Նոյեմբեր 4, 2026
ԱՄՆ-ում կայացած միջանկյալ ընտրություններում հաղթել է Դեմոկրատական կուսակցությունը։ Սենատում դեմոկրատները կստանան առնվազն 54 մանդատ՝ հաղթանակ տանելով, ի թիվս այլ նահանգների, Տեխասում և Կանզասում, որտեղ տասնամյակներ շարունակ հաղթել են հանրապետականները։
Սենատի 100 տեղերից առնվազն 54-ը կանցնեն դեմոկրատների վերահսկողության տակ։ Նշենք, որ ընտրություն անցկացվում է Կոնգրեսի Ստորին պալատի բոլոր 435 տեղերի, ինչպես նաև Սենատի 100 տեղերից 35-ի համար։
Դեմոկրատներին հաջողվել է հաղթանակ տանել ոչ միայն տատանվող նահանգների մեծ մասում, այլև մի շարք նահանգներում, որոնք մինչև 2026 թվականի նոյեմբերի 3-ը համարվում էին հանրապետականների աջակցության հենակետեր։
ԱՄՆ հանրապետական Նախագահ Դոնալդ Թրամփը շնորհավորել է Դեմոկրատական կուսակցությանը միջնաժամկետ ընտրություններում հաղթանակի առթիվ, որոնց արդյունքում դեմոկրատներն ամբողջությամբ կվերահսկեն Կոնգրեսը: Fox News-ի հետ զրույցում Թրամփն ընդունել է հանրապետականների պարտությունը և խոստովանել, որ դեմոկրատները «լավ աշխատանք են կատարել»: Թրամփը նաև ասել է, որ «լավ տրամադրություն» կար, և զարմացած է գրանցված արդյունքներից։ «Մենք հիանալի հանրահավաքներ արեցինք: Ես մի փոքր զարմացած եմ»,- ասել է նա։
Սպիտակ տան ղեկավարը նշել է, որ կան «շատ հարցեր», որոնց շուրջ կարող է աշխատել Կոնգրեսի դեմոկրատների հետ։ Ապա բացառել է միջանկյալ ընտրությունների արդյունքում իր կաբինետում որևէ փոփոխություն կատարելը։ Թրամփը նաև խոստովանել է, որ Իրանի դեմ պատերազմը վճռորոշ դեր ունեցավ այս ընտրություններում:
Ըստ նրա՝ վառելիքի բարձր գները բացասաբար են ազդել հանրապետականների վրա: Նա ասել է, որ մարդկանց «դուր չեկավ», երբ ստիպված էին ավելի շատ վճարել վառելիքի համար։
New York Time-ին տված հարցազրույցում էլ Թրամփը հայտարարել է, որ պատրաստ է ընդունել միջանկյալ ընտրությունների արդյունքները: «Գիտեք, մենք անհամբեր սպասում ենք նրանց հետ աշխատելուն: Հավանաբար ինչ-որ բանի կհասնենք»,- ասել է նա։
Բրիտանական The Daily Mail պարբերականն էլ հայտնում է, որ ԱՄՆ Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրությունների ձայների հաշվարկի ընթացքում Սպիտակ տանը մռայլ մթնոլորտ է տիրել։ «Նստավայրում շատ, շատ մռայլ մթնոլորտ է տիրում»,- պարբերականին հայտնել է բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը՝ խոսելով ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի տրամադրության մասին։ «Իրավիճակը ճնշող է»,– հավելել է նա։ Հոդվածի համաձայն՝ ժամը 23։00-ի սահմաններում, երբ պարզ է դարձել հանրապետականների պարտության մասշտաբը, Թրամփը «կատաղության մեջ է եղել» և «պապանձվել է զայրույթից»։
«Նա դիտում է Fox News-ը՝ գրեթե բառ չարտասանելով, և լռությունից կարծես քարացած լինի»,- The Daily Mail-ին պատմել է ԱՄՆ նախագահին մոտ կանգնած աղբյուրը։ Բրիտանական թերթի մեջբերած վարչակազմի աշխատակիցներն ընտրություններում ձախողման համար պատասխանատու են համարում պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյին և Պենտագոնի ղեկավար Փիթ Հեգսեթին։
