Սեպտեմբեր 30, 2026
Սեպտեմբերի 29-ին «Քադիր Չելիքը՝ «Միության ուժը-2026»-ում. Ադրբեջանի կիրառած սպառազինությունն ու խաղարկված դրվագների մեսիջները» վերտառությամբ հոդվածում անդրադարձել ենք օկուպացված Արցախի տարածքում անցկացված փուլին, խաղարկված սցենարներին և կիրառված սպառազինությանը:
Ավելի ուշ Թուրքիայի պաշտպանության նախարարությունը հայտնել է, որ Թուրքիա-Ադրբեջան-Ուզբեկստան եռակողմ զորավարժության սցենարով նախատեսված գործողությունները տեղափոխվել են Նախիջևան և հրապարակել բացառիկ կադրեր, ինչը չենք կարող անտեսել:
Նշենք, որ «Միության ուժը-2026» զորավարժությունը բաղկացած է 3 փուլից` օկուպացված Արցախի տարածքում («Ղզըլղայա» ուսումնական կենտրոն, օկուպացված Մարտունու շրջան), Նախիջևանում («Ղարաբաղլար» ուսումնական կենտրոն), Կասպից ծովի ադրբեջանական հատվածում:
Այստեղ, պետք է նկատել, որ թեև զորավարժությունը եռակողմ է, և տեղի է ունենում Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներում, սակայն դրանց ընթացքի մասին բացառիկ կադրեր հրապարակում է Թուրքիայի պաշտպանության նախարարությունը, իսկ Ադրբեջանի պաշտպանական գերատեսչությունը դրանք հրապարակում է՝ հղում տալով թուրքական կողմին: Սա բավականին խոսուն փաստ է, մյուս կողմից, բնական, քանի որ զորավարժությունները, թուրքական կողմի մշակած սցենարով է, մեծ հաշվով:
Ինչ վերաբերում է Նախիջևանում անցկացված զորավարժությունների փուլին, ապա այդ մասին Թուրքիայի պաշտպանության նախարարության հրապարակած կադրերից կարելի է ենթադրել, որ խաղարկվել են հարձակողական գործողությունների տարրեր՝ տարբեր տեսակի սպառազինության և ռազմական տեխնիկայի կիրառմամբ՝ ներառյալ զրահատեխնիկա, հրետանային միջոցներ, ավիացիա և այլ կրակային միջոցներ։
««Միասնության ուժը»՝ գործողության մեջ։
Ադրբեջանի հյուրընկալությամբ անցկացվող «Միասնության ուժը-2026» զորավարժության շրջանակում Նախիջևանում իրականացված գործողություններից կադրեր։
Համատեղ վարժանքներ, բարձր համակարգվածություն, բարձր պատրաստվածություն»,- նշվում է հրապարակված կադրերին կից Թուրքիայի պաշտպանական գերատեսչության գրառման մեջ:
Այսօրվա աշխարհում ռազմական անվտանգությունը և համատեղ զորավարժություններն առավել քան երբևէ կարևորվում են տնտեսական կայունության, էներգետիկ, տրանսպորտային կամ լոգիստիկ անվտանգության համատեքստում: Եվ այստեղ չպետք է մոռանալ ԹՐԻՓՓ-ի նշանակությունը՝ որպես տրանսպորտային զարկերակ թյուրքական պետությունների համար: Բնականաբար, չպետք է մոռանալ նաև Նախիջևանի ռազմավարական նշանակությունը, ինչն ամրագրված է անգամ Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև կնքված Շուշիի հռչակագրում, որտեղ, մասնավորապես նշվում է՝
■ Կողմերը կշարունակեն ջանքերը՝ ուղղված Կովկասյան տարածաշրջանում կայունության և անվտանգության ամրապնդմանը, բոլոր տնտեսական ու տրանսպորտային կապերի վերականգնմանը, ինչպես նաև՝ տարածաշրջանի պետությունների միջև հարաբերությունների կարգավորմանը և երկարատև խաղաղության ապահովմանը։ Այս համատեքստում հաշվի կառնվի Ադրբեջանի Հանրապետության Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության առանձնահատուկ աշխարհագրական դիրքը։
■ Կողմերը կամրապնդեն փոխադարձ համագործակցությունը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել երկու երկրների տարածքով անցնող Արևելք-Արևմուտք տրանսպորտային միջին միջանցքի մրցունակությունը։ Ադրբեջանն ու Թուրքիան, օգտագործելով խելացի տրանսպորտային համակարգերի տեխնոլոգիաները, հետագայում ևս կզարգացնեն տարանցիկ-տրանսպորտային ներուժը միջազգային տրանսպորտային միջանցքների ադրբեջանա-թուրքական հատվածներում։
