Սեպտեմբեր 29, 2026
Իլհամ Ալիևն այսօր զանգահարել է Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանին: Ալիևը շնորհավորել է Փեզեշքիանին ծննդյան օրվա կապակցությամբ, մաղթել նրան քաջ առողջություն, արևշատություն և հաջողություններ գործունեության մեջ: Իրանի նախագահը շնորհակալություն է հայտնել Իլհամ Ալիևին ուշադրության և շնորհավորանքների համար:
Հեռախոսազրույցի ընթացքում պետությունների ղեկավարները գոհունակությամբ հիշել են իրենց վերջին հանդիպումը Բիշքեկում և դրա շրջանակներում քննարկված հարցերը: Նշվել է, որ ներկայումս Ադրբեջանի կառավարական պատվիրակությունը գտնվում է Իրանում, որի ընթացքում քննարկումներ են անցկացվում երկկողմ օրակարգի հարցերի շուրջ: Նշենք, որ Ադրբեջանի փոխվարչապետ Շահին Մուստաֆաևի գլխավորած պատվիրակության՝ Իրան կատարած այցի շրջանակում կայացել է երկկողմ տնտեսական համագործակցության համատեղ հանձնաժողովի համանախագահների հանդիպումը, որտեղ քննարկվել են առևտրատնտեսական, տրանսպորտային ու հումանիտար կապերի զարգացման, ինչպես նաև «Հյուսիս-Հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի և Աղբենդ-Կելալե ավտոճանապարհային կամրջի շահագործման հարցերը՝ կարևորելով նախագահների միջև ձեռք բերված պայմանավորվածությունների հետևողական իրականացումը։
Իլհամ Ալիևի հեռախոսազանգն Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանին՝ վերջինիս ծննդյան օրվա կապակցությամբ, առաջին հայացքից կարող է թվալ զուտ դիվանագիտական քայլ, սակայն աշխարհաքաղաքական տեսանկյունից վկայում է Բաքվի և Թեհրանի միջև հարաբերությունների խորքային դինամիկայի մասին։
Այս շփումը ոչ միայն ցույց է տալիս Ալիևի ցանկությունը՝ հնարավորինս կարգավորել Իրանի հետ հարաբերությունները, այլև երկրների ղեկավարների անձնական մակարդակում հաստատել կառուցողական շփումներ, ինչը ծառայում է՝ որպես երկկողմ պետական օրակարգի առաջմղման հերթական հարթակ։
Հատկանշական է, որ զրույցի ընթացքում կողմերն առանձնահատուկ գոհունակությամբ են հիշել իրենց վերջին հանդիպումը Բիշքեկում։ Բիշքեկյան շփումը կարծես դարձել է այն հանգրվանը, որտեղ կողմերը կարողացել են առանց նախնական պայմանների քննարկել երկկողմ և տարածաշրջանային անվտանգությանն ու տնտեսությանը վերաբերող ամենազգայուն հարցերը՝ նվազեցնելով անցյալի տարաձայնությունները։
Դիվանագիտական այս ակտիվությունը միայն բառերով չի սահմանափակվում, ինչի վառ ապացույցն է ներկայումս Իրանում գտնվող Ադրբեջանի կառավարական պատվիրակության այցը։ Ադրբեջանական պատվիրակության գտնվելը Թեհրանում վկայում է գործնական մակարդակում համագործակցության խորացման մասին, որն ընդգրկում է տնտեսական, տրանսպորտային և էներգետիկ լայն շրջանակի խնդիրներ՝ վերածվելով ինստիտուցիոնալ գործընկերության։
Այս իրողությունները դառնում են առավել ուշագրավ, երբ դրանք դիտարկվում են Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող լայնածավալ աշխարհաքաղաքական վերադասավորումների համատեքստում։ Մինչ Բաքուն և Թեհրանը փորձում են, հաղթահարելով անցյալի դժվարությունները, զարգացնել իրենց միջպետական կապերը, գտնել փոխշահավետ համագործակցության եզրեր և ակտիվացնել փոխայցելությունները, հայ-իրանական հարաբերություններում նկատվում է որոշակի սառնություն և շփումների ինտենսիվության նկատելի անկում։ Հայաստանի և Իրանի միջև ավանդաբար ջերմ հարաբերությունները վերջին շրջանում բախվում են նոր մարտահրավերների՝ պայմանավորված Հայաստանի արտաքին քաղաքական վեկտորի տատանումներով և Արևմուտքի հետ ակտիվացող երկխոսությամբ, ԹՐԻՓՓ պրոյեկտով։
Իսկ ադրբեջանա-իրանական մերձեցումը ռազմավարական լուրջ հաղթաթուղթ է Բաքվի ձեռքում, քանի որ այն թույլ է տալիս չեզոքացնել հնարավոր անվտանգային ռիսկերը և ամրապնդել իր դիրքերը տարածաշրջանային նախագծերում, օրինակ՝ Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային միջանցքի համատեքստում։ Միևնույն ժամանակ, Թեհրանի համար սա հնարավորություն է՝ փորձել վերականգնել իր ազդեցությունն Ադրբեջանում և ռեգիոնում՝ որպես ռեգիոնալ տերություն։
Պետք է արձանագրել, որ Հարավային Կովկասում շարունակում է ձևավորվել ուժերի նոր բալանս, որտեղ Ադրբեջանը հաջողությամբ օգտագործում է դիվանագիտական ճկունությունն Իրանի հետ հարաբերությունները նոր մակարդակի հասցնելու համար։ Ուշագրավ է, որ Միացյալ Նահանգների համար Ադրբեջանը ևս շարունակում է մնալ առանցքային գործընկեր տարածաշրջանում, Բաքվին ԱՄՆ-ի հետ համագործակցությունը չի կաշկանդում զարգացնել շփումները, խորացնել տնտեսական կապերն Իրանի հետ։
Հայաստանի համար սա լուրջ ազդանշան է։ Առավել քան ակնհայտ է դառնում Հայաստանի և Ադրբեջանի մոտեցումների կտրուկ հակադրությունը Թեհրանի ուղղությամբ։ Մինչ Բաքուն, վարելով ճկուն բազմավեկտոր քաղաքականություն, որտեղ համատեղվում են ԱՄՆ-ի հետ ռազմավարական գործընկերությունն ու Իրանի հետ տնտեսական ու տրանսպորտային կապերի ինստիտուցիոնալ խորացումը, ամրապնդում է իր դիրքերը տարածաշրջանում, Հայաստանն այս ուղղությամբ ցուցաբերում է անհանգստացնող դանդաղություն և զգալի պասիվություն։ Արևմուտքի հետ մերձեցման ու արտաքին քաղաքական վեկտորի տատանումների պայմաններում Երևանը ռիսկի է դիմում կորցնելու իր երբեմնի առանցքային ու արտոնյալ գործընկերային դիրքը Թեհրանի համար:
Չնայած օրերս Նյու Յորքում Փաշինյանը հանդիպել էր Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանին, սակայն հանդիպումն, ըստ հաղորդագրությունների, կարծես չէր նշանավորվել որևէ էական առաջընթացով կամ պայմանավորվածությամբ։
—
Disclaimer: This article was contributed and translated into English by Jhanna Virabian. While we strive for quality, the views and accuracy of the content remain the responsibility of the contributor. Please verify all facts independently before reposting or citing.
Direct link to this article: https://www.armenianclub.com/2026/09/29/%d5%a4%d5%ab%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%b4%d5%a1%d5%b6%d6%87%d6%80%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%af%d5%b8%d5%be%d5%af%d5%a1%d5%bd%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a1%d5%a4/