Category: News

Major EU-funded project to expand AI research and innovation launched in Armen

Yeghisabet Arthur
Education15:04, 22 October 2026
Read the article in: العربيةՀայերենРусский

A major Horizon Europe project titled “Widening AI Research and Innovation for Excellence in the Eastern Partnership” (WARIE) was launched in Yerevan on Thursday.

The project aims to develop scientific capacity in Eastern Partnership countries, establish interdisciplinary artificial intelligence research excellence hubs and centers at leading universities in the region, and integrate them into the European Research Area through the development of digital infrastructure.

The project will bring together 13 research and higher education institutions from Armenia, Georgia, Moldova, Germany, France, Switzerland and Sweden, including Yerevan State University (YSU), Tbilisi State University (TSU) and the Technical University of Moldova (UTM).

Speaking at the launch event, Minister of Education, Science, Culture and Sports Zhanna Andreasyan said the project, submitted under the coordination of the Institute for Informatics and Automation Problems of the National Academy of Sciences of Armenia, had secured funding following a highly competitive Horizon Europe call.

“With a budget of more than €4.2 million and a duration of four years, this project brings together 13 partner organizations. I consider it important that Yerevan State University is also participating on behalf of Armenia. This is further evidence that higher education, science and research together shape important values for our state and people. This project is one of the results of the consistent development of scientific and educational cooperation between Armenia and the European Union,” Andreasyan said.

The minister expressed hope that, by the end of the project, it would deliver not only leading research results but also stronger scientific institutions and long-term partnerships with leading European universities.

Ambassador Vassilis Maragos, head of the European Union Delegation to Armenia, also stressed that the project would help enhance the competitiveness of research institutions.

“This year, Armenia is hosting several very important events. Alongside this event, COP17 is taking place in Armenia, where issues concerning various sectors are being raised. Through this project, we can propose scientific solutions to address these challenges. I should also emphasize that, within the framework of EU-Armenia cooperation, we have placed particular emphasis on developing research institutions in high technology and identifying talent,” Maragos said.

Yerevan is becoming a city of scientific innovation, Georgia’s Ambassador to Armenia, George Sharvashidze, said.

“I am pleased that, by expanding research and innovation in artificial intelligence, we can build bridges between the research institutions of our countries. Georgia, Armenia and Moldova do not have large oil and gas resources, but our countries are rich in scientific and educational potential. Such projects will help us solve future challenges more quickly. It is very important that, in the future, many problems are solved through scientific means rather than political ones,” Sharvashidze said.

YSU Rector Hovhannes Hovhannisyan noted that the university’s participation in the project would not have been possible without the launch of a new supercomputer with exceptional computing power, acquired with funding from the Government of Armenia.

“The launch of this supercomputer will enable our scientific community to delve deeper into research in artificial intelligence. I am very pleased that we are implementing this project together with our partners from Georgia and Moldova. I would also like to emphasize the important support of our European partners. Implementing projects like this creates new connections and partnerships,” Hovhannisyan said.

The project will be funded entirely by the European Union.

Published by Armenpress, original at

—

Number of income-generating jobs in Armenia rises 4.9% year-on-year in Septemb

Emil Lazarian
Economy15:52, 22 October 2026
Read the article in: Հայերեն

The number of jobs generating income totaled 845,438 in September 2026, the State Revenue Committee of Armenia reported, citing income tax and social payment calculations submitted by taxpayers.

The figure was 39,751, or 4.9%, higher than in the same month last year.

Read the article in: Հայերեն

Published by Armenpress, original at

—

Armenia, Georgia prosecutor generals discuss cooperation

Emil Lazarian
Georgia16:07, 22 October 2026
Read the article in: فارسیFrançaisՀայերենქართულიРусский

A delegation led by Prosecutor General of Armenia Anna Vardapetyan is in Tbilisi at the invitation of Georgian Prosecutor General Giorgi Gvarakidze.

Vardapetyan met with Gvarakidze on October 22 and discussed prospects for developing cooperation between the prosecution offices of the two countries, issues of mutual legal assistance in criminal proceedings, and opportunities to improve the effectiveness of cooperation in combating transnational crime, the Armenian Prosecutor General’s Office said in a statement.

Anna Vardapetyan emphasized the close professional ties and mutual trust established between the Prosecutor General’s Offices of Armenia and Georgia, noting that effective cooperation is based not only on legal mechanisms established by international treaties but also on direct, prompt and constructive communication between partners.

“The centuries-old friendship and good-neighborly relations between the peoples of Armenia and Georgia provide an important foundation for strengthening trust and continuously developing practical cooperation between the law enforcement agencies of the two countries,” Armenia’s Prosecutor General said, highlighting the ability of the competent authorities of both countries to respond quickly to current issues and find practical solutions.

During the meeting, the parties also discussed opportunities for cooperation within international professional organizations. Anna Vardapetyan presented the Armenian Prosecutor’s Office’s engagement in international platforms, including the International Association of Prosecutors, as well as efforts to develop cooperation with Eurojust and the European Public Prosecutor’s Office.