■ Կողմերն ընդգծում են Ադրբեջանն ու Թուրքիան կապող «Զանգեզուրի միջանցք»-ի բացումը և, որպես դրա շարունակություն, Նախիջևան-Կարս երկաթգծի կառուցման կարևոր ներդրումը երկու երկրների միջև տրանսպորտային և հաղորդակցության կապերի ակտիվացման գործում։
Ու նշվածի համատեքստում պետք է հավելել, որ Նախիջևանում Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Ուզբեկստանի մասնակցությամբ զորավարժությանը զուգահեռ՝ Եվրոպական հանձնաժողովի պատվիրակությունն այցելել է Նախիջևան:
Պատվիրակությանը, որը գլխավորում էր Ընդլայնման և Արևելյան հարևանության հարցերով գլխավոր տնօրինության Արևելյան հարևանության և Թուրքիայի հարցերով տնօրեն Ադրիեն Կիրալին, ընդունել է Նախիջևանում Ադրբեջանի նախագահի լիազոր ներկայացուցիչ Ջեյհուն Ջալիլովը։
Հանդիպման ընթացքում կողմերը քննարկել են Ադրբեջանի և Եվրամիության միջև հարաբերությունների զարգացումը, ինչպես նաև տնտեսական համագործակցության ընդլայնման հնարավորությունները։
Հանդիպմանն առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել Նախիջևանի տրանսպորտային ներուժին և, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքին»։
Ջալիլովը հայտարարել է, որ Նախիջևանը ռազմավարական կարևոր տարածաշրջան է, որը գտնվում է Արևելք-Արևմուտք և Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային միջանցքների հատման կետում։
Այնուհետև նա Եվրոպական հանձնաժողովի պատվիրակությանը ներկայացրել է «Զանգեզուրի միջանցքի» և դրա շրջանակում նախատեսվող ԹՐԻՓՓ նախագծի նշանակությունը՝ տարածաշրջանային տրանսպորտային կապերի ընդլայնման տեսանկյունից, և նշել, որ նախագծի իրականացումը հնարավորություն կստեղծի ապահովելու Նախիջևանի ցամաքային տրանսպորտային հաղորդակցությունն Ադրբեջանի մյուս տարածքների հետ։ Իսկ այստեղով անցնող երկաթուղային գիծը նախատեսվում է վերածել Նախիջևանը Թուրքիայի հետ կապող կարևոր տրանսպորտային հաղորդակցության։
Ջալիլովն ընդգծել է, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը նոր հնարավորություններ կստեղծի այդ տրանսպորտային երթուղիների գործարկման և դրանց տարածաշրջանային նշանակության առավել մեծացման համար։
Այսպիսով, «Միության ուժը-2026»-ի նախիջևանյան փուլը դիտարկելիս ուշադրության է արժանի ոչ միայն զորավարժության ընթացքում ցուցադրված ռազմական տեխնիկան և խաղարկված գործողությունների բնույթը, այլև այն ավելի լայն համատեքստը, որում այն անցկացվում է։
Մի կողմից՝ Նախիջևանում Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Ուզբեկստանի զինված ուժերը համատեղ վարժանքներ են անցկացնում, այդ թվում՝ տարբեր տեսակի սպառազինության և ռազմական տեխնիկայի ներգրավմամբ, մյուս կողմից՝ նույն ժամանակահատվածում այստեղ քննարկվում են տարածաշրջանային տրանսպորտային կապերի ընդլայնման, ԹՐԻՓՓ նախագծի և Նախիջևանի՝ որպես Արևելք-Արևմուտք ու Հյուսիս-Հարավ ուղղությունների խաչմերուկի նշանակության հարցերը։
—
Disclaimer: This article was contributed and translated into English by Parkev Tvankchian. While we strive for quality, the views and accuracy of the content remain the responsibility of the contributor. Please verify all facts independently before reposting or citing.
Direct link to this article: https://www.armenianclub.com/2026/10/01/%d5%b6%d5%a1%d5%ad%d5%ab%d5%bb%d6%87%d5%a1%d5%b6%e2%80%a4-%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%af%d5%b8%d5%b2%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a4%d6%80%d5%be%d5%a1%d5%a3%d5%b6%d5%a5%d6%80%d5%b8%d5%be-%d5%a6/