկոլ Փաշինյան, Ջենիֆեր Լոպեսի համերգի փողերն ո՞ւր են. Մեսրոպ Մանուկյանը

Հոկտեմբեր 18, 2026

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարի եթերում ՀՀ Ազգային ժողովի «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Մեսրոպ Մանուկյանը խոսեց երկրում տիրող համակարգային կոռուպցիայի մասին՝ բերելով բամաթիվ օրինակներ։

«Այսօր միանշանակ համակարգային կոռուպցիա կա՝ խայտառակ դրսևորումներով: Օրինակները բազմաթիվ են՝ կարմիր գծերի թալան, շահագործման համար անհամապատասխան, պարամետրերին չհամապատասխանող, թանկ ավտոբուսներ»,- ասաց Մեսրոպա Մանուկյանը:

Վերջինս նոր բացահայտում արեց՝ ցույց տալով՝ ինչպես է գործում համակարգային կոռուպցիան, ինչպես են հայտարարում մի բան, հետո պարզվում է, որ իրականությունը չի համապատասխանում իրենց իսկ հայտարարություններին, իսկ վերջում ասում են՝ ամեն ինչ նորմալ է։ Թղթաբանությունն էլ վերջում են կարգի բերում։

«2022թ. ոստիկանությունը պարեկային մեքենաների համար շարժական համակարգեր է ձեռք բերել՝ 756 միլիոն դրամով։ Դրանք պետք է տեղադրվեին պարեկային ավտոմեքենաներում։

Կարդացեք նաև

  • Ձեզ թվում է՝ Նիկոլի հիմնական ուտեստը պերաշկին ու կուկուռո՞ւզն են. Հայաստանի ամենակոռումպացված իշխանությունն են. Սուրեն Սուրենյանց
  • «Իրական Հայաստան»-ով ամրապնդում է պարտությունը. ո՛չ խաղաղություն կունենաս, ո՛չ ապագա․ Վահան Զանոյան
  • Ալիևը 44-օրյա պատերազմի պատասխանատվությունը դնում է Փաշինյանի վրա․ Ալեն Սիմոնյանը փորձում է «հասկանալ» ալիևյան «Նյուրնբերգը»

Հաշվեքննիչ պալատը, ինչպես նաև Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակն արձանագրել են, որ 125 համակարգ չի տեղադրվել, սակայն դրանց համար վճարվել է։ Խոսքը մոտ 210 միլիոն դրամի մասին է։

Հարց է առաջանում՝ ինչպե՞ս է դա տեղի ունեցել։ Եվ ի՞նչ են անում պատասխանատուները։ Փորձում են կոծկել այս ամենը։

Հատկանշական է, որ խախտումն արձանագրել է Հաշվեքննիչ պալատը։ Տարին ավարտվել է, հաշվեքննությունն իրականացվել է, խախտումն արձանագրվել է, իսկ դրանից հետո Ներքին գործերի նախարարությունը (ՆԳՆ) հայտարարություն է տարածում՝ ասելով, որ համակարգերը ստացել են և պահեստում են պահում։

Բայց մի հարց կա․ եթե այդ համակարգերը պահեստում պահելու համար են գնվել, ապա ինչո՞ւ են պետական միջոցներն այդպես վատնվել։ Իսկ եթե դրանք պետք է տեղադրվեին մեքենաներում, ապա ինչո՞ւ չեն տեղադրվել։ Խնդիրը հենց սա է։

Այս իրավիճակում տվյալ ընկերությունը, փոխանակ պատասխանատվության ենթարկվի, շարունակում է պետական մրցույթների մասնակցել։

2027 թվականին Հայաստանում նախատեսվում է անցկացնել Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային խաղերը։ Դրա համար անհրաժեշտ են հատուկ նկարահանող սարքավորումներ։ Ավելի պարզ ասեմ՝ երբ վազքի մրցում է անցկացվում, պետք է հնարավոր լինի ֆիքսել մարզիկների՝ վերջնագծին հասնելու նույնիսկ ամենափոքր ժամանակային տարբերությունները։Մրցույթի պահանջներում նշված են համապատասխան տեխնիկական պարամետրերը։ Այդպիսի սարքավորումներ արտադրող հայտնի ընկերություններից են Omega-ն և Seiko-ն։ Մրցույթի արժեքը երկու միլիոն եվրոյից ավելի է։

Իսկ հիմա ամենահետաքրքիրը․ մրցույթին մասնակցում է նույն «Ալիկանտ» հայկական ընկերությունը, որը, իմ գնահատմամբ, նախորդ դեպքից հետո պետք է առնվազն լուրջ ստուգման ենթարկվեր։

Ընկերությունը ներկայացնում է Lynx Vision Pro համակարգը՝ հայտարարելով, որ այն համապատասխանում է մրցույթի բոլոր պահանջներին։ Սակայն մրցույթի պայմաններով նախատեսված են շատ հստակ տեխնիկական չափանիշներ, այդ թվում՝ նկարահանման և ժամանակային տարբերությունների ճշգրիտ արձանագրման հնարավորություններ։ Նման պահանջներին կարող են համապատասխանել միայն որոշակի սարքավորումներ արտադրող ընկերություններ։

Մինչդեռ, եթե ուսումնասիրում ենք այս ընկերության առաջարկած սարքավորումները, հարցեր են առաջանում՝ արդյո՞ք այն ընդհանրապես ունի անհրաժեշտ տեխնիկական հնարավորությունները։

Ընկերության ամենաթանկ սարքավորումն անգամ, ըստ իմ ունեցած տեղեկությունների, 200 հազար դոլար արժողության չէ։ Եվ, այնուամենայնիվ, այս ընկերությունը 696 միլիոն դրամով շահում է մրցույթը։
Բայց ինչպե՞ս է այս ընկերությունը կատարելու պայմանագիրը, եթե անհրաժեշտ սարքավորումները չունի, և կասկածներ կան, որ տեխնիկապես ի վիճակի չէ ապահովել պահանջվող չափանիշները։
Հիմա հարց եմ տալիս՝ սա համակարգային կոռուպցիա՞ է, թե՞ ոչ։

Օրինակ՝ մրցույթի պահանջներից մեկն այն է, որ վերջին երեք տարիներին ընկերությունը պետք է համապատասխան սարքավորումներ տեղադրած լինի միջազգային լուրջ մրցումների ժամանակ։ Սա ընդամենը մեկ պահանջ է, որը հեշտ է հասկանալ և ստուգել։

Ի՞նչ է տեղի ունենում այս դեպքում։ Հնարավո՞ր է, որ վերջում կրկին ինչ-որ որոշում ընդունվի կամ փաստաթղթերը համապատասխանեցվեն, և ասվի՝ այո՛, որոշ անհամապատասխանություններ կային, բայց Ֆրանկոֆոնիայի խաղերը չտապալելու համար պետք է աչք փակել դրանց վրա։