The importance of exchanging international experience, developing professional capacities and applying effective mechanisms to combat transnational crime was emphasized.

The Prosecutor General’s Offices of Armenia and Georgia expressed their readiness to continue constructive dialogue and develop cooperation in the areas of crime detection, criminal prosecution, mutual legal assistance and the effective administration of justice.

Read the article in: فارسیFrançaisՀայերենქართულიРусский

Published by Armenpress, original at

—

Armenia’s new passport system, EU VLAP’s most extensive reform, set to launch

Emil Lazarian
Armenia17:06, 22 October 2026
Read the article in: EspañolՀայերենРусский

The introduction of a system for issuing new biometric passports and identity cards in Armenia is the most extensive reform in terms of resources within the visa liberalization process with the European Union, authorities have said.

“By introducing the system for issuing new biometric passports and identity cards, we will cover only one to three actions under the visa liberalization process with the EU, but in terms of the resources required, this is the most extensive reform,” Head of the Migration and Citizenship Service of Armenia’s Ministry of Internal Affairs Nelly Davtyan told Armenpress.

“If we had started developing this system in November 2025, when we received the Armenia-EU Visa Liberalization Action Plan, we would still have a long way to go by now. We began work related to the introduction of this system in 2023, which is why we now have the necessary infrastructure in place. Our European partners have noted that we are implementing the Visa Liberalization Action Plan (VLAP) with the EU at an accelerated pace, specifically highlighting the introduction of this system. In the first phase, we were expected to establish the legal framework, while in the second phase, we were to develop the necessary infrastructure. At this point, we can state that the entire system has been put in place. Only a few days remain before the system becomes operational,” Davtyan added.

Armenian citizens can pre-register to obtain a new biometric passport and identity card starting October 31.

The pre-registration platform will be available on the official websites of the Migration and Citizenship Service and Haypass, the private company providing services for the process.

Published by Armenpress, original at

—

Central Bank of Armenia: exchange rates and prices of precious metals – 22-10-

Ani Basmajian
Economy17:12, 22 October 2026
Read the article in: ՀայերենРусский

The Central Bank of Armenia informs “Armenpress” that today, 22 October, USD exchange rate down by 0.07 drams to 361.33 drams. EUR exchange rate down by 0.69 drams to 405.23 drams. Russian Ruble exchange rate up by 0.0415 drams to 4.4536 drams. GBP exchange rate down by 0.6 drams to 483.35 drams.

The Central Bank has set the following prices for precious metals.

Gold price up by 24 drams to 47948 drams. 

Read the article in: ՀայերենРусский

Published by Armenpress, original at

—

Armenia’s Prosecutor General Anna Vardapetyan meets Georgian PM

Talar Tumanian
Georgia17:44, 22 October 2026
Read the article in: العربيةEspañolفارسیFrançaisՀայերենРусскийTürkçe

Armenia’s Prosecutor General Anna Vardapetyan has met with Georgian Prime Minister Irakli Kobakhidze during her visit to the country.

According to a press release from Vardapetyan’s office, the sides discussed issues related to developing cooperation in law enforcement and expanding interaction between the competent authorities of the two countries.

The importance of strengthening the partnership between Armenia and Georgia in the legal field was emphasized, based on mutual trust, constructive dialogue, and a willingness to jointly respond to common challenges.

The meeting also addressed opportunities to further develop joint efforts to combat crime and enhance international cooperation.

It was emphasized that the close relations between Armenia and Georgia and the existing potential for cooperation are important prerequisites for further developing their partnership in the legal field.

Vardapetyan earlier also met with her Georgian counterpart, Giorgi Gvarakidze.

Read the article in: العربيةEspañolفارسیFrançaisՀայերենРусскийTürkçe

Published by Armenpress, original at

—

EEC Board member hopes Russian restrictions on Armenian products will be resol

Kalashian Nyrie
Politics18:13, 22 October 2026
Read the article in: ՀայերենРусский

Alexander Subbotin, the Eurasian Economic Commission’s (EEC) Board member responsible for technical regulation, has said intensive work is under way to remove barriers facing Armenian producers in the Eurasian Economic Union’s common market.

Speaking at a press conference on “Ensuring Product Safety in the EAEU Market” on 22 October, Subbotin addressed Russia’s restrictions on Armenian products. He said the issue was being discussed by the relevant EEC departments and through the minister responsible for trade barriers.

Subbotin said an application had been submitted to the Commission at Armenia’s request to enable a more detailed and substantiated examination of whether the measures had been applied correctly.

“We are actively involved in the work coordinated by the minister responsible for trade barriers. An active negotiating process is also under way at the bilateral level,” he said.

The minister noted that the parties’ positions differed: one maintained that the measures had been applied correctly, while the other argued that the inspections had been conducted incorrectly. Nevertheless, Subbotin expressed hope that the issue would be resolved soon.

“There has never been a case where we failed to find common ground and reach an agreement,” he stressed.

He said the EAEU Treaty provided for temporary restrictions to protect public safety. It contained an article allowing such measures to remain in place until the countries clarified the situation.

