Սեպտեմբեր 24, 2026
Ռուս քաղաքագոետ Սերգեյ Մարկեդոնովն իր տելեգրամյան ալիքում անդրադարձել է Հայ Առաքելական եկեղեցու (ՀԱԵ) դեմ սանձազերծված հարձակման հերթական ալիքին, որն այսօր դրսևորվեց Նիկոլ Փաշինյանի հանձնարարությամբ ֆեյքերի ՊՈԱԿ-ի կազմած «զեկույցով»:
Ստորև ներկայացնում ենք Սերգեյ Մարկեդոնովի գրառումը՝
1. 2026 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի Հասարակայնության հետ կապերի և տեղեկատվության կենտրոնը զեկույց հրապարակեց (հայոց լեզվով՝ 74 էջ, անգլերեն տարբերակում՝ 68), որը նվիրված է այդ երկրում պետություն-եկեղեցի հարաբերությունների ներկա վիճակին:
Ներկայացված տեքստի ամբողջական վերնագիրն է՝ «Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու փաստացի պետի և բարձրագույն հոգևորականության մի շարք ներկայացուցիչների գործողությունների հետևանքով Եկեղեցում ստեղծված ճգնաժամի և դրա հաղթահարման ուղիների մասին»:
2. Փոքր-ինչ քաղաքագիտական աղբյուրագիտություն:
Սկսենք «դրսի քննադատությունից»: Նախ՝ Հայաստանի կառավարությունը միանգամից, առանց երկար-բարակ մտածելու, Հայ Առաքելական եկեղեցու (ՀԱԵ) առաջնորդ Գարեգին Երկրորդին բնորոշում է որպես կրոնական կառույցի «դե ֆակտո գլուխ»: Իշխանությունները միանշանակորեն իրենց նպատակ են դնում հեռացնել գործող Կաթողիկոսին:
Երկրորդ՝ զեկույցին նախորդում է կարևոր պարզաբանում. «Սույն զեկույցի պատրաստումը պայմանավորված է Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2026–2031 թվականների ծրագրով և իրականացվել է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի հանձնարարությամբ»:
Ժանրը հասկանալի է, մեր առջև ոչ թե գիտական հետազոտություն է, ոչ թե լրագրողական քննություն, այլ քաղաքականապես նշանակալի փաստաթուղթ: Դրանում «նպատակները հստակ են, խնդիրները՝ որոշված»: Այս տեսքով ՀԱԵ-ն չի բավարարում հայաստանյան իշխանություններին:
3. Արտաքինից անցնում ենք աղբյուրի «ներքին քննադատությանը»:
Զեկույցում ձևակերպված են պահանջների 16 խմբեր: Դրանց թվում են՝ կուսակրոնության ուխտի խախտումները և կարգապահական պատասխանատվության բացակայությունը, առանձին հոգևորականների հալածանքն ու կարգալույծ արվելը, ֆինանսների անթափանցիկությունը, ազգակցական կապերով նշանակումները, եկեղեցական գործունեության քաղաքականացումը և ենթադրյալ արտաքին ազդեցությունը, ինչպես նաև մի շարք այլ մեղադրանքներ:
Ներկայացված նյութի «կառուցողական մասում» (սա զեկույցի 3-րդ բաժինն է՝ «Առաջարկվող լուծումները») նկարագրվում է բարեփոխման հնգափուլ սխեման՝ ՀԱԵ բարեփոխման համակարգող խմբի ստեղծում, ներկա Կաթողիկոսի հրաժարական, տեղապահի ընտրություն, որը պետք է նախապատրաստի Ազգային-եկեղեցական ժողովը, գույքի և ֆինանսների աուդիտ, նոր կանոնադրական փաստաթղթերի մշակում, կանոնադրության ընդունում, Ազգային-եկեղեցական ժողովի գումարում և նոր առաջնորդի ընտրություն:
4. Փաստաթուղթն, անշուշտ, հռչակում է Եկեղեցու և պետության բաժանման սկզբունքը:
Համաձայն տեքստի՝ բարեփոխումը պետք է իրականացնի հենց Եկեղեցին՝ հոգևորականության և հավատացյալների միջոցով, իսկ պետությունը պետք է «գործի միայն իր սահմանադրական և օրենսդրական լիազորությունների շրջանակներում»:
Հիմա հարց՝ մի՞թե ՀԱԵ-ի բարեփոխումն արդեն աշխարհիկ իշխանության արտոնությունն է: Չէ՞ որ հենց նրան են պետք այս փոխակերպումները, նա է դրանք նախաձեռնում, և ոչ թե եկեղեցական խորհուրդը: Ավելին, Էջմիածինը Հայաստանի կառավարության գործողությունները բնութագրում է որպես միջամտություն Եկեղեցու ինքնավարությանը: Այս դիրքորոշումը պաշտոնապես շարադրվել էր դեռևս օգոստոսի 26-ին և վերահաստատվել ՀԱԵ Գերագույն հոգևոր խորհրդի սեպտեմբերի 15-17-ի նիստում:
5. Հայ Առաքելական եկեղեցին իր պատմության մեջ մի անգամ չէ, որ վերապրել է թե՛ քաղաքական ճնշումներ, թե՛ բռնաճնշումներ: Բայց այլ բան է, երբ նրա դեմ պայքարում էին այլադավան (և այլազգի) պետությունները (Օսմանյան կայսրություն) կամ իշխանությունները, որոնք աթեիզմը դրել էին որպես գաղափարական հիմք (ԽՍՀՄ): Կամ կայսերական կառույցները, որոնք վախենում էին նրա անհավատարմությունից (Ռուսական կայսրությունը ՀԱԵ գույքն առգրավեց 1903 թվականի հունիսի 12-ին, բայց արդեն 1905 թվականի օգոստոսի 1-ին հրաժարվեց այդ միջոցից):
Այսօր ՀԱԵ-ի դեմ պայքար է մղում հայկական պետական իշխանությունը, և ոչ թե զանազան իմպերիալիստներն ու աթեիստները:
6. Այդ ճնշման պատճառներն ակնհայտ են: ՀԱԵ-ն այլ կերպ է տեսնում հայկական ազգային ինքնությունն ու պետականությունը, նա ամբողջ ծավալով պատրաստ չէ «ապաղարաբաղացմանը» և «Իրական Հայաստանի»՝ որպես ազգաշինության հիմքի ճանաչմանը:
ՀԱԵ-ն պատմականորեն ոչ միայն պարզապես կրոնական կազմակերպություն է եղել, այլև հայկական ինքնության գլխավոր կրողներից մեկը Փաշինյանի կողմից այդքան չսիրված «պատմական Հայաստանի» պայմաններում: Նրա շարքերից ժամանակ առ ժամանակ դուրս են գալիս ընդդիմադիրներ (տե՛ս արքեպիսկոպոս Բագրատ Գալստանյանի պայքարի փորձը): Եվ, ի վերջո, այն պահպանում է որոշակի ինքնավարություն, ինչը ներքաղաքական համասեռացման (հոմոգենացման) գործընթացների համատեքստում խիստ դուրս է ընկնում ընդհանուր շարքից:
Հրապարակման պատրաստեց 168.am-ը
—
Disclaimer: This article was contributed and translated into English by Ophelia Vardapetian. While we strive for quality, the views and accuracy of the content remain the responsibility of the contributor. Please verify all facts independently before reposting or citing.
Direct link to this article: https://www.armenianclub.com/2026/09/24/%d5%ba%d5%a1%d5%b5%d6%84%d5%a1%d6%80%d5%9d-%d5%a7%d5%bb%d5%b4%d5%ab%d5%a1%d5%ae%d5%b6%d5%ab-%d5%b0%d5%a1%d5%b4%d5%a1%d6%80-%d5%a5%d5%af%d5%a5%d5%b2%d5%a5%d6%81%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a2%d5%a1/