Այսինքն՝ ի՞նչ իրավիճակ է ստեղծվում։ Ընկերությունը, որը, ըստ առկա տվյալների, նախորդ պետական պայմանագրի շրջանակում չի կատարել իր պարտավորությունների մի մասը, շարունակում է մասնակցել միլիոնավոր դոլարների հասնող պետական մրցույթների։

Նախորդ պայմանագրի հետ կապված խախտումներն արձանագրել են երկու կառույցներ։ Բայց, իմ ունեցած տեղեկություններով, դրա հետևանքով ընկերությունը չի հայտնվել սև ցուցակում, և դրա նկատմամբ համապատասխան պատասխանատվության միջոցներ կիրառելու հարցը մնում է բաց։

Կրկնում եմ՝ փոխանակ այս ընկերությունը սև ցուցակ ընկնի, հաջորդ տարի Հայաստանում անցկացվող Ֆրանկոֆոնիայի միջոցառման տեսանկարահանման համար տենդերը շահում է նույն «Ալիկանտե» ընկերությունը: Ու վաղը Պետրոս Ղազարյանի կինը մի հիմնավորում կտա…»,- իրավիճակը ներկայացրեց ԱԺ պատգամավորը:

Նա այլ օրինակ ևս բերեց:

«Ջենիֆեր Լոպեսի համերգից գոյացած հասույթի մի մասը պետք է մուտքագրվեր պետական բյուջե, բայց այդ գումարը մինչ օրս չի վերադարձվել։

Տոմսերը վաճառվել են, գումարը հավաքվե՞լ է։ Ո՞ւր է այն։ Այս հարցն ուղիղ եթերում տալիս եմ Նիկոլ Փաշինյանին՝ ո՞ւր է այդ գումարը»,- ասաց Մեսրոպ Մանուկյանը:

Մանրամասները՝ տեսանյութում:




—

Եթե շենքի ճակատին կպնեն… ուզում է տիեզերքի գլխավոր ճարատարապետն անի կամ մոլոր

Հոկտեմբեր 18, 2026

Հանրապետության հրապարակում  գտնվող Կառավարական երկրորդ տան՝ Արտաքին գործերի նախարարության նախկին շենքի վերակառուցման և հարմարեցման լրամշակված նախագիծն արդեն կա։ Դեռևս նախորդ ամսվա վերջին ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանի գլխավորությամբ տեղի էր ունեցել  նախարարությանը կից գիտամեթոդական խորհրդի հերթական նիստը, որի ընթացքում էլ քննարկվել էր այդ նախագիծը։

ԿԳՄՍ նախարարության տարածած հաղորդագրության մեջ նշվում է, որ կառույցի նախագիծն իրականացնող կազմակերպությունը բրիտանական ճարտարապետական, քաղաքաշինական և դիզայներական Foster+Partners ընկերությունն է։ Նախագծի հեղինակը՝ Նայլ Դեմփսին։

«Նախագծի առանցքում հուշարձան շենքի պատմական արժեքների բացահայտումն ու պահպանումն է։ Մենք ցանկացել ենք ընդգծել, որ ժառանգությունը և առաջընթացը չեն հակասում իրար։ Մեզ համար մարտահրավերային էր պատմության և ժամանակակից լուծումների միավորումը»,- ԿԳՄՍ նախարարության տարածած հաղորդագրության համաձայն՝ ասել էր նախագծի հեղինակը։

ճարտարապետ Դավիթ Ստեփանյանը նախագծին մանրամասն ծանոթ չէ, տեսել է մի քանի, այսպես կոչված, չկողմնորոշող նկարներ, բայց ափսոսում է այդ շենքերը, որոնք պետք է ինչ-որ կերպ փոխեն։

Կարդացեք նաև

  • ԱԳՆ նախկին շենքի պահպանության և հարմարեցված օգտագործման հայեցակարգը հավանության է արժանացել
  • Անկախության տոնը՝ թվերով․ կազմակերպիչն էլի ֆավորիտ մատակարարն էր, որին վստահվել էր նաև Վարդավառի, հեծանվավազքի ու COP 17-ի կազմակերպումը
  • «Լինելու են առարկաներ, որոնցից դասագրքեր չեն լինելու. ամենաառանցքայինը մնում է «Հայոց պատմություն» առարկայի դասագիրքը». Կրթության փորձագետ

«Այդ շենքերը մեր պետականության խորհրդանիշներն են և բարձրագույն ճարտարապետության կետերը, հատկապես հենց այդ շրջանի։ Նախկինում մասնագիտական կարծիք կար. ճարտարապետ, պրոֆեսոր Գարի Ռաշիդյանն ասում էր, որ Երևանում 3 լավագույն շենքեր կան՝ Օպերայի շենքը, Կառավարական թիվ մեկ և երկու շենքերը։ Սա թամանյանական ձեռագիրն է, սա հայկականության ամբողջ խտացված դրսևորումն է։

Մեր Հանրապետության հրապարակն աշխարհի 15 լավագույն հրապարակների մեջ է, իսկ այս շենքը հիանալի կառույց է, ամբողջ Հայաստանի գլխավոր խորհրդանիշներից մեկն է»,- 168.am-ի հետ զրույցում ասաց Դավիթ Ստեփանյանը։

Ճարտարապետի բնորոշմամբ, կարող էին Հրապարակի այդ 1-2 շենքերը պահել անձեռնմխելի, այդ թվում՝ շենքի ներսի հաստվածը՝ միջնորմերը։

«Ենթադրենք՝ ձևափոխեն ու ներսի հատվածում որևէ կերպ փոխվի, մի կերպ տանելի կլինի, բայց, այսպես թե այնպես, այս երևույթը դրական չէ։ Իսկ եթե հավելումներ անեն շենքի դրսից հատվածից, հետևից, ինչ-որ ճակատին կպնեն ու վրան բարձրանան, սա արդեն հերթական աննորմալությունը կլինի։ Կապ չունի, թե ով կանի, ուզում է՝ թող տիեզերքի գլխավոր ճարատարապետն անի կամ տիեզերքի թիվ մեկ բիզնեսմեն-ճարտարապետն անի՝ այլանդակություն ենք ունենալու»,- հավելեց մեր զրուցակիցը։

Հարցին՝ գերատեսչությունը, երբ  քննարկում է նախագիծը, որքանո՞վ է հաշվի առնում մասնագետների մասնագիտական կարծիքը, Դավիթ Ստեփանյանը պատասխանեց՝ որևէ մեկը մասնագիտական կարծիք հաշվի չի առնում։

«Այսքան ժամանակ ի՞նչն են հաշվի առել, որ մի հատ էլ մասնագիտական կարծիք հաշվի առնեն, կամ ե՞րբ են ազգային շահը հաշվի առել, չկա նման բան։ Ամբողջը գումարի կռիվ է, այլ բան չկա»,- ընդգծեց Դավիթ Ստեփանյանը։