Subbotin added that producers acting in bad faith by supplying poor-quality products would be removed from the market, as access to high-quality, safe products was in everyone’s interest.

“However, conscientious, honest producers will remain and continue trading,” the minister concluded.

Russia has restricted imports of numerous products from Armenia since June 2026. Those restrictions remain in place.

Read the article in: ՀայերենРусский

Published by Armenpress, original at

—

EU project launched to enhance Lake Sevan ecosystem restoration and biodiversi

Emil Lazarian
Armenia15:48, 22 October 2026
Read the article in: العربيةFrançaisՀայերենРусскийTürkçe

Representatives of the European Union, the United Nations Development Programme (UNDP) and the Government of Armenia officially announced the launch of the three-year EU4BiodiversityinSevan: Enhancing Lake Sevan Ecosystem Restoration project on October 22 at Armenia’s pavilion in the COP17 Blue Zone at the Meridian Expo Center in Yerevan.

€1.5 million will be allocated for the implementation of the project, with the entire amount provided by the European Union.

The project’s details, objectives and expected results were presented by Aram Meymaryan, Deputy Minister of Environment of Armenia; Ambassador Vassilis Maragos, Head of the EU Delegation to Armenia; and Natia Natsvlishvili, UNDP Resident Representative in Armenia.

Following the official announcement, participants in a panel discussion on the conservation of Lake Sevan’s biodiversity and socioeconomic development addressed the restoration of freshwater biodiversity, community and local sustainable development, as well as financing for ecosystem restoration. Particular attention was paid to practical approaches to the restoration, conservation and sustainable management of Lake Sevan.

Armenia’s approach to improving the environmental condition of Lake Sevan was presented. Measures in this direction include the development of sanitation infrastructure, improvements to wastewater treatment systems, biodiversity conservation and ecosystem restoration.

The discussion also focused on combining environmental investment, international cooperation and the socioeconomic development of communities to ensure the long-term conservation of Lake Sevan.

Read the article in: العربيةFrançaisՀայերենРусскийTürkçe

Published by Armenpress, original at

—

Ներկայիս բոլոր կոնֆլիկտները միաբևեռ աշխարհակարգի «կարապի երգն» են.Անտոնիո Ֆալ

Jhanna Virabian

Ստամբուլում մեկնարկել է Վերոնայի եվրասիական տնտեսական 19-րդ համաժողովը։ Այն կազմակերպվել է «Ճանաչել Եվրասիան» ասոցիացիայի կողմից։ Այս տարվա թեման է՝ «Փոփոխվող աշխարհի մարտահրավերները և համագործակցության նոր հորիզոնները», իսկ կարգախոսը՝ «Նորարարության արվեստը»։


«Կարծում եմ, որ Վերոնայի եվրասիական տնտեսական ֆորումի վերադարձը Ստամբուլ շատ դրական նշան է։ Այն ցույց է տալիս, որ այս քաղաքը, որը պատմական, մշակութային և մարդաբանական շարունակականության անխզելի թելով կապված է Բյուզանդիայի և Կոստանդնուպոլսի հետ, ունի թե՛ կայսերական, թե՛ հանրապետական անցյալ և ներկայումս արագ աճ է ապրում, իսկապես իդեալական հանդիպավայր է մեր արագ փոփոխվող աշխարհի տարբեր մասնակիցների համար։ Սա նշանակում է, որ Ստամբուլը՝ Թալեսի և Անաքսիմանդրոսի (երկուսն էլ՝ Միլեթից) փիլիսոփայական մտքի, ինչպես նաև Հալիկառնասցի Հերոդոտոսի պատմական իմաստնության ժառանգորդը, ունակ է միավորելու, այլ ոչ թե բաժանելու, կառուցելու, այլ ոչ թե ավերելու։ Սա ևս մեկ ապացույց է այն բանի, որ անցյալ տարի մեր Ֆորումը ոչ միայն մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց, այլև վերահաստատեց իր հավատարմությունը ընտրված ուղուն՝ խթանելու դրական և կառուցողական օրակարգ…


Հուսով եմ, որ բոլոր մասնակիցները լիարժեք կգնահատեն այս Ֆորումը, որը բաց է բոլորի համար՝ առանց որևէ խտրականության կամ կողմնակալության, անկախ աշխարհաքաղաքական կամ գաղափարական հայացքներից, ինչպես նաև որևէ կոնկրետ աշխարհաքաղաքական կամ ռազմական դաշինքին պատկանելու հանգամանքից», — ֆորումի բացման ժամանակ հայտարարեց «Ճանաչել Եվրասիան» ասոցիացիայի նախագահ Անտոնիո Ֆալլիկոն։ Նա նշեց, որ Վերոնայի եվրասիական տնտեսական նախորդ ֆորումից անցած 12 ամիսները նշանավորվել են մի շարք միջազգային իրադարձություններով, ինչպես նաև նոր լարվածությունների ու հակամարտությունների ի հայտ գալով, որոնք ընթանում են նախորդ զարգացումների տրամաբանությամբ։ Ամենանշանակալի իրադարձությունների շարքում են սրվող սակագնային և առևտրային վեճերը, որոնք շարունակվում են՝ չնայած տարբեր իրավական ու քաղաքական տարաձայնություններին, ինչպես նաև Թուրքիայի սահմանների մոտ, Իրանում և Պարսից ծոցում ընթացող պատերազմը։
Այս իրադարձություններն ուղղակի ազդեցություն են ունենում՝ ոչ միայն ապակայունացնելով աշխարհաքաղաքական իրավիճակը, այլև ազդելով տնտեսության, ֆինանսների և համաշխարհային առևտրի վրա։


