«Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանն այսօր՝ հոկտեմբերի 27-ին, խորհրդարանում TRIPP-ի վերաբերյալ պայմանագրի վավերացման հարցով քննարկումների ժամանակ ելույթ ունենալիս նախազգուշացրեց, որ TRIPP նախագծի վաղաժամ մեկնարկը՝ առանց Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրի վերջնական ստորագրման, կարող է թուլացնել Հայաստանի դիրքերը տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման հարցում:
Քննարկման ընթացքում Կարապետյանը Միրզոյանին հարցրեց, թե արդյոք TRIPP-ը կարող է սկսել աշխատել նախքան խաղաղության պայմանագրի վերջնական ստորագրումն ու վավերացումը: Նրա խոսքով՝ ԱՄՆ-ի հետ համաձայնագրում ինքը չի տեսել դրույթներ, որոնք նախագծի մեկնարկն ուղղակիորեն կապում են խաղաղ գործընթացի ավարտի հետ:
Միրզոյանը պատասխանեց, որ նման սցենարը հնարավոր է: Նա հիշեցրեց, որ խաղաղության պայմանագիրն արդեն նախաստորագրված է, իսկ Հայաստանն ու Ադրբեջանը հրապարակայնորեն հաստատել են իրենց պարտավորությունները և ճանաչել համաձայնեցված փաստաթղթի գոյությունը: Նախարարի խոսքով՝ հայկական կողմը վստահում է պայմանագրի յուրաքանչյուր տառին ու դրույթին և դրանք կասկածի տակ չի դնում: Ադրբեջանը, պարզաբանեց նա, առայժմ հրաժարվում է ստորագրել փաստաթուղթը՝ վկայակոչելով որոշակի պատճառներ, և հայտարարում է, որ կստորագրի այն այդ խոչընդոտների վերացումից հետո:
Ընդ որում, ընդգծեց ԱԳ նախարարը, TRIPP-ի մեկնարկի համար անհրաժեշտ էոչ միայն պայմանագրային հենք, այլև համապատասխան իրադրություն՝ խաղաղություն: Միրզոյանը հայտարարեց, որ խաղաղությունն արդեն իրականություն է. երկու երկրների զինծառայողները միմյանց վրա չեն կրակում, բեռները հատում են սահմանը, իսկ Հայաստանն այս փուլում պատրաստ է իր տարածքով բաց թողնել նաև ադրբեջանական բեռները: Նախարարը խոստովանեց, որ իդեալական սցենարի դեպքում կարելի էր նախ ստորագրել խաղաղության պայմանագիրը և միայն դրանից հետո գործարկել TRIPP-ը: Սակայն, նրա խոսքով, իրադարձությունների զարգացումը միշտ չէ, որ համապատասխանում է տեսականորեն ճիշտ հաջորդականությանը: Նա առաջարկեց դիտարկել նաև մեկ այլ տարբերակ. TRIPP-ի և այլ համատեղ նախագծերի մեկնարկը, այդ թվում՝ քաղաքացիական հասարակությունների ներկայացուցիչներիմիջև փոխանակումները, կարող է ամրապնդել արդեն իսկ գոյություն ունեցող խաղաղությունը և մոտեցնել պայմանագրի ստորագրումը:
Ի պատասխան՝ Կարապետյանը Միրզոյանի հայտարարությունն անվանեց կարևոր և փաստացի պոտենցիալ խնդիրը բացահայտող: Նա առաջարկեց պատկերացնել մի իրավիճակ, երբ Հայաստանը վավերացնում է համաձայնագիրը, իսկ մեկ տարի անց TRIPP-ը սկսում է աշխատել: Այդ դեպքում, նրա գնահատմամբ, Ադրբեջանի մոտ կարող է վերանալ Հայաստանին հաղորդակցությունների ապաշրջափակման այլ հնարավորություններ ապահովելու խթանը, քանի որ Բաքուն արդեն ստացած կլինի ցանկալի տրանսպորտային երթուղին:
Կարապետյանն այս ռիսկը կապեց այն բանի հետ, ինչն անվանեց Ադրբեջանի նախկին քաղաքականություն՝ զիջումների ստացում փուլ առ փուլ, «սալյամիի» սկզբունքով: Նա մտահոգություն հայտնեց, որ TRIPP-ի մեկնարկից հետո Բաքուն կարող է նոր պայմաններ առաջադրել, այդ թվում՝ պահանջել Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխություն, իսկ հետո դրանք օգտագործել հետագա գործընթացը ձգձգելու կամ բլոկավորելու համար: Այդ դեպքում, նախազգուշացրեց պատգամավորը, Ադրբեջանը կստանա տրանսպորտային երթուղին, իսկ Հայաստանը հաղորդակցությունների ապաշրջափակման հարցում համաչափ արդյունքի չի հասնի:
Միրզոյանն առարկեց, որ նման մոտեցումը հաշվի է առնում TRIPP-ի միայն սահմանափակ հատվածը և նախագիծը չի դիտարկում դրա աշխարհագրական ու տրանսպորտային համատեքստում: Նախարարի խոսքով՝ երթուղին չի կարող ինքնին լիարժեք գործել. ողջ ենթակառուցվածքի աշխատանքի համար անհրաժեշտ են դրա շարունակությունները երկու ուղղություններով և բեռների շարժը կապակցված երթուղիներով: Որպես փոխադարձ հետաքրքրվածության երաշխիք նա նշեց այն, որ նախագիծն անհրաժեշտ էոչ միայն Հայաստանին, այլև Ադրբեջանին, ինչպես նաև երրորդ կողմերին: Միրզոյանի պնդմամբ՝ անհնար է պատկերացնել մի իրավիճակ, երբ ադրբեջանական բեռները երթուղով կտեղափոխվեն Նախիջևան, իսկ հայկական բեռների համար չի ապահովվի հակառակ ուղղությամբ շարժը կամ երթուղի շարունակությունը Ադրբեջանի տարածքով: Նա հստակեցրեց, որ խոսքը միայն Մեղրիի մասին չէ. նմանատիպ սկզբունք, նրա խոսքով, պետք է գործի նաև Տավուշով դեպի հայ-ադրբեջանական սահման ուղղության վրա:
Նախարարն ընդգծեց, որ սա իր պաշտոնական դիրքորոշումն է՝ որպես կառավարության ներկայացուցչի և նախագծի հարակից զեկուցողի. նա հնարավոր չի համարում այն իրավիճակը, երբ համապատասխան ենթակառուցվածքով բեռներ կտեղափոխվեն Ադրբեջանից Նախիջևան և հակառակ ուղղությամբ, սակայն նմանատիպ շարժ չի ապահովվի Հայաստանի համար:
Միևնույն ժամանակ, Միրզոյանը թույլ տվեց, որ խաղաղության պայմանագրի ստորագրումից հետո գործընթացը կարող է զարգանալ աստիճանաբար: Նրա խոսքով՝ կարելի էր հրաժարվել ցանկացած քայլից մինչև բոլոր հարցերի համաձայնեցումն ու ստորագրումը, սակայն կարելի է նաև հետևողականորեն իրականացնել առանձին համաձայնություններ և արդյունքը ստուգել յուրաքանչյուր փուլում: Նախարարը կարծիք հայտնեց, որ նման քայլերով առաջընթացը ունակ է ժամանակի ընթացքում ամրապնդել խաղաղությունը և դրա խախտումը դարձնել ավելի ու ավելի դժվարին:
—
Disclaimer: This article was contributed and translated into English by Adrine Hakobian. While we strive for quality, the views and accuracy of the content remain the responsibility of the contributor. Please verify all facts independently before reposting or citing.
Direct link to this article: https://www.armenianclub.com/2026/10/28/%d5%af%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%a4%d6%80%d5%a2%d5%a5%d5%bb%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%af%d5%bd%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%a1-tripp-%d5%a8%d5%9d-%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%b6/