—

«Ունենք ոչ կառավարելի գնաճ, որը նորմայից ավելին է. Որոշ բաներ իներցիայով են թ

Հոկտեմբեր 18, 2026

Համացանցում տարբեր օգտատերեր գրառումներ են կատարում՝ նշելով, թե առաջին անհրաժեշտության ապրանքները որքանով են թանկացել, ձվից ու հացից սկսած՝ մինչև ամենօրյա օգտագործման ապրանքները մի քանի դրամով թանկացել են։ Օրինակ, ձուն, որը նախկինում մինչև 74 դրամ էր, այսօր դարձել է 85-100 դրամ։ Օգտատերերը նաև կատակում են. «Կառավարությունը գոնե այս թանկացումների ֆոնին մտածել է թոշակառուների մասին և նրանց թոշակն ընդամենը 1000 դրամով բարձրացրել է»։ Իսկ թե այս համատարած թանկացումների ֆոնին ինչպես պետք է ապրեն նվազագույն աշխատավարձ ստացող քաղաքացիները՝ հայտնի չէ։

Այս թանկացումներն արհեստակա՞ն են, թե՞ պայմանավորված են տարբեր գործոններով, պետությունն ի՞նչ մեխանիզմներով կարող է զսպել գնաճը։

«Իրազեկ և պաշտպանված սպառող» ՀԿ ղեկավար Բաբկեն Պիպոյանը խոսելով համատարած թանկացումների մասին, նշեց, որ բացի այն, որ Կենտրոնական բանկի կողմից կա հաստատված շեմեր՝ կառավարելիության և անկառավարելիության հետ կապված, երբ պետությունն է նման գնահատականներ տալիս, կա նաև ընկալման հարց, երբ մարդկանց եկամուտներն աճում է այնքան, որքան գնաճն է, այդ ժամանակ գնաճը սարսափելի չէ։ Գնաճը դառնում է սարսափելի, երբ եկամուտները չեն աճում։

«Օրինակ, մարդն աշխատում է 100 հազար դրամ և ծախսում է 100 հազար դրամ, եթե սնունդը թանկացել է 3 տոկոսով, այսինքն՝ մարդուն պետք է 103 հազար դրամ, որպեսզի կարողանա ծախսերը բավարարել։ Եթե աշխատավարձը դառնա 105 հազար դրամ, այսինքն՝ եկամուտը մի քիչ աճի, ապա մարդն ամսվա վերջին մի քանի բան ավելի կգնի, քան նախորդ ամիս էր գնել։ Բայց եթե թանկացումը կա, եկամուտները մնում է նույնը, ապա մարդը ստիպված պետք է լինի, ամսվա մի քանի օրվա սնունդը չգնել կամ քիչ գնել։

Կարդացեք նաև

  • ԴՈՒՌԸ ՇՐԽԿԱՑՐԵՑԻՐ ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ ԵՐԵՍԻՆ, ԲԱ ՀԵՏՈ՞. ՉԵՄ ԿԱՐՈՂ ԻՆՁ ԿՈՒՅՐԻ ԿԱՄ ԽՈՒԼԻ ՏԵՂ ԴՆԵԼ, ԵՐԲ… ՎԱՐԴԱՆ ԱՐԱՄՅԱՆ
  • Տոկոսադրույքի բարձրացումը հարկադրված քայլ է, ազդեցությունները դեռևս իրենց դրսևորելու են տարեվերջին․ Ատոմ Մարգարյան
  • Քաղաքացիներին ունեզրկում, իրենք հարստանում են

Ունենք լրաջագույն խնդիր, որովհետև ինչ-ինչ վիճակագրական ծառայության թվերը մոտ են իրական գնաճի տեսանկյունից, և պաշտոնական վիճակագրությունն է փաստում, ԿԲ-ն  է փաստում, որ այս պահին ունենք ոչ կառավարելի գնաճ։ Այսինքն՝ գնաճը նորմայից ավելին է»,- 168.am–ի հետ զրույցում ասաց Բաբկեն Պիպոյանը։

Թե ինչ ունենք, այս ամենին զուգահեռ, երբ խոսում ենք աշխատավարձերի, եկամուտների բարձրացման մասին, Բաբկեն Պիպոյանն օրինակ բերեց քաղծառայության ոլորտի կամ իքս ՊՈԱԿ-ի վրա։ Դիցուք, ՊՈԱԿ-ի մեկ բաժինն ունի 5 ծառայող, որոնցից յուրաքանչյուրը ստանում է 200 հազար դրամ, բայց բաժնի ղեկավարին երբ 1 մլն պարգևավճար են տալիս, հետո կարող են ասել, որ բաժնի աշխատակիցների եկամուտը կրկնապատկվեց։ Բայց իրականում տեղի է ունենում հետևյալը՝ մեկ հոգին՝ բաժնի ղեկավարը, ստանում է 1 մլն, մյուս 5 աշխատակիցների եկամուտը նույնն է մնում՝ 200 հազար դրամ։

«Դրա համար, երբ ասում են, որ միջին աշխատավարձը բարձրացել է, պետք է հասկանանք, թե այդ աշխատավարձն ինչի ու ում հաշվին է բարձրացել։ Մի պահ պատկերացրեք, որ Կառավարության աշխատակազմում 10 մլն պարգևավճար են տալիս, սա ո՞ւմ աշխատավարձից են տալիս։

Ի՞նչ եղավ, երբ Հայաստանում իշխանությունը 18 նախարարություններն օպտիմալացրեց ու ստացավ 12 նախարարություն, բայց զուգահեռ պաշտոնյաների թիվն աճեց, սա պաշտոնական վիճակագրությամբ եմ ասում, հետևաբար՝ ինչն էին օպտիմալացնում։

Հիմա գնաճը մի կողմից՝ օբյեկտիվ տարրեր պարունակում է, ինչ-որ բաներ էլ կան, որոնք իներցիայով են թանկանում, քանի որ պետությունն իրական քայլեր չի ձեռնարկում։ Եթե գյուղացուն իր խնդիրների հետ թողնում են միայնակ, հետո ինչ-որ պահի, ինչ-որ ապրանքներ մի քիչ թանկ գնով վաճառելու հնարավորություն ունի, տրամաբանական չէ՞, որ պետք է իր ապրանքը թանկացնի»,- շեշտեց Բաբկեն Պիպոյանը։

Մեր զրուցակցի դիտարկմամբ՝ իրականում կա գնաճի ինչ-որ շեմ, որից պետք է ուրախանալ։ Նա հիշեցրեց, որ 2018 կամ 2019 թվականին Նիկոլ Փաշինյանը գրառում էր կատարել, որ Հայաստանը միակ երկիրն է, որտեղ գնաճ չկա, կամ 1 տոկոս է, բոլորն ուրախացել էին, սակայն  անձամբ Բաբկեն Պիպոյանն ասել էր, որ պետությանը գոնե 2 տոկոս գնաճ պետք է շնչելու համար, որը պետք է ուղեկցվի եկամտի ավելացմամբ։

Բաբկեն Պիպոյանը նաև անդրադարձավ բնակիչների մեկ այլ բողոքի, որ միրգ-բանջարեղեն այս տարի ՌԴ շուկա չի արտահանվում, որ ՀՀ շուկաներում չի էժանացել, նշելով, որ որոշ չափով էժանացում կա, սակայն այլ խնդիր է, որ նորմալ ագրարային քաղաքականություն չի տարվում, քանի որ գյուղացին իր տնտեսությունը պետք է, չէ՞, ինչ-որ ձևով պահի։