Փետրվարի 28-ին Իրանի վրա հարձակումից հետո ռազմական իրավիճակը վերլուծելիս՝ ընդհանուր կարծիքն այն է, որ Միացյալ Նահանգներին չհաջողվեց հասնել իր ռազմական և քաղաքական նպատակներին։ Ավելին, այս հակամարտության հետևանքով առաջացած խորը գլոբալ ճգնաժամից դուրս գալու հստակ ուղի չկա։ Սա ճիշտ է. Իրանը ռազմական առումով չպարտվեց. ընդհակառակը, պատասխան գործողությունների միջոցով նա զգալի կորուստներ պատճառեց հակառակորդին, իսկ պետությունն ու հասարակությունը պահպանեցին իրենց կայունությունը. դիմադրությունը գերազանցեց բոլոր սպասելիքները։


Սակայն արդյո՞ք գործողությունը ձախողվել է նաև այլ ոլորտներում, որոնց մասին ավելի հազվադեպ է խոսվում։


Սա այնքան էլ միանշանակ չէ։ Իրականում, Ատլանտյան օվկիանոսի մյուս կողմում գտնվող նավթային ընկերությունները, հնարավոր է, բավարարված են։ Խոշոր նավթային ընկերությունները շահույթ են ստանում ստեղծված իրավիճակից. 2026 թվականի երկրորդ եռամսյակում նրանց շահույթը հասել է 45,8 միլիարդ դոլարի, ինչը ոլորտի պատմության մեջ երրորդ լավագույն ցուցանիշն է։ Ըստ Bloomberg-ի՝ սա պայմանավորված է Մերձավոր Արևելքում հակամարտության սրման հետևանքով գների աճով, նավթավերամշակման ոլորտում շահույթի բարձր մարժաներով և նավթի շուկայում առկա զգալի տատանումներով։ Տարվա սկզբին Brent տեսակի նավթի մեկ բարելի գինը բավականին ցածր էր, ինչը ձեռնտու չէր ամերիկյան արտադրողների համար։ Փետրվարին՝ Իրանի վրա հարձակմանը նախորդող շրջանում, այն տատանվում էր 65-ից 73 դոլարի սահմաններում։


Ավելի ամբողջական պատկեր ստանալու համար կցանկանայի ներկայացնել նաև Բրուքինգսի ինստիտուտից (Brookings Institution) Ռոբին Բրուքսի վերլուծությունը։ Ըստ նրա կանխատեսումների՝ Սաուդյան Արաբիան, որի հում նավթի արտահանման ֆիզիկական ծավալները փետր Հարկ է նշել, որ հակամարտությունը չի սահմանափակվել միայն իրանական նավթային օբյեկտներով. իրանցիներն իրենց հերթին հարվածներ են հասցրել Պարսից ծոցում գործող նավթի և գազի տարբեր արդյունահանողների, որոնք արևմտյան խոշոր նավթային ընկերությունների մրցակիցներն են։

Արդյունքում, ամերիկյան նավթային ընկերությունները հայտնվել են շուկայական մենաշնորհին մոտ դիրքում՝ հատկապես հաշվի առնելով վենեսուելական ռեսուրսների նկատմամբ նրանց վերականգնված վերահսկողությունը և ռուս արտադրողների նկատմամբ պատժամիջոցներով սահմանված սահմանափակումները։ Սա նույնպես բխում է Միացյալ Նահանգների շահերից։ Ամերիկայի օգտին խոսող մեկ այլ գործոն է Պարսից ծոցի՝ որպես կայուն և եկամտաբեր կենտրոնի ընկալման թուլացումը։ Ժամանակին այս տարածաշրջանը գրավում էր ներդրումներ և աշխարհի տարբեր ծայրերից բարձրակարգ մասնագետների՝ հնարավոր է նույնիսկ նրանց շեղելով Սիլիկոնյան հովտից։ Որպես օրինակ՝ կարելի է դիտարկել Սաուդյան Արաբիայի կողմից 2017 թվականին մեկնարկած «NEOM»-ի՝ 500 միլիարդ դոլար արժողությամբ հավակնոտ, ֆուտուրիստական և բարձր տեխնոլոգիական մեգաքաղաքի նախագծի շուրջ տեղի ունեցող զգալի կրճատումները, հետաձգումները և պայմանագրերի չեղարկումները։