«Այսօրվա երեկոն բոլորովին այլ պատկեր կունենար, եթե չլիներ Իրանի հետ պատերազմը»,- պարբերականին հայտնել է պաշտոնյաներից մեկը։ Պարբերականի աղբյուրները գտնում են, որ ԱՄՆ նախագահը պատասխանատվությունը բարդելու է Հեգսեթի վրա։ Թերթի մեկ այլ աղբյուր հավելել է, որ «Ռուբիոյի հարցը փակված է»։ «Թեև, հավանաբար, նույնը կարելի է ասել բոլոր այն հանրապետականների մասին, որոնք առնչություն են ունեցել Թրամփի արտաքին քաղաքականությանը»,- կարծիք է հայտնել The Daily Mail-ի զրուցակիցը։
Իրանի խորհրդարանի խոսնակ Մոհամմադ Բաղեր Ղալիբաֆն իր X-ի էջում անդրադարձել է ԱՄՆ-ում անցկացված միջանկյալ ընտրությունների արդյունքներին՝ նշելով, որ ամերիկացիները «ոչ» ասացին պատերազմին, և իրենք աջակցում ենք այդ ուղերձին։ Խղճի թելադրանքով թե կենսապայմանների պատճառով՝ ամերիկացիներն ասացին՝ «Ո՛չ պատերազմին», և մենք սատարում ենք այդ ուղերձին»,- գրառման մեջ նշել է նա։
Ղալիբաֆը հավելել է, որ եթե ԱՄՆ կառավարությունը դավաճանի ամերիկացիների հանրային կամքը և ծառայի միջազգային հովանավորներին ու շանտաժիստներին, ապա կլինեն հետևանքներ։ «Նրանք կտեսնեն, որ մեր «ոչ»-ը կհանգեցնի մղձավանջի»,- եզրափակել է Մեջլիսի խոսնակը։
Շարունակենք այս նյութը վերլուծական մասով: Գրենք գրագետ ևս 4 պարբերություն այն մասին, որ այս ընտրություններով փաստորեն ամերիկացի ժողովուրդը ոչ ասեց Թրամփի արտաքին քաղաքականությանն ու պոպուլիստական որոշումներին, այդ թվում և գլխավորապես՝ Իրանի դեմ պատերազմին: Սա մանրամասն վերլուծիր, հստակ, խորքով վերլուծական, ապա նշիր, որ արտաքին քաղաքականության մի մաս է նաև Հարավային Կովկասում քաղաքականությունը, միջնորդությունը Երևանի ու Բաքվի միջև, ինչպես նաև ԹՐԻՓՓ պրոյեկտը, ու նաև վերլուծիր, թե այս ամենն ինչպես կանդրադառնա ռեգիոնում ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության վրա, որոշումների վրա, հատկապես, որ ավելի խոցելի է դառնում Մարկո Ռուբիոն:
ԱՄՆ-ում միջանկյալ ընտրությունների արդյունքները կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես Կոնգրեսում ուժերի հարաբերակցության փոփոխություն, այլև որպես Դոնալդ Թրամփի վարչակազմի քաղաքականության նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքի արտահայտություն։ Դեմոկրատների հաղթանակը հատկապես այն նահանգներում, որոնք երկար ժամանակ համարվել են հանրապետականների քաղաքական հենարաններ, վկայում է, որ Թրամփի քաղաքական օրակարգը չի պահպանել ընտրազանգվածի նախկին աջակցությունը։
Ընտրությունների արդյունքներում արտացոլվել է ոչ միայն ներքին սոցիալ-տնտեսական խնդիրների շուրջ դժգոհությունը, այլև արտաքին քաղաքականության այն ուղղությունների նկատմամբ անվստահությունը, որոնց հետևանքները զգացվել են ամերիկյան հասարակության առօրյայում։ Այս առումով Իրանի դեմ պատերազմը դարձավ ընտրական գործընթացի առանցքային գործոններից մեկը։