«Ագրարային քաղաքականություն վարելն այն է, երբ պետությունը չի թողնում, որպեսզի իր գյուղացին մշակած ապրանքն ինքնարժեքից էժան վաճառի։

Թե այս գնաճը որքան կարող է ազդել աղքատության ցուցանիշների վրա, կարծում եմ՝ անշնորհակալ գործ կլինի կանխատեսումներ անելը, քանի որ մենք այս պահին չգիտենք դրսից եկող եկամուտների չափը, ինչ հոսքեր կան, և այլն։ Բայց մեկ տրամաբանական բան կա՝ եթե եկամուտն ավելի քիչ է, գնաճը՝ շատ, պարզ է, որ աղքատության թիվն աճելու է, բայց թե որքան, դժվար է ասել։ Մինչև այսօր կռիվ են անում, թե աղքատության ցուցանիշը որքան է մեր երկրում, ուր մնաց՝ հասկանանք, թե գնաճից հետո որքան կդառնա»,- ընդգծեց Բաբկեն Պիպոյանը։

—

TRIPP-ը աշխարհաքաղաքական մեծ ավանտյուրա է նախ և առաջ Հայաստանի համար. Վահե Դա

Հոկտեմբեր 18, 2026

«Պրեսսինգ» հաղորդաշարի եթերում քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, էներգետիկ անվտանգության մասնագետ Վահե Դավթյանը խոսեց նաև TRIPP նախագծի աշխարհաքաղաքական բնույթի և դրա նշանակության ու նպատակի մասին։

«TRIPP-ն աշխարհաքաղաքական մեծ ավանտյուրա է՝ ավանտյուրա Հարավային Կովկասի համար, ավանտյուրա մի շարք արտաքին դերակատարների համար, ոչ միայն՝ Իրանի, այլ նախ և առաջ՝ Հայաստանի համար»,- ասաց Վահե Դավթյանը:

Ըստ նրա՝ եթե Միացյալ Նահանգների և Իրանի միջև էսկալացիան հատի որոշակի կարմիր գծեր, ապա, բնականաբար, բոլոր այն ենթակառուցվածքները, որոնցում ներկա կլինի ամերիկյան կապիտալը, դառնալու են լեգիտիմ թիրախներ Իրանի զինված ուժերի համար։ Սա իր հերթին՝ լուրջ ռիսկ է արդեն իսկ Հայաստանի ազգային անվտանգության համար, այսինքն՝ այս հեռանկարը ևս պետք է հաշվի առնենք։

Կարդացեք նաև

  • Ձեզ թվում է՝ Նիկոլի հիմնական ուտեստը պերաշկին ու կուկուռո՞ւզն են. Հայաստանի ամենակոռումպացված իշխանությունն են. Սուրեն Սուրենյանց
  • ԻՍԿ ՎՏԱՆԳԸ ՎԵՐԱՑԵ՞Լ Է… Ալիևին տրված նվերներն անվճար չէին. Թուրքիան և Իսրայելը պահանջում են Արցախում հաղթանակի իրենց փայը. Ռուբեն Մելքոնյան
  • «Իրական Հայաստան»-ով ամրապնդում է պարտությունը. ո՛չ խաղաղություն կունենաս, ո՛չ ապագա․ Վահան Զանոյան

«Երկրորդ. Թեև Ռուսաստանը վերջին 1.5 տարվա ընթացքում մի քանի անգամ խոսել է այն մասին, որ պատրաստ է ինչ-որ ձևաչափով մասնակցել TRIPP-ի շինարարական աշխատանքներին, ինչ-որ մասնակցություն, դերակատարում ունենալ, խորքային մակարդակում, այնուամենայնիվ, ակնհայտ է դառնում, որ TRIPP-ը փաստացի պարալիզացնում է այն տրանսպորտային-լոգիստիկ ճարտարապետությունը, որը տարիներ շարունակ փորձ էր արվում կառուցել։ Խոսքը «Հյուսիս-Հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի մասին է։ 

Մեծ հաշվով՝ տարածաշրջանում այսօր ընթանում է բավականին լուրջ տրանսպորտային մրցակցություն երկու հիմնական տնտեսական պլանավորումների ու տեսլականների միջև՝ «Հյուսիս-Հարավ» և «Արևելք-Արևմուտք»: Եվ այս առումով, եթե Հայաստանում կյանքի կոչվի TRIPP-ը, ապա դրանից ելնելով՝ մեր ամբողջ տրանսպորտային կոնֆիգուրացիան պետք է ադապտացվի «Արևելք-Արևմուտք» լոգիստիկային։ Դրանով իսկ ռուսական գործոնն այստեղ գնալով կարող է նվազել, և սրանով են, կարծում եմ, պայմանավորված նաև «Հարավկովկասյան երկաթուղու» շուրջ ընթացող զարգացումները։

 Երրորդ. ընդամենը շաբաթներ առաջ ԵՄ ընդլայնման հարցերով հանձնակատար Մարթա Կոսը Բրյուսելի սեմինարներից մեկում հանդես գալով՝ հայտարարեց, որ բոլոր այն երկրները, որոնք նպատակ ունեն ինտեգրվելու Եվրոպական միությանը, պետք է վերանայեն իրենց հարաբերությունները MAGA-ի՝ թրամփյան «Make America Great Again» նախաձեռնության և դրա ինստիտուտների հետ։ 

Պարզ է, չէ՞, որ TRIPP-ը MAGA-ի արտաքին քաղաքական և արտաքին տնտեսական կարևոր դրսևորումներից մեկն է, որի ներքո Դոնալդ Թրամփը ձգտում է բավական լուրջ անցում կատարել ԱՄՆ արտաքին քաղաքական ռազմավարության մեջ՝ լիբերալ հեգեմոնից անցնելով պրոտեկցիոնիստական շատ կոշտ խաղացողի դերի։ Եվ TRIPP-ը հենց դրա մասին է. Սա, մեծ հաշվով. այն տնտեսական սուրն է, որը թրամփյան այդ կոշտ պրոտեկցիոնիզմի ներքո ուղղված է հենց Եվրոպական միության դեմ։ Մարթա Կոսի հայտարարությունը հենց դրա մասին է վկայում»,- ասաց Վահե Դավթյանը:

Մանրամասները՝ տեսանյութում:




—

Ոչ միայն կենսաբազմազանություն․ ի՞նչ է թաքնված Երևանի և Թեհրանի հաճախակի դարձա

Հոկտեմբեր 18, 2026

«Հայաստան-Իրան, ոչ միայն կենսաբազմազանություն» վերտառությամբ գրառմամբ ռուս վերլուծաբան Սերգեյ Մարկեդոնովն անդրադարձել է Նիկոլ Փաշինյանի ու Մասուդ Փեզեշքիանի հանդիպմանը։