Նմանատիպ միտումներ կարելի է նկատել Լատինական Ամերիկայում՝ մի տարածաշրջանում, որը շարունակում է մնալ ԱՄՆ վարչակազմի առաջնահերթություններից մեկը։ Այս երկրների նկատմամբ Վաշինգտոնի գերիշխանությունն ակնհայտ է։ Որոշ դեպքերում դա ուղեկցվել է ուժի անմիջական կիրառմամբ՝ խախտելով միջազգային իրավունքի բոլոր նորմերը, ինչպես դա տեղի ունեցավ Վենեսուելայում։ Նմանատիպ սպառնալիք է կախված նաև Կուբայի գլխին։ Այլ երկրներում սա դրսևորվում է ընտրությունների միջոցով, որոնց արդյունքում իշխանության են գալիս Թրամփին աջակցող թեկնածուներ։ Այս կիրակի՝ հոկտեմբերի 25-ին, պարզ կդառնա՝ արդյոք այս սցենարը կկրկնվի Բրազիլիայում՝ Լատինական Ամերիկայի ամենանշանակալի և ազդեցիկ պետությունում, որը նաև BRICS-ի (ԲՐԻԿՍ) հենասյուներից մեկն է։


Խոսելով BRICS-ի մասին՝ նշեմ, որ անցյալ տարի ֆորումում ունեցած ելույթիս ժամանակ ես ընդգծել էի այս կառույցի յուրահատուկ բնույթն ու դրա հիմնական անդամ պետությունների միջև համագործակցության ձևաչափը։ Սա մի մոդել է, որը զերծ է հիերարխիայից, հիմնված է կամավորության և կոնսենսուսի վրա՝ ծառայելով բոլոր մասնակիցների շահերին։ Սա ոչ թե Արևմուտքի *դեմ* ձևավորված դաշինք է, այլ միավորում, որը գործում է *առանց* Արևմուտքի։ BRICS-ի մոդելը պատմականորեն աննախադեպ է։ Ներկայիս՝ ընդլայնված կազմով, այն միավորում է տարբեր, երբեմն նույնիսկ հակասական տեսակետներ ունեցող երկրների, որոնք համատեղ աշխատում են ընդհանուր հետաքրքրություն ներկայացնող ռազմավարական հարցերի շուրջ։ Որպես օրինակ կարելի է նշել Հնդկաստանն ու Չինաստանը, կամ Իրանն ու Արաբական Միացյալ Էմիրությունները։ Վերջերս այս շարքին են միացել նաև Եգիպտոսն ու Եթովպիան՝ երկրներ, որոնք ներկայումս վեճի մեջ են Նեղոս գետի ջրային ռեսուրսների շուրջ։ Վեճը ծագել է Ադիս Աբեբայի՝ «Եթովպիայի վերածննդի մեծ ամբարտակը» (Grand Ethiopian Renaissance Dam) կառուցելու որոշումից հետո, որը նախատեսվում է դարձնել Աֆրիկայի ամենախոշոր հիդրոէլեկտրակայանը։


Առկա մարտահրավերներին դիմակայելու համար մշակվում են նոր մեխանիզմներ և առաջարկներ։ BRICS-ի շրջանակներում որևէ ճնշում չի գործադրվում՝ խմբի հավաքական շահերի հաշվին կոնկրետ լ Երկխոսությունը, միևնույն է, կզարգանար՝ նույնիսկ առանց ԲՐԻԿՍ-ի, սակայն այս միավորումն, անկասկած, նպաստել է դրա առաջընթացին։ Դրա վառ օրինակն է սեպտեմբերին ԲՐԻԿՍ-ի գագաթնաժողովի շրջանակներում նախագահ Սի Ծինփինի այցը Դելի, որտեղ նրան ջերմորեն դիմավորեց վարչապետ Նարենդրա Մոդին։


Նույն գագաթնաժողովում մշակվեց և միաձայն ընդունվեց եզրափակիչ հռչակագիր՝ «Դիմակայունության, նորարարության, համագործակցության և կայունության ամրապնդումը» խորագրով։ Հատկանշական է, որ նույնիսկ Իրանն ու ԱՄԷ-ն՝ պետություններ, որոնք ժամանակին՝ Պարսից ծոցի հակամարտության ընթացքում, հրթիռային հարվածներ էին փոխանակել, կարողացան այս փաստաթղթում գտնել փոխադարձ ընդունելի ձևակերպումներ։ Արդյոք սրանք պարզապես բառե՞ր են։ Հնարավոր է, սակայն դրանց հետևում առկա է որոշակի ոգի՝ ընդհանուր վճռականություն՝ գտնելու բոլորի համար ընդունելի լուծումներ և միասին առաջ շարժվելու։


ԲՐԻԿՍ-ին անդամակցությունը որոշակիորեն հիմք է ծառայում դիվանագիտական նախաձեռնությունների համար և լրացուցիչ լծակներ է տրամադրում բանակցություններում։ ԱՄՆ-ի, ինչպես նաև Չինաստանի և Հնդկաստանի միջև առևտրային ու սակագնային բանակցությունները չափազանց բարդ են ընթացել. մասնավորապես այն պատճառով, որ Պեկինն ու Դելին լավ գիտակցում են իրենց ուժը՝ մի իրողություն, որը ճանաչում է նույնիսկ Վաշինգտոնը։


