Հոկտեմբեր 12, 2026
«Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերության գործադիր տնօրեն Օլեգ Բելոզյորովի սպասվելիք այցը Հայաստան դուրս է սովորական աշխատանքային գործուղումից և ձեռք է բերում ընդգծված աշխարհաքաղաքական նշանակություն:
Հայ-ռուսական հարաբերությունների ներկայիս բարդ ու բազմաշերտ փուլում տրանսպորտային-լոգիստիկ ենթակառուցվածքները դարձել են երկկողմ օրակարգի ամենազգայուն հարցերից մեկը: ՀՀ արտգործնախարարի տեղակալ Ռոբերտ Աբիսողոմոնյանի փոխանցմամբ՝ Բելոզյորովը Երևան է ժամանում հենց հայկական երկաթուղու օրակարգով, ինչը վկայում է կուտակված խնդիրների հանգուցալուծման անհրաժեշտության մասին:
Հայաստանի երկաթուղային համակարգը 2008 թվականից 30 տարի ժամկետով կոնցեսիոն կառավարման է հանձնվել «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերության դուստր «Հարավկովկասյան երկաթուղուն»: Սակայն արդեն ամիսներ շարունակ Երևանն ակտիվորեն բարձրաձայնում է, որ գործող պայմանագրի պատճառով երկիրը կորցնում է իր մրցակցային առավելությունները: Հայկական կողմի պնդմամբ՝ գործընկեր երկրները խուսափում են օգտվել ռուսական վերահսկողության տակ գտնվող ենթակառուցվածքներից, ինչը լուրջ խոչընդոտ է դառնում միջազգային լոգիստիկ նախագծերում ներգրավվելու համար:
Ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու համար ՀՀ իշխանություններն առաջարկում են կոնցեսիոն կառավարումը փոխանցել և՛ Հայաստանի, և՛ Ռուսաստանի համար ընդունելի երրորդ երկրի: Նիկոլ Փաշինյանը պարբերաբար ընդգծում է, որ հայկական կողմը ցանկանում է հարցը լուծել բացառապես բարեկամական մթնոլորտում և երկուստեք ընդունելի փոխզիջումների միջոցով:
Ռուսական կողմն իր հերթին՝ բավականին կոշտ է արձագանքում կառավարման մոդելի հնարավոր փոփոխությանը: Մոսկվայից հստակ հասկացնում են, որ կոնցեսիայի պայմանների փոփոխության կամ պայմանագրի վաղաժամկետ դադարեցման դեպքում կարող են պահանջել տարիների ընթացքում կատարված խոշոր ներդրումների ամբողջական վերադարձ: Սա ստեղծում է լուրջ ֆինանսաիրավական հանգույց, որի հանգուցալուծումը պահանջում է բարձր մակարդակի առարկայական բանակցություններ:
Բելոզյորովի այցը Երևան պատահական չի կազմակերպվում հենց այս փուլում, այն տեղավորվում է որոշակի դիվանագիտական տրամաբանության մեջ:
Վերջին կարճ ժամանակահատվածում Ռուսաստանի խոշոր պետական կորպորացիաների ղեկավարների՝ Հայաստան կատարած երկրորդ նմանատիպ այցն է՝ «Ռոսատոմի» գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Լիխաչովի այցելությունից հետո: Երևանն ու Մոսկվան նախապատրաստվում են առաջիկայում Ռուսաստանի Դաշնություն կատարելիք Փաշինյանի այցին ու առարկայական բանակցություններին հայ-ռուսական հարաբերությունների ապագայի, ինչպես ՀՀ արտաքին քաղաքական կողմնորոշման շուրջ:
Նախքան Փաշինյան-Պուտին հանդիպումը, ռազմավարական ոլորտների պատասխանատուները տեղում գույքագրում են առկա խնդիրներն ու հստակեցնում «կարմիր գծերը», փորձում նորովի դիրքավորվել: Լիխաչովը քննարկել էր էներգետիկ ոլորտի և ԱԷԿ-ի ապագան, Բելոզյորովին վերապահված է տրանսպորտային ուղիների և երկաթուղու կառավարման ճակատագիրը: Երկու այցելություններն էլ նպատակ ունեն ձևավորել այն օրակարգն ու հնարավոր լուծումների փաթեթը, որը հետագայում կդրվի Փաշինյան-Պուտին սեղանին: Փաշինյանը թեմայի վերաբերյալ ասել էր, թե «աշխատանքային քննարկում կունենանք և նաև որոշակի հետևություններ կանենք»:
Ամփոփելով՝ Օլեգ Բելոզյորովի այցը կարելի է որակել՝ որպես «երկաթուղային դիվանագիտության» կարևոր փուլ, որտեղ որոշվելու է հայ-ռուսական տնտեսական հարաբերությունների հետագա ընթացքը:
Այս ամենը վկայում է այն մասին, որ Կրեմլում սպասվող Փաշինյան-Պուտին առաջիկա բանակցությունները լինելու են չափազանց հագեցած, հանգամանալից և առարկայական: Հատկանշական է, որ օրերս Թուրքմենստանում ընթացող ԱՊՀ գագաթնաժողովի շրջանակում Փաշինյանն ու Պուտինը սահմանափակվեցին միայն կարճատև, ոտքի վրա շփումներով և առանձին երկկողմ հանդիպում չունեցան:
Սա պատահականություն չէր. կողմերը խուսափեցին մակերեսային քննարկումներից, քանի որ նպատակադրված են Կրեմլում անցկացնել լիարժեք բանակցություններ և հանգել լուրջ, ռազմավարական եզրակացությունների:
Ռազմավարական նշանակություն ունեցող ոլորտների ղեկավարների հաջորդական այցելությունները Երևան փաստում են, որ կողմերից ոչ մեկն այս փուլում չի ձգտում մակերեսային կամ ձևական քննարկումների: Եվ այս ֆոնին հատկապես ռուսական կողմը փորձում է նոր առաջարկներով հանդես գալ՝ ներկայացնելով համակարգային ու երկարաժամկետ լուծումներ:
Ռուսական շրջանակները կարծես լրջորեն նախապատրաստվում են այդ հանդիպմանը՝ փորձելով կանխավ գտնել հնարավոր փոխզիջումների եզրերը:
Ըստ էության, այս նախապատրաստական փուլի հիմնական նպատակն է՝ ձևավորել փաստաթղթային ու պայմանավորվածությունների որոշակի փաթեթ, որը բարձրագույն մակարդակի հանդիպման ժամանակ թույլ կտա խոսել կոնկրետ հարցերից: Երկաթուղային հաղորդակցության, էներգետիկ անվտանգության և արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների շուրջ նախապես մշակված առաջարկները հնարավորություն կտան կայացնել քաղաքական որոշումներ՝ հիմնված տեղում կատարված գույքագրման և իրատեսական հաշվարկների վրա:
—
Disclaimer: This article was contributed and translated into English by Chakhmakhchian Vatche. While we strive for quality, the views and accuracy of the content remain the responsibility of the contributor. Please verify all facts independently before reposting or citing.
Direct link to this article: https://www.armenianclub.com/2026/10/13/%d5%a5%d6%80%d5%af%d5%a1%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%a1%d5%b5%d5%ab%d5%b6-%d5%a4%d5%ab%d5%be%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-%d5%ab%d5%b6/