Նա արձանագրել է, որ մեկնաբանների, հատկապես՝ ադրբեջանցի փորձագետների ուշադրությունից չի վրիպել այն հանգամանքը, որ երկու քաղաքական գործիչները երկու շաբաթվա ընթացքում արդեն երկու հանդիպում են ունեցել։ Հոկտեմբերի 9-ին Փեզեշքիանն ու Փաշինյանը բանակցություններ էին վարել Թուրքմենստանում՝ ԱՊՀ գագաթնաժողովի շրջանակում։ «Դրան հավելենք նաև նրանց՝ 2026 թվականի հուլիսին Թեհրանում կայացած հանդիպումը, երբ Հայաստանի կառավարության ղեկավարը մեկնել էր Իրան՝ մասնակցելու ԻԻՀ գերագույն առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեիի (1939-2026) հրաժեշտի պաշտոնական արարողությանը։ Այս ամենից կարելի է առնվազն նախնական եզրակացություն անել. որքան էլ Փաշինյանը ձգտի դեպի Եվրամիություն և ցանկանա ավարտին հասցնել «թուրքական տանդեմի» հետ հարաբերությունների լիակատար կարգավորումը, նա, այնուամենայնիվ, փորձում է մանևրելու որոշակի տարածք պահպանել։

Ընդ որում, ի տարբերություն Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների՝ իրանական ուղղությունը նա, առնվազն հրապարակային հռետորաբանության մակարդակում, ներկայացնում է՝ որպես գործնականում խնդիրներից զերծ ուղղություն։ Իսկ հայաստանյան «եվրասիականների» շրջանում, որոնք թերահավատորեն են գնահատում եվրաինտեգրման արագացման հեռանկարները, վերջին մի քանի տարիներին Իրանի նկատմամբ համակրանքը զգալիորեն աճել է։ Ոմանք Թեհրանին նույնիսկ դիտարկում են որպես Հայաստանի անվտանգության գլխավոր երաշխավորներից մեկին և Հարավային Կովկասում առանցքային գործընկերոջ»,- նշել է Մարկեդոնովը։

Նա հիշեցրել է, որ ըստ պաշտոնական հաղորդագրությունների՝ Փեզեշքիանն ու Փաշինյանը քննարկել են նախկինում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների կատարման ընթացքն ու համատեղ ծրագրերի առաջմղումը, դրական են գնահատել ինչպես երկկողմ շփումների ներկայիս ակտիվությունը, այնպես էլ երկկողմ և Հայաստանի ու Իրանի մասնակցությամբ բազմակողմ համագործակցության ընդլայնման անհրաժեշտությունը։

Կարդացեք նաև

  • Ձեզ թվում է՝ Նիկոլի հիմնական ուտեստը պերաշկին ու կուկուռո՞ւզն են. Հայաստանի ամենակոռումպացված իշխանությունն են. Սուրեն Սուրենյանց
  • ԻՍԿ ՎՏԱՆԳԸ ՎԵՐԱՑԵ՞Լ Է… Ալիևին տրված նվերներն անվճար չէին. Թուրքիան և Իսրայելը պահանջում են Արցախում հաղթանակի իրենց փայը. Ռուբեն Մելքոնյան
  • «Իրական Հայաստան»-ով ամրապնդում է պարտությունը. ո՛չ խաղաղություն կունենաս, ո՛չ ապագա․ Վահան Զանոյան

«Այնուամենայնիվ, ինչպես Եվրամիության հետ ինտեգրման հեռանկարների դեպքում, այնպես էլ Երևանի և Թեհրանի հարաբերություններում կան որոշակի նրբություններ։ Իրական մերձեցման գլխավոր ցուցիչն առևտրաշրջանառությունն է։ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարության տվյալներով՝ 2025 թվականին Իրանի հետ ապրանքաշրջանառությունը հասել է 768,1 միլիոն ԱՄՆ դոլարի՝ 2024 թվականի 737 միլիոն դոլարի դիմաց։ Միևնույն ժամանակ Հայաստանի արտահանումը կազմել է ընդամենը 88 միլիոն դոլար, իսկ Իրանից ներմուծումը՝ 680 միլիոն դոլար։

Այս անհամաչափությունը ցույց է տալիս, որ Երևանն առայժմ զգալիորեն ավելի կախված է իրանական մատակարարումներից, քան Թեհրանը՝ հայկական շուկայից։ Հետևաբար, առանց նոր արտադրությունների, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների և ներդրումային մեխանիզմների զարգացման՝ քաղաքական հայտարարությունները կմնան սոսկ հայտարարություններ։ Հաշվի առնելով Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև շարունակվող առճակատումը, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի՝ Թեհրանի արտաքին քաղաքականության մեջ Հարավային Կովկասի համեմատ ավելի բարձր առաջնահերթությունը՝ տնտեսական արագ առաջընթացն այս ուղղությամբ դժվար թե իրատեսական լինի։

Թեհրանի համար հայկական ուղղությունը հնարավորություն է ընդլայնելու իր հասանելիությունը դեպի Եվրասիայի շուկաներ, առաջին հերթին՝ ԵԱՏՄ, ինչպես նաև Սևծովյան տարածաշրջան։ Երևանի համար այն տրանսպորտային մեկուսացումը նվազեցնելու և սեփական արտաքին քաղաքական կշիռն ու բանակցային հնարավորություններն ամրապնդելու միջոց է։

Սակայն այստեղ նույնպես առաջանում է առանցքային հակասություն։ Հայաստանը շահագրգռված է տարածաշրջանային հաղորդակցությունների ապաշրջափակմամբ, մինչդեռ Իրանը զգուշավորությամբ է վերաբերվում ցանկացած նախագծի, որը կարող է փոխել իր հյուսիսային սահմանների հարևանությամբ անցնող երթուղիների վերահսկողության գործող համակարգը։

Հետևաբար, Հայաստանի տարածքով անցնող ճանապարհների նկատմամբ հայկական ինքնիշխանության սկզբունքը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն Երևանի, այլև Թեհրանի համար։ Սակայն «Թրամփի ուղին» շարունակում է մնալ բարդ գլուխկոտրուկ, որի շուրջ անորոշություններն առայժմ ավելի շատ են, քան հստակ պատասխանները»,- մեկնաբանել է ռուս վերլուծաբանը։

Այսպիսով, նրա դիտարկումների համաձայն, հայ-իրանական գործընկերության իրական որակը որոշվելու է ոչ թե հանդիպումների և փոխադարձ ջերմ հայտարարությունների քանակով, այլ ենթակառուցվածքային նախագծերի միջև մրցակցությամբ և սեփական մանևրելու հնարավորությունները պահպանելու երկու պետությունների ձգտմամբ։ «Եվ այստեղ, չհավակնելով հայտնի հին հռոմեական գործչի դափնիներին, կցանկանայի առանձնահատուկ ընդգծել, որ առանց Ռուսաստանի գործոնի, նրանից կտրված՝ Հայաստանի և Իրանի հարաբերությունները կարող են այդպես էլ մնալ «հեռանկարային, բայց դեռ չիրացված» մակարդակում։

Թեհրանի կողմից այդքան ցանկալի անվտանգ հյուսիսային սահմանների ապահովումը՝ առանց Մոսկվայի լիարժեք մասնակցության, թե՛ որպես ինքնուրույն դերակատարի, թե՛ որպես ԵԱՏՄ-ի և «Հյուսիս-Հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի գլխավոր առաջմղողի, առնվազն խնդրահարույց է։ Եվ, կարծես թե, իրանական կողմը դա բավական լավ է հասկանում։ Մնում է, որ դա հասկանան նաև Հայաստանի բարձրագույն ղեկավարության ներկայացուցիչները։ Թեև նրանցից գլխավորն ընդամենը մի քանի օր առաջ ինքն էլ պատասխանել էր իր իսկ հնչեցրած հարցին.