Ընդամենը հինգ ամսվա ընթացքում Չինաստանի և ԱՄՆ-ի ղեկավարների միջև կայացած պետական այցերի արդյունքում, ըստ էության, միայն երկարաձգվեց նրանց առևտրային պատերազմում հաստատված «զինադադարը»՝ մինչև 2027 թվականի հունվարը։ Միևնույն ժամանակ, ինչպես նշել է Հնդկաստանի ֆինանսների նախարար Նիրմալա Սիտարամանը, հնդկական և ամերիկյան պատվիրակությունների միջև առևտրային բանակցություններում տիրում է «անդորր»՝ կամ, ավելի ճիշտ, լճացում։


Որոշ իմաստով՝ ԲՐԻԿՍ-ի (BRICS) երկրների գոյությունն ինքնին ծառայում է որպես կայունացնող գործոն աշխարհի համար և օգնում է պաշտպանել այսպես կոչված «Գլոբալ հարավի» շահերը։ Սա տեղի է ունենում բազմաթիվ ճգնաժամերի ու հակամարտությունների ֆոնին՝ մի աշխարհում, որն ավելի ու ավելի խորն է ընկղմվում անօրինականության մթնոլորտի մեջ։ Նախորդ ֆորումից ի վեր անցած մեկ տարվա ընթացքում ի հայտ են եկել նոր լարվածության օջախներ, իսկ առկա հակամարտությունները չեն մարել։ Բացի Իրանի հետ պատերազմի հավանականությունից (որի մասին ավելի վաղ նշել էի), առկա են զինված բախումներ Պակիստանի և Աֆղանստանի միջև, շարունակվող բարձր լարվածություն Եթովպիայի և Էրիտրեայի միջև, պատերազմներ Սուդանում, Գազայում և Լիբանանում (որոնցում ներգրավված է Իսրայելը), ինչպես նաև շարունակվող հակամարտությունն Ուկրաինայում։


Արդյոք այն, ինչի մենք ականատեսն ենք լինում, ընդամենը ժամանակավոր տեղաշա՞րժ է՝ «Թրամփի դարաշրջա՞ն», թե՞ այդ փոփոխություններն ավելի խորքային բնույթ ունեն։ Շատ ռազմավարագետներ, այդ թվում՝ ԵՄ-ից և Մեծ Բրիտանիայից (որոնք հայտնվել են միջազգային կարևոր հարցերի շուրջ քննարկումներից դուրս), հույսեր են կապում նոյեմբերի 3-ից (այսպես կոչված՝ միջանկյալ ընտրությունների օրը) հետո ԱՄՆ-ի քաղաքականության փոփոխության հետ՝ ակնկալելով հանրապետականների պարտությունը։ Սակայն իրականում քիչ հավանական է, որ ԱՄՆ-ի քաղաքականության հիմնարար ուղեգիծը կփոխվի. առավելագույնը՝ կարող ենք ականատես լինել ոճային փոփոխությունների, այլ ոչ թե բովանդակային։


Այսօր Միացյալ Նահանգները հրաժարվել է նախկին ռազմավարություններից, որոնք չեն հասել իրենց նպատակին՝ միաբևեռ աշխարհի պահպանմանը, պարզապես այն պատճառով, որ այլևս գոյություն չունի նման համակարգը պահպանելու համար անհրաժեշտ տնտեսական, քաղաքական և նույնիսկ ռազմական հզորությունը։ ԱՄՆ-ն այժմ ստիպված է հարմարվել այս նոր իրողությանը՝ ապահովելով իր համար ամուր դիրքեր և կենտրոնացնելով հնարավորինս շատ արևմտյան ռեսուրսներ իր սահմաններում։ Այս միտումը հստակ երևում է, օրինակ, արդյունաբերական արտադրությունը Եվրոպայից և Ասիայից Միացյալ Նահանգներ տեղափոխելու գործընթացում։ «Ամերիկյան քաղաքականությունն այժմ հանգում է հենց սրան՝ «Ամերիկան Սիրելի՛ բարեկամներ,
Մեր ֆորումի նպատակն է նպաստել տնտեսական և սոցիալական զարգացմանը, հատկապես միջազգային ասպարեզում հակամարտություններով նշանավորված այս ժամանակաշրջանում։ Մեր քաղաքացիական պարտքն է նախաձեռնել հնարավորինս խորը և ընդգրկուն երկխոսություն ֆորումի մասնակիցների միջև՝ միասնաբար վերլուծելու ներկայիս պատմական գործընթացը, ինչպես նաև դրա կարճաժամկետ և միջնաժամկետ հեռանկարները։ Հուսով եմ, որ տեսակետների, գաղափարների և առաջարկների այս փոխանակումը ոչ միայն կնպաստի այն իրական պատմական և աշխարհաքաղաքական իրավիճակի գիտակցմանը, որում մենք ապրում և գործում ենք, այլև կօգնի հասկանալ այն պատասխանատվությունը, որը կրում է մեզանից յուրաքանչյուրը. պատասխանատվություն՝ ակտիվորեն նպաստելու մարդկային հանրության տնտեսական և սոցիալական զարգացմանը։ Այս համատեքստում կարևոր դեր են խաղում ձեռնարկություններն ու գործարար ոլորտը։