Ընտրությունների քաղաքական նշանակությունը, սակայն, չի սահմանափակվում Իրանի հարցով։ Քվեարկության արդյունքները ցույց են տալիս նաև, որ ամերիկյան ընտրազանգվածի մի զգալի հատված այլևս պատրաստ չէ անվերապահորեն աջակցելու Թրամփի արտաքին քաղաքական այն մոտեցմանը, որի հիմքում ուժի ցուցադրումը, միակողմանի որոշումները և միջազգային հակամարտություններին ներգրավվելու պատրաստակամությունն են։ Իրանի դեմ ռազմական գործողությունները, դրանց հետևանքով էներգակիրների գների աճը և տնտեսական անորոշությունը ցույց տվեցին, որ արտաքին քաղաքական որոշումները դժվար է տարանջատել ներքին պատասխանատվությունից։
Վաշինգտոնի համար սա կարևոր քաղաքական ազդակ է. եթե վարչակազմն արտաքին ճակատում իր գործողությունները ներկայացնում է որպես ազգային անվտանգության անհրաժեշտություն, ապա ընտրողը դրանք գնահատում է նաև այդ գործողությունների տնտեսական և սոցիալական հետևանքների տեսանկյունից։ Հետևաբար, Իրանի դեմ պատերազմը ոչ միայն արտաքին քաղաքականության առանձին ձախողման շուրջ բանավեճի առարկա է դարձել, այլև վերածվել է Թրամփի կառավարման ընդհանուր արդյունավետության գնահատման գործիքի։ Մյուս կողմից՝ սա նաև չի նշանակում, թե ամերիկյան հասարակությունը մերժել է վարչակազմի արտաքին քաղաքական օրակարգի բոլոր բաղադրիչները։
Այնուամենայնիվ, ընտրությունների արդյունքները կարևոր են նաև ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության մյուս ուղղությունների, այդ թվում՝ Հարավային Կովկասի համար։ Վաշինգտոնի ներգրավվածությունը հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում, Երևանի և Բաքվի միջև միջնորդությունը, ինչպես նաև TRIPP նախագծի առաջմղումը Թրամփի վարչակազմի արտաքին քաղաքականության առանձին, բայց փոխկապակցված բաղադրիչներ են։
Հատկապես TRIPP-ը, որի շուրջ ձևավորված ամերիկա-հայկական պայմանավորվածությունները նախատեսում են ոչ միայն տարածաշրջանային հաղորդակցությունների զարգացում, այլև ԱՄՆ-ի անմիջական տնտեսական և ռազմավարական ներկայություն Հայաստանի տարածքում, Վաշինգտոնի համար վերածվել է Հարավային Կովկասում երկարաժամկետ ներգրավվածության գործիքի։ Հետևաբար, Կոնգրեսի երկու պալատներում հանրապետականների վերահսկողության կորուստը կարող է փոխել այս քաղաքականության իրականացման ինստիտուցիոնալ միջավայրը։
Դեմոկրատական մեծամասնությունը հնարավորություն կունենա ավելի ակտիվ վերահսկողություն իրականացնել վարչակազմի արտաքին քաղաքական որոշումների, դրանց ֆինանսավորման և գործնական իրականացման նկատմամբ։ Հատկանշական է, որ TRIPP-ի շուրջ արդեն իսկ ձեռք բերված միջպետական պայմանավորվածությունները չեն վերանում ընտրությունների արդյունքում, իսկ դրանց հետագա ընթացքը կախված կլինի նաև այն հանգամանքից, թե որքանով նախագիծը կդիտարկվի որպես ամերիկյան պետական երկարաժամկետ շահերից բխող նախաձեռնություն, այլ ոչ միայն Թրամփի անձնական քաղաքական ժառանգության մաս։
Այս համատեքստում առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյի դիրքերի հարցը։ Եթե ընտրությունների նախընտրական և հետընտրական քննարկումներում Իրանի դեմ պատերազմը ներկայացվում է որպես հանրապետականների պարտության կարևոր պատճառներից մեկը, ապա արտաքին քաղաքականության պատասխանատուներից մեկը՝ Ռուբիոն, հայտնվում է քաղաքական պատասխանատվության կենտրոնում։ The Daily Mail-ի աղբյուրների կողմից նրա անվան՝ պարտության համատեքստում հիշատակումը ցույց է տալիս, որ կարող է սկսվել արտաքին քաղաքական որոշումների պատասխանատվության բաշխման գործընթաց։