«Պատրա՞ստ է արդյոք Հայաստանի Հանրապետությունն այսօր դառնալ Եվրամիության անդամ։ Ես անկեղծորեն կպատասխանեմ՝ ոչ…»»,- այսպես է ավարտել իր վերլուծությունը Սերգեյ Մարկեդոնովը։

—

«Գերիների հարցն անկարևոր է իշխանությունների համար՝ բենզին են ներկրում, հողեր

Հոկտեմբեր 18, 2026

Հոկտեմբերի 15-ին Կառավարության նիստից հետո Նիկոլ Փաշինյանը հերթական ճեպազրույցն էր տվել, որի ժամանակ անդրադարձել էր նաև այս պահին ադրբեջանական գերության մեջ գտնվող Ռուբեն Վարդանյանի կնոջ՝ Վերոնիկա Զոնաբենդի նախաձեռնությանը։

Փաշինյանը նշել էր, որ  Բաքվում պահվող հայերին հասցեագրված նամակները ոչ թե կառավարությանը փոխանցեն, այլ ուղարկեն փոստային ծառայությունով։

«Չգիտեմ` ինչ որոշում է կայացվել, սակայն, ճիշտն ասած, տարօրինակ է` եթե նամակ կա, ապա ինչո՞ւ փոստով չեն ուղարկում։ Դրա համար կան փոստային ծառայություններ, որ կարող են դա անել, ինչի՞ համար միջնորդ հանդիսանանք»,- ասել էր Նիկոլ Փաշինյանը։

Նշենք, որ հոկտեմբերի 1-ին Կառավարությանը մոտ 1254 նամակ էր փոխանցվել, որոնք աշխարհի տարբեր ծայրերից հասցեագրել էին Բաքվի բանտերում ապօրինի պահվող հայ պատանդներին։ Այդ նամակները Կառավարությանը փոխանցել էր

Կարդացեք նաև

  • Սիրանուշ Սահակյանը՝ Փաշինյանի՝ «Հայփոստով» գերիներին նամակ ուղարկելու հայտարարության մասին
  • Մենք չգիտենք, ո՞ր երրորդ երկրներին է դիմել ՀՀ-ն. բոլոր դիմումներում կա վերացական մոտեցում. Սահակյան
  • Կվախենա… դա կլինի իր իշխանության վերջին օրը. կա՛մ պիտի հանձնվի Ռուսաստանին, կա՛մ ԵՄ-ին. Ավետիք Չալաբյան

«Արցախ միության» ղեկավար, Արցախի նախկին ՄԻՊ Արտակ Բեգլարյանը։ Կառավարությունից նրան այդ ժամանակ ասել էին, որ գրավոր ընթացակարգով մեկ ամսվա ընթացքում պատասխանը կտան։

Այսօր Արտակ Բեգլարյանն արձագանքելով Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությանը՝ ասաց, որ ՀՀ իշխանությունն այս հնարավորությունն ունի՝ նամակները Բաքվում ապօրինի պահվող գերիներին փոխանցելու համար։

«Պարզապես գերիների հարցն այնքան անկարևոր հարց է իշխանությունների համար, որ բենզին են ներկրում, հողեր են հանձնում կամ փոխանակում, մրցանակներ են ստանում կամ Ալիևի հետ միմյանց են նոմինացնում։ Բնականաբար, այս կարևոր հարցի համար ժամանակ չունեն։

Այս իշխանությունը նույնիսկ հնարավորություն ունի անձամբ այցելելու նրանց, հնարավորություն ունի նրանց հայրենիք վերադարձնելու, բայց չեն անում, որովհետև իրենց հետաքրքրությունների ու ընդհանուր շահերի մեջ չի մտնում։

Բուն նամակների մասով, իհարկե, կարող են տանել ու անձամբ հանձնել, կարող են Հաջիևին կամ այլ այցելուների փոխանցել, ովքեր Հայաստան են գալիս, կարող են բենզին ներկրող կամ կոնյակ արտադրողների տրամադրեն, որպեսզի տանեն ու հասցնեն մեր գերիներին»,- 168.am-ի հետ զրույցում նշեց Արտակ Բեգլարյանը։

Ըստ մեր զրուցակցի, եթե այս իշխանության համար դժվար է այդ նամակները Բաքու հասցնել, կարող են միջնորդ երկրների կամ կազմակերպությունների միջոցով ուղարկել, կամ, եթե շատ են ուզում, կարող են նաև «Հայփոստով» ուղարկել։

«Բայց արդյո՞ք կամք ունեն գերիներին որևէ կերպ օգնելու, եթե կամք չունեն, ապա բոլոր հնարավոր մանիպուլյացիաներն ու սպեկուլյացիաները կանեն, ստերը կփչեն, ինչ-որ ձայնագրություններ անելու, հերյուրանք տարածելու մասին։ Սա իշխանության հայտնի մեթոդաբանությունն է, որպեսզի որևէ բան չանեն, որ հանկարծ չշեղվեն իշխանությունը պահելու իրենց բարձրագույն նպատակից»,- հավելեց Արտակ Բեգլարյանը։

Այդուհանդերձ, Արտակ Բեգլարյանը մեկամսյա ժամկետում Կառավարությունից սպասում է գրավոր պատասխան՝ ըստ համապատասխան օրենսդրության, հույս ունի, որ գոնե այդ ֆորմալ վարչարարությունը կպահեն։

«Ստանամ պատասխանը, ըստ դրա՝ կարձագանքեմ, իսկ բանավոր արձագանքի տեսանկյունից, շատ ավելի դրական բան չէի էլ սպասում։ Հույսը միշտ կա, որ կառուցողական արձագանք կտան, բայց հաշվի առնելով պատմությունը, սա ամենասպասելի արձագանքն էր»,- ընդգծեց Արտակ Բեգլարյանը։

Հիշեցնենք՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանն Արցախի դեմ սկսած պատերազմից հետո խաղաղ բնակիչներին սպանելու սպառնալիքի տակ սեպտեմբերի 27-ից սկսած գերեվարեց Արցախի նախկին բարձրաստիճան ռազմաքաղաքական ղեկավարությանը։