Ինչ վերաբերում է Մերձավոր Արևելքում առկա լայնածավալ և չափազանց բարդ ճգնաժամին, ապա ներկայումս դրա երկարաժամկետ լուծումը տեսանելի չէ, թեև այս վիճակը շարունակվում է արդեն տասնամյակներ։ Այն, ինչ փոխվել է, ներգրավված տարածաշրջանային և տարածաշրջանից դուրս գտնվող դերակատարների թիվն է. Իսրայել և Իրան, Պարսից ծոցի միապետություններ, Լիբանան, Չինաստան, Ռուսաստան, Պակիստան, Թուրքիա, Միացյալ Նահանգներ և շատ ուրիշներ։ Այլևս չկան հստակ գերիշխող ուժեր։ Վերցնենք, օրինակ, Եմենի հուսիներին. մի խումբ, որի գոյության մասին մինչև վերջերս գիտեին միայն սակավաթիվ մասնագետներ։ Այսօր նրանք դարձել են միջազգային նշանակալի գործոն, և նրանց այլևս չի կարելի դիտարկել պարզապես որպես սանդալներ հագած «էկզոտիկ» լեռնային պարտիզաններ։


Այս մասնատվածությունը մասամբ արտացոլում է Մերձավոր Արևելքում առկա տարբեր ճամբարների ներուժը՝ է՛լ ավելի բարդացնելով միջազգային իրավիճակն ու լուծումների որոնումը, մինչդեռ շարունակվում են նոր ավերածություններն ու մարդկային տառապանքները։ Արդյոք կա՞ ելք այս փակուղուց։ Ողջամիտ կլինի ենթադրել, որ այս՝ հավերժ թվացող հակամարտությունը կարող է պարզապես «սառեցվել»՝ հասնելով ժամանակավոր հավասարակշռության, սակայն կրկին բռնկվելու է, երբ կուտակված լարվածությունը հասնի կրիտիկական կետի։ Մենք նման բան բազմիցս տեսել ենք։ Իսկապես հուսով եմ, որ սխալվում եմ։


Մյուս խոշոր ճգնաժամը, որն ընթանում է ներկայումս՝ Ուկրաինայում, խորը պատմական արմատներ չունի. հենց այդ պատճառով էլ այն մոտ ապագայում երկարաժամկետ կարգավորման հնարավորություն է պարունակում։ Ցավոք, հաշվի առնելով հիմնական դերակատարների ներկայիս դիրքորոշումները՝ շատ բան, եթե ոչ ամեն ինչ, կախված կլինի ռազմաճակատում տիրող իրավիճակից, որը, կարծես, արագորեն փոխվում է։ Ամեն դեպքում, հակամարտությունը կլուծվի քաղաքական ճանապարհով՝ բանակցությունների միջոցով, երբ բոլոր կողմերը գիտակցեն, որ նման ելքն անխուսափելի է։ Մենք դեռ այդ փուլին չենք հասել, թեև թունելի վերջում արդեն լույս է նշմարվում։


Այս տեսակետի օգտին է խոսում մի փաստ. ավելի ու ավելի շատ դերակատարներ են քայլեր ձեռնարկում այդ ուղղությամբ։ Նախկինում արդեն նշել եմ Թուրքիայի դրական դերակատարման մասին։ Վերջերս նույնիսկ այնպիսի հսկա պետություն, ինչպիսին Հնդկաստանն է՝ մի երկիր, որը սովորաբար նախընտրում է մնալ ուրիշների հակամարտություններից դուրս և իրադարձություններին հետևել հեռվից, ներկայացրել է Ուկրաինայի վերաբերյալ իր խաղաղ նախաձեռնությունները։ Սա կարևոր նորություն է։
Հակամարտությունը լուծելու գաղափարն արդեն իսկ օդում է։ Եթե մի կողմ դնենք հռետորաբանությունը և նայենք իրական վիճակին, ապա՝ դուր գա դա որևէ մեկին, թե ոչ, հենց Միացյալ Նահանգներն ու Ռուսաստանն են, որ ճիշտ պահին, քաղաքական և ռազմական իրողությունների հիման վրա, վերջնականապես որոշելու են այս հակամարտության ճակատագիրը։ ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի միջև հարաբերությունների զարգացման դրական դինամիկան լավատեսության հիմքեր է տալիս։


Բայց ի՞նչ պետք է անել հիմա։ Կարևոր է գիտակցել, որ ներկայիս Նրանց սպասում է անփառունակ վախճան։ Այնուամենայնիվ, իրադարձությունների այս օբյեկտիվ ընթացքը կարող է արագանալ մեր հավաքական, նպատակաուղղված ջանքերի շնորհիվ՝ խթանելով քաղաքակիրթ քաղաքական և հասարակական երկխոսությունը։ Սա հատկապես վերաբերում է ընկերությունների և գործարար ոլորտի դերին, որոնք կարող են զգալի ազդեցություն ունենալ կառավարությունների վրա. կառավարությունների, որոնք հաճախ պասիվորեն համակերպվում են ինստիտուցիոնալ կառույցների կամ վերազգային ռազմական համաձայնագրերի կողմից պարտադրված քաղաքական և տնտեսական որոշումներին։