Սակայն Ռուբիոյի խոցելիությունը պայմանավորված է ոչ միայն Իրանի ուղղությամբ զարգացումներով։ Նա անմիջականորեն ներգրավված է նաև Հարավային Կովկասի ուղղությամբ ամերիկյան քաղաքականության իրականացման գործում։ Ուստի Կոնգրեսում փոփոխության պայմաններում նրա համար ավելի բարդ կարող է դառնալ վարչակազմի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների պաշտպանությունը, հատկապես այն դեպքերում, երբ դրանք պահանջելու են լրացուցիչ ֆինանսական աջակցություն։ Ակնհայտորեն մեծանալու է պետքարտուղարության նկատմամբ Կոնգրեսի վերահսկողությունը։
Միևնույն ժամանակ, սխալ կլինի ենթադրել, թե դեմոկրատների հաղթանակն ինքնաբերաբար հանգեցնելու է Հարավային Կովկասում ամերիկյան քաղաքականության արմատական վերանայման կամ TRIPP նախագծից Վաշինգտոնի հրաժարման։ ԱՄՆ-ի հետաքրքրությունը տարածաշրջանային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կայուն խաղաղության հաստատման, ինչպես նաև
Կենտրոնական Ասիայի և Եվրոպայի միջև այլընտրանքային առևտրային ուղիների զարգացման հարցում ունի ավելի լայն աշխարհաքաղաքական շահեր և չի սահմանափակվում մեկ նախագահի քաղաքական օրակարգով։ Փոխվելու է, առաջին հերթին, այդ քաղաքականության իրականացման քաղաքական միջավայրը։
Դեմոկրատական մեծամասնությունը կարող է պահանջել ավելի մեծ թափանցիկություն, վերանայել որոշումների ֆինանսական և ռազմավարական հիմնավորումները, ինչպես նաև ավելի խիստ վերահսկողություն սահմանել վարչակազմի՝ Երևանի և Բաքվի հետ հարաբերությունների նկատմամբ։ Ուստի Հայաստանի համար կարևորագույն հարցն այն է, թե արդյո՞ք Թրամփի վարչակազմը կկարողանա պահպանել իր նախաձեռնությունների շարունակականությունը՝ արդեն դեմոկրատների վերահսկողության տակ գտնվող Կոնգրեսի պայմաններում։
Հարավային Կովկասի հարցում ամերիկյան քաղաքականության հետագա ընթացքը մեծապես կախված կլինի նաև նրանից, թե որքանով Ռուբիոն կպահպանի իր դիրքերը վարչակազմում և որքանով կկարողանա TRIPP-ն ու հայ-ադրբեջանական կարգավորման գործընթացը ներկայացնել որպես ոչ թե Թրամփի անձնական դիվանագիտական նախագիծ, այլ ԱՄՆ-ի երկարաժամկետ ռազմավարական շահերին համապատասխանող քաղաքականություն:
—
Disclaimer: This article was contributed and translated into English by Edgar Tavakalian. While we strive for quality, the views and accuracy of the content remain the responsibility of the contributor. Please verify all facts independently before reposting or citing.
Direct link to this article: https://www.armenianclub.com/2026/11/05/%d5%a1%d5%b4%d5%a5%d6%80%d5%ab%d5%af%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b8%d5%b9-%d5%a8%d5%9d-%d5%ba%d5%b8%d5%ba%d5%b8%d6%82%d5%ac%d5%ab%d5%a6%d5%b4%d5%ab%d5%b6-%d6%87-%d5%ba%d5%a1%d5%bf%d5%a5%d6%80/