Սեպտեմբերի 27-ին Հակարիի կամրջից Ադրբեջանը գերեվարեց Արցախի նախկին պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանին և ՊԲ նախկին հրամանատարի տեղակալ Դավիթ Մանուկյանին։ Իսկ սեպտեմբերի 28-ին Արցախի նախկին արտգործնախարար Դավիթ Բաբայանը հայտարարություն էր տարածել՝ նշելով, որ ադրբեջանական կողմը պահանջել է իր ժամանումը Բաքու՝ համապատասխան հետաքննության համար։

Բաքվում գերության մեջ են՝ Արցախի Հանրապետության նախկին երեք նախագահները՝ Արկադի Ղուկասյանը, Բակո Սահակյանը, Արայիկ Հարությունյանը,  ՊԲ նախկին հրամանատար Լևոն Մնացականյանը, ԱԺ նախագահ Դավիթ Իշխանյանը։

Գերեվարված անձանց մի մասն ապօրինի դատապարտվել է ցմահ ազատազրկման, մի մասը՝ 19-20 տարվա ազատազրկման։

—

Պատմական հիշողություն չունեցողներն ուծացվելու են թե՛ իրենց երկրում, թե՛ նրանի

Հոկտեմբեր 18, 2026

«Դժվարանում եմ ասել՝ այդ ժամանակաշրջանն ավարտվո՞ւմ է, թե՞ դեռ վաղ է նման եզրակացություն անել։ Իմ կարծիքով՝ դեռ վաղ է։ Տնտեսական կառուցվածքային փոփոխությունների և հատկապես զանգվածային ու սոցիալական մեդիայի տարածման հետևանքով առաջացած փոփոխությունները դեռևս չեն հասել իրենց հավասարակշռության կետին»,– «Դասեր» հաղորդաշարի ժամանակ ասաց ՀՀ նախկին փոխվարչապետ, Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանի Բիզնեսի և տնտեսագիտության քոլեջի դեկան Վաչե Գաբրիելյանը՝ պատասխանելով այն հարցին, թե աշխարհում երբ կավարտվի պոպուլիստ լիդերների ժամանակը:

Նրա խոսքով՝ այլևս անհրաժեշտ չէ ունենալ ավանդական քաղաքական կուսակցություն կամ կուսակցական կառույցներ, որպեսզի կարողանաք մեծ թվով հետևորդներ հավաքել և քաղաքական ազդեցություն ձեռք բերել։

«Այս տեսանկյունից սոցիալական մեդիան ժողովրդավարացրել է քաղաքականության հասանելիությունը բազմաթիվ գործիչների համար։ Այժմ շատ ավելի հեշտ է հանրային լսարան ձևավորել և քաղաքական գործընթացների մասնակից դառնալ՝ առանց ավանդական կուսակցական համակարգի աջակցության։ 

Հետևաբար՝ վաղ է ասել, որ պոպուլիստ առաջնորդների ժամանակաշրջանն ավարտվել է։ Տնտեսական կառուցվածքը և սոցիալական մեդիայի միջավայրը դեռևս հավասարակշռության չեն հասել քաղաքականություն մուտք գործելու և դրանից դուրս գալու տեսանկյունից, եթե հարցին նայենք գլոբալ մակարդակով»,- ասաց Վաչե Գաբրիելյանը:

Կարդացեք նաև

  • Երկպարույր շնչափող ապագայի համար. Միջուկային սպառազինությունների մրցավազքից մինչև արհեստական բանականության մրցավազք. Նուրալի Լատիպով
  • TRIPP, ԵԱՏՄ, ԵՄ… AI, ԱՆԿԱՅՈՒՆ ԱՇԽԱՐՀ… ԿԱՅՈՒՆՈՒԹՅՈՒՆ ՄԻ ՓՆՏՐԵՔ, ՉԿԱ ԵՎ ՉԻ ԼԻՆԵԼՈՒ. ՎԱՉԵ ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ
  • Ինձ համար այդպես էլ առեղծված է մնում՝ ինչու ՀՀ բարձրաստիճան ղեկավարները չեն մասնակցում ուսուցչի մասնագիտական տոնին․ Սերոբ Խաչատրյան

Նրա խոսքով՝ աշխարհում այսօր քննարկվում է սոցիալական մեդիան որոշակի սահմանափակումների ենթարկելու մասին՝ դեռահասների համար արգելքներ սահմանվեն, համապատասխան նորմեր ներդրվեն և այլն։ 

«Այս ալիքը դեռ նոր է սկսվում։ Օրինակ՝ կա շատ հետաքրքիր սոցիալական հոգեբան Ջոնաթան Հայդթը, որը շատ է գրել այս թեմայի մասին և ունի բեսթսելեր գիրք՝ նվիրված սոցիալական մեդիայի բացասական ազդեցություններին։ Նա սոցիալական մեդիան երիտասարդների համար սահմանափակելու ամենահայտնի ջատագովներից է, քանի որ կարծում է, որ դրա օգտագործումը շարունակաբար տարբեր խնդիրներ է առաջացնում։ Նա ներկայացնում է բազմաթիվ տվյալներ, վիճակագրական ուսումնասիրություններ և այլ ապացույցներ։

Առաջիկա 10 տարիների ընթացքում, քանի դեռ նոր հասարակական կոնսենսուս չի ձևավորվել այն հարցի շուրջ, թե ինչպես պետք է օգտագործել սոցիալական մեդիան և ինչպես կարգավորել այն, ես չեմ կանխատեսում, որ պոպուլիստ առաջնորդները կվերանան։

Արհեստական բանականության հարցը մեր ժամանակների ամենակարևոր հարցերից մեկն է։ Բիլ Գեյթսը չկարգավորված արհեստական բանականությունը համարում է լուրջ, նույնիսկ մահացու վտանգ։

Բոլորը հասկանում են, որ իրավիճակը կարող է վտանգավոր լինել, բայց միաժամանակ վախենում են, որ կարգավորումներ մտցնելու դեպքում հետ կմնան մրցակիցներից։ Սա մրցավազք է։ Այստեղ կարելի է զուգահեռ անցկացնել Սառը պատերազմի հետ։ Բոլորը հասկանում են, որ միջուկային սպառազինությունների մրցավազքը վտանգավոր է ամբողջ մարդկության համար, բայց վախենում են, որ եթե դադարեցնեն զարգացումը, կարող են հետ մնալ և հայտնվել մյուս կողմի ազդեցության տակ։ Ցավոք, հաշվի առնելով այս դինամիկան՝ միջազգային մրցակցությունը, հատկապես Չինաստանի և Միացյալ Նահանգների միջև, և այն հանգամանքը, որ կողմերից ոչ մեկը չի ցանկանում դանդաղեցնել զարգացումը, մոտ ապագայում արհեստական բանականության արդյունավետ կարգավորման մեծ հույսեր չունեմ։

Ես հիմա ուսանողներին հանձնարարություններ եմ տալիս, որպեսզի նրանք ձեռքով գրեն, որոշ աշխատանքներ բանավոր ներկայացնեն, և այլն։ Որովհետև արհեստական բանականության օգտագործումն առաջացնում է մի շարք խնդիրներ։ Չինաստանում բավականին մեծ հետազոտություն էր իրականացվել, որի արդյունքները հետաքրքիր էին։ Տնային աշխատանքների որակը կտրուկ բարձրացել էր, բայց քննությունների ժամանակ ուսանողների արդյունքները վատացել էին։ Պատճառն այն էր, որ տնային աշխատանքներ կատարելիս արհեստական բանականությունը զգալիորեն օգնում էր նրանց, բայց քննությունների ժամանակ նրանք ստիպված էին լինում ինքնուրույն պատասխանել հարցերին։ Սա կապված է մի երևույթի հետ, որը կոչվում է cognitive offloading՝ ճանաչողական բեռնաթափում։ Այսինքն՝ դուք խնդիրը փոխանցում եք արհեստական բանականությանը, ինքներդ այլևս չեք մտածում դրա շուրջ, և արդյունքում՝ ձեր մտածողությունը բավարար չափով չի աշխատում։

Քանի որ ինքնուրույն չեք մշակել տեղեկատվությունը, այն լավ չի ամրապնդվում ձեր հիշողության մեջ և չի վերածվում երկարաժամկետ գիտելիքի։ Անգլերենում սա անվանում են retained knowledge՝ պահպանված գիտելիք։ Այս պատճառով այժմ շատերը քննարկում են բանավոր քննություններին անցնելու հնարավորությունը, ձեռագիր աշխատանքների կիրառումը, որոնց ընթացքում ուսանողները պետք է ինքնուրույն վերարտադրեն նյութը։

Մեր խնդիրն արհեստական բանականությունն արգելելը չէ։ Դա ոչ միայն հնարավոր չէ, այլև անտրամաբանական է։ Չի կարելի ուսանողներին ասել, որ չօգտագործեն ժամանակակից և արդյունավետ գործիք, որը հետագայում լայնորեն կիրառվելու է։ Պետք է սովորենք օգտագործել արհեստական բանականությունը, բայց միաժամանակ պահպանենք ինքնուրույն մտածելու և վերլուծելու կարողությունը»,- ասաց ՀՀ նախկին փոխվարչապետը:

Ինչ վերաբերում է այն հարցին՝ ի՞նչ խորհուրդ կտա ինքը երիտասարդությանը, Վաչե Գաբրիելյանի պատասխանը միանշանակ էր՝ չփնտրել կայունություն այս անկայուն աշխարհում:

«Դուք պետք է անընդհատ ներդրում կատարեք ձեր մեջ և զարգացնեք ձեր կարողությունները։ Եթե նախկինում գիտության մեջ էական զարգացում տեղի էր ունենում, ասենք, երկու կամ երեք հարյուր տարին մեկ, ապա արդյունաբերական հեղափոխությունից հետո այդ ժամանակահատվածը կրճատվեց՝ հասնելով 80 կամ 50 տարվա։ Հիմա էական փոփոխություններ կարող են տեղի ունենալ նույնիսկ յուրաքանչյուր 5 կամ 10 տարին մեկ։ Սա նշանակում է, որ եթե կարծում եք՝ ստացած կրթությունը բավարար է ձեր ամբողջ կյանքի համար, ապա, ցավոք, պետք է ասեմ՝ ոչ։ Դուք պետք է անընդհատ կրթվեք։ Սա չի նշանակում, որ բոլորդ պետք է անընդհատ համալսարան հաճախեք։ Կարող եք վերապատրաստվել, սերտիֆիկացվել և ձեր կարողությունները գնահատել աշխատաշուկայի ու արտաքին աշխարհի պահանջների համեմատ։ Կրթվելը դարձել է կյանքի անբաժանելի մասը։ Եթե կարծում եք, որ կարող եք երկար ժամանակ մրցունակ մնալ՝ առանց շարունակական կրթության, ապա սխալվում եք։ Պետք է ոչ թե կրթությունը դիտարկել որպես մեկանգամյա գործողություն, այլ ձեռք բերել մի հմտություն՝ անընդհատ գնահատել սեփական կարողությունները, հասկանալ թույլ կողմերը և աշխատել դրանց ուղղությամբ»,- ասաց նա:

Ի՞նչ է Փաշինյանի «Իրական Հայաստանի» գաղափարախոսությունը։

«Ճիշտն ասած՝ այս հարցի վերաբերյալ հստակ դատողություն չեմ կարող անել, որովհետև ամբողջությամբ չեմ հետևել, թե ինչ սահմանումներ են առաջարկվում։ Եթե ավելի կարճ ձևակերպեմ, ապա այս պահին «Իրական Հայաստանի» գաղափարը ես ընկալում եմ որպես կոչ՝ սահմանափակելու մեր տարածքային հավակնությունները։ Իմ ընկալմամբ՝ հիմնական ուղերձն այն է, որ մենք ձգտում ենք խաղաղության և չպետք է խանգարենք խաղաղության գործընթացին։

Եթե դուք չունեք նաև պատմական անցյալ, ապա մի կողմից՝ երբեք չպետք է ապրեք միայն անցյալով, բայց մյուս կողմից՝ եթե հրաժարվում եք պատմական հիշողությունից, ապա կորցնում եք ձեր հենարանները։ Եթե դուք հրաժարվում եք պատմական հիշողությունից, ունենում եք խարիսխների բացակայություն, և դուք դառնում եք աշխարհի քաղաքացի, ու ձեր համար էական չէ՝ Գրենլանդիայո՞ւմ եք ապրում, Վրաստանո՞ւմ, թե՞ Հայաստանում: Մենք երբևէ ամբողջովին անցյալով տարված չենք եղել, բայց չի կարելի ծայրահեղացնել «Իրական Հայաստանի» գաղափարն ու ասել՝ մենք չունենք պատմական հիշողություն: Այստեղ մեծ խնդիր կա: Պատմական հիշողությունից հրաժարումը որևէ լավ բանի չի բերի: Պատմական հիշողություն չունեցողներն ուծացվելու են թե՛ իրենց երկրում, թե՛ նրանից դուրս, վերանալու են:

Այս տեսանկյունից, իմ կարծիքով, որոշակի խնդիրներ կան իշխանության այդ ուղերձի մեջ… Եթե մենք հրաժարվում ենք այդ պատմական անցյալը հասկանալուց, ապա էապես զրկվում ենք մեր ինքնության կարևոր բաղադրիչներից։ Այս տեսանկյունից խնդիրը շատ լուրջ է, և պատմական հիշողությունից հրաժարվելը, իմ կարծիքով, որևէ լավ բանի չի հանգեցնի։ 

…Ինձ համար դրանք գաղափարախոսական ավարտուն ձևակերպումներ չեն, այլ իրավիճակային ձևակերպումներ։ Դրա համար ես իրավիճակային ձևակերպումները փիլիսոփայության աստիճանի չեմ ուզում բարձրացնել»,- եզրափակեց Վաչե Գաբրիելյանը:

Մանրամասները՝ տեսանյութում:




—