Միջնաժամկետ և երկարաժամկետ հեռանկարում մենք կդառնանք բազմաբևեռ աշխարհի մի մասը՝ աշխարհի, որը ձևավորվում է արդեն երկար տարիներ։ Դրա ի հայտ գալը խորհրդանշում են այնպիսի կազմակերպություններ, ինչպիսիք են BRICS-ը, Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունը (ՇՀԿ) և Եվրասիական տնտեսական միությունը (ԵԱՏՄ)։ Սակայն, որպեսզի այս աշխարհը ձևավորվի և զարգանա խաղաղ, արդար և ներառական կերպով, անհրաժեշտ են ոչ միայն մասնակից պետությունների նվիրված, համակարգված և վճռական ջանքերը, այլև մեզանից յուրաքանչյուրի ներդրումը՝ որպես մարդկային հանրության պատասխանատու անդամների։ Ամենից առաջ, սա պահանջում է տարբեր տնտեսական սուբյեկտների, ընկերությունների և բիզնես կառույցների ներգրավվածությունը, որոնք հանդիսանում են տնտեսական և սոցիալական զարգացման հիմնական շարժիչ ուժերը։ Նրանք պետք է տնտեսության կարիքներն ու մարդկային բարեկեցությունը վեր դասեն քաղաքական, կառավարական և վարչական վերնաշինվածքից։ «Սա է բիզնես դիվանագիտության իրական հումանիստական առաքելությունը», — նշել է Ֆալիկոն։

—

Վլադիմիր Պուտինը ողջունել է Վերոնայի եվրասիական տնտեսական 19-րդ համաժողովի մա

Garnik Zakarian

Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ողջույնի ուղերձ է հղել Վերոնայի եվրասիական տնտեսական 19-րդ համաժողովի մասնակիցներին, որն անցկացվում է Ստամբուլում՝ հոկտեմբերի 22-23-ը։


«Ողջունում եմ ձեզ Վերոնայի եվրասիական տնտեսական 19-րդ համաժողովի բացման կապակցությամբ, որը հերթական անգամ անցկացվում է Ստամբուլում։


Տարիների ընթացքում համաժողովն ապացուցել է իր արժեքը՝ հիանալի հնարավորություններ ընձեռելով տարբեր երկրների քաղաքական գործիչների, ձեռնարկատերերի, դիվանագետների, հասարակական գործիչների, փորձագետների և լրագրողների միջև ուղղակի, բարեկամական և վստահության վրա հիմնված շփումների համար։ Նման հանդիպումները թույլ են տալիս խորը քննարկումներ ծավալել հարցերի լայն շրջանակի շուրջ և համատեղ ուժերով փնտրել հնարավոր լուծումներ։


Այս տարվա համաժողովի հիմնական թեման՝ «Փոփոխվող աշխարհի և փոփոխվող տնտեսության մարտահրավերները», չափազանց արդիական է՝ հատկապես հաշվի առնելով Եվրասիայի առաջատար դերը համաշխարհային տնտեսության մեջ։ Այս հսկայական մայրցամաքին է բաժին ընկնում համաշխարհային համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) գրեթե երկու երրորդը, այնտեղ կենտրոնացած են հսկայական արտադրական հզորություններ, և այն հանդիսանում է կարևորագույն տրանսպորտային ու առևտրային ուղիների հանգույց։


Ձեր միջոցառման օրակարգը սերտորեն համահունչ է Ռուսաստանի «Մեծ եվրասիական գործընկերություն» նախաձեռնությանը, որը նպատակ ունի խթանել երկխոսությունը քաղաքակրթությունների միջև և նպաստել տարբեր պետությունների ու տարածաշրջանային միավորումների ներուժի ներդաշնակ ինտեգրմանը։ Համոզված ենք, որ ֆորումի ընթացքում ծավալված արդյունավետ քննարկումները կնպաստեն միջազգային համագործակցության այնպիսի մոդելի կառուցմանը, որը հիմնված կլինի հավասարության և փոխադարձ շահի վրա։


Մաղթում եմ ձեզ լավ աշխատանք և ամենայն բարիք», – նշել է Վլադիմիր Պուտինն իր ուղերձում, որն ընթերցել է ՌԴ արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Ալեքսանդր Գրուշկոն։


Վերոնայի եվրասիական տնտեսական 19-րդ ֆորումը կազմակերպվել է «Conoscere Eurasia» («Ճանաչել Եվրասիան») ասոցիացիայի կողմից։ Այս տարվա թեման է «Փոփոխվող աշխարհի մարտահրավերները և համագործակցության նոր հորիզոնները», իսկ… [